ਲੜਕੀਆਂ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਆਕਾਸ਼ ਹੇਠ ਵਿਚਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ   | ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ(?), ਖੋਜ ਪੱਤਰ (Thesis) ਨੂੰ ਫੂਕਿਆ   | ਬੀਜੇਪੀ ਵਿਧਾਇਕ, ਦੋ ਸਾਬਕਾ ਐਮ ਪੀਜ਼ ਸਮੇਤ 14 ਨੂੰ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ   | ਕਈ ਦੁਕਾਨਾਂ 'ਤੇ ਹੁਣ ਜੂਨ 1984 ਸਬੰਧਿਤ ਸਮਾਨ ਹੀ ਵਿਕੇਗਾ ਦੋ ਹਫਤਿਆਂ ਲਈ   | ਭਾਜਪਾ ਸਿੱਖ ਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੇ ਹੱਕ `ਚ ਨਹੀਂ: ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ   | ਈਡੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਸੁੱਖਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਲਈ ਰਿਮਾਂਡ `ਤੇ ਲਿਆਂਦਾ   | ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਐਮਐਲਏ ਪੀਟਰ ਸੰਧੂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਧਮਕੀ !   |
Punjabi News Online RSS

 
ਸੰਵਾਦ

  • ਸੱਚ ਦੇ ਸੂਰਜ

  •  ਪਰਮਜੀਤ ਢੀਂਗਰਾ

    ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਜਦੋਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕਾਢ ਕੱਢੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਘੜਨ ਦੀ ਜਾਚ ਆ ਗਈ। ਬਾਈਬਲ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮੁੱਢ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦ ਸੀ। ਸੂਫ਼ੀ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਨੇ ‘ਕੁੰਨ’ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਿਆ ਅਤੇ ਕਾਇਨਾਤ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਜਦੋਂ ਸੱਚ, ਸੂਰਜ, ਸਿਫ਼ਤ, ਸਲਾਹ, ਸਾਲਮ, ਸੂਰਤ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦ ਘੜੇ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਰੇ, ਨਵੇਂ-ਨਕੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਕੇ ਜਿਉਣਾ ਸਿੱਖ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇਲਾਹੀ ਅਤੇ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਦ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਲਾਹੀ ਤੇ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਰੂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਵੀ ਪਛਾਣੇ। ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਉਹ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੱਚ ਦੇ ਸੂਰਜਾਂ ਨੇ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਹਨੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ ਤੇ ਧੁੱਪ ਵਰਗੀ ਮਲੰਗੀ ਦੇ ਗਲ ਲੱਗ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਪੈੜਾਂ ਵਾਹੁੰਦੇ, ਧੁੱਪ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ਾਲਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਜਗਦੇ ਹਨ। ਆਓ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਚ ਦੇ ਸੂਰਜਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਪਾਈਏ। ਈਸਾ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਚਾਰ ਸ਼ਤਾਬਦੀਆਂ ਪੂਰਵ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਗਿਆਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸਮਾਂ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ। ਸਿਕੰਦਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣ ਕੇ ਤਿੰਨ ਰਾਜਾਂ ’ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆਂ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਉਹਨੇ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਕੂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਹੁਕਮ ਚਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਯੂਨਾਨੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਝੰਡੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਝੂਲ-ਝੂਲ ਕੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਫੜਫੜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਘੋੜੇ ਬੇਚੈਨ ਹਨ, ਸਖ਼ਤ ਖੁਰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਧੂੜਾਂ ਉਡਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਹਲੇ ਹਨ। ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਗੁਰੂ ਮਹਾਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਰਸਤੂ ਉਹਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਡਾਇਓਜਿਨੀਜ਼ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲੀਂ। ਡਾਇਓਜਿਨੀਜ਼ ਤੇ ਉਹਦਾ ਗੁਰੂ ਏਂਟੀਸਥੈਂਸ ਤਤਕਾਲੀ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿਨਿਕ ਸੰਪਰਦਾਏ ਦੇ ਮੋਢੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਓਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੱਤਾ ਅਤੇ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਹਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਉਹ ਘ੍ਰਿਣਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸਿਰਫ਼ ਸੱਚ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਿਸਮ ਅਤੇ ਰੂਹ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਪਹਿਰਨ ਸੀ। ਡਾਇਓਜਿਨੀਜ਼ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵਸਤਰਹੀਣ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇੱਕ ਟੱਬ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਅਲਮਸਤੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦਾ। ਟੱਬ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਉਹ ਕੋਸੀ-ਕੋਸੀ ਧੁੱਪ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨੇੜੇ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ। ਸਿਕੰਦਰ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਉਤਰ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਖਲੋ ਗਿਆ। ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਮੜਕ ਉਹਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਤਾਜ ਤੋਂ ਝਲਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਿਕੰਦਰ ਹਾਂ, ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਚੱਲਿਆ ਹਾਂ, ਦੱਸੋ ਤੁਹਾਡੀ ਖ਼ਿਦਮਤ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਡਾਇਓਜਿਨੀਜ਼ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਉਕੇਰ ਕੇ ਉਹਦੇ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, ‘‘ਕੌਣ ਹੈ, ਕੀ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?’’ ‘‘ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਇਸ ਵਾਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਗਰੂਰ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਉੱਚਿਆਂ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, ‘‘ਜਨਾਬ ਮੈਂ ਸਿਕੰਦਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?’’ ‘‘ਪਰੇ ਹਟ ਜਾ, ਜ਼ਰਾ ਧੁੱਪ ਆਉਣ ਦੇ।’’ ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਗਰੂਰ ਉਹਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਿੱਚ ਲਿਪਟ ਗਿਆ। ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਦਮ ਪੁੱਟਦਾ, ਮਾਯੂਸੀ ਤੇ ਉਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਸੈਨਾਪਤੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਸਿਕੰਦਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਦੇ ਉਸ ਫ਼ਕੀਰ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੀਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀਆਂ ਹੇਠ ਹਨ ਤੇ ਕੋਸੀ-ਕੋਸੀ ਧੁੱਪ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਸ਼ੈਅ ਹੈ। ਇਹ ਧੁਪੀਲੀ ਮਿਸਾਲ ਹੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਿਕੰਦਰ ਨੂੰ ਕਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਰੇ ਹਟ ਜਾ, ਧੁੱਪ ਨੂੰ ਆਉਣ ਦੇ। ਆਓ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ ਫੇਰ ਚੱਲੀਏ। ਸਮਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਈਸਾ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ। ਏਥਨਜ਼ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਚਮਕਦਾ ਸਿਤਾਰਾ। ਦੁਨੀਆਂ ਇਸ ਸਿਤਾਰੇ ਨੂੰ ਹਸਰਤ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਹਾਰਦੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕ ਇਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਗਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਮੱਕੇ ਦੇ ਹੱਜ ਵਾਂਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਲ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਸੱਚ ਦੇ ਸੂਰਜ ਇਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਉੱਗੇ, ਥੇਲਜ਼, ਪਾਇਥਾਗੋਰਸ, ਐਪੋਲੋਜੀਆ, ਏਨਾਕਿਸਮਿੰਡੇਰ, ਜੇਨੋਫੇਨਿਸ, ਹੇਗਕਲਿਟਸ, ਏਮਪੇਡੋਕਿਲਸ, ਡਿਮੋਕ੍ਰਿਟਸ, ਪ੍ਰੋਟਾਗੋਰਸ, ਐਮੀਕਿਊਰੀਅਸ, ਅਫਲਾਤੂਨ ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ’ਚੋਂ ਸਿਰਕੱਢਵਾਂ ਸੁਕਰਾਤ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਧੁੱਪਾਂ ਦੇ ਜਾਏ, ਧੁੱਪਾਂ ਵੰਡਦੇ ਦਰਿਆ, ਧੁੱਪਾਂ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਸਤਕਾਂ ’ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਧੁੱਪ ਸਦਾ ਲਿਸ਼ਕਦੀ, ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਵੰਡਣ ਲਈ ਬੇਤਾਬ। ਅਫ਼ਲਾਤੂਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਕਰਾਤ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਸਾਹਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਸੱਚ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਸੂਰਜ ਹੀ ਹੱਸ ਕੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਪੀ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਮੇਲੀਟਸ, ਏਲੀਟਸ ਅਤੇ ਲਾਈਕਿਨ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੁਕੱਦਮਾ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ। ਉਹਦੇ ’ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਏ ਗਏ ਕਿ ਉਹ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਅਵੱਗਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਨੂੰ ਟਿੱਚ ਸਮਝ ਕੇ ਹੁਕਮਅਦੂਲੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੱਤਾ ਦਾ ਅਨਾਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬੇਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮੱਥਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਬੀਜਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਰਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ੰਕਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਬਾਗੀਆਨਾ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਯੂਨਾਨ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਾ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਪਲ ਆਪਣੇ ਹਤਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਸੁਕਰਾਤ ਦਾ ਬਿਆਨ ਅੱਜ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਕਿਰਤ ਹੈ। ਪਲੈਟੋ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਅਤੇ ਉਹਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਇਬਾਰਤਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਲੂੰ-ਕੰਡੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਕਰੀਟੋ ਇੱਕ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ,‘‘ਸ੍ਰੀਮਾਨ, ਤੁਸਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੀਣਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟਹਿਲਣਾ ਹੈ, ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਨਾ ਜਾਪੇ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰ ਜੁਆਬ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੰਮੇ ਪੈ ਜਾਣਾ।’’ ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿਆਲਾ ਫੜਿਆ ਤੇ ਗਟ-ਗਟ ਕਰ ਕੇ ਪੀ ਗਿਆ। ਨਾ ਉਹਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਰੰਗ ਬਦਲਿਆ, ਨਾ ਮੱਥੇ ’ਤੇ ਕੋਈ ਤਿਊੜੀ ਆਈ। ਪਲੈਟੋ ਲਿਖਦਾ ਹੈ- ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀਂਦੇ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਾਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਜ਼ਹਿਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਸੰਜਮ ਭੰਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੰਝੂ ਕਿਰਨ ਲੱਗੇ। ਇਹ ਹੰਝੂ ਉਸ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਦੇ ਗਵਾਹ ਸਨ ਕਿ ਅਸਾਂ ਇੱਕ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ ਗੁਆ ਲਿਆ ਸੀ।’ ਕਰੀਟੋ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਪੋਲੋਡੋਰਸ ਦਹਾੜਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਚੀਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੁਕਰਾਤ ਟਹਿਲਦਾ ਹੋਇਆ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹਦੇ ਪੈਰ ਜੁਆਬ ਦੇਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਲੰਮਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਬੰਦੇ ਨੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਹਦੇ ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਤਲੀਆਂ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕੀ ਇਹਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਉਹਨੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਇਆ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਉਪਰ ਵੱਲ ਦਬਾਉਣ ਲੱਗਾ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਮਰ ਕੇ ਆਕੜਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਆਪਣੇ ਜਿਸਮ ਨੂੰ ਟੋਹਿਆ ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਜਦੋਂ ਇਹ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਏਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕ ਲੱਕ ਤਕ ਉਹਦਾ ਸਰੀਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਅਖੀਰਲਾ ਵਾਕ ਕਰੀਟੋ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਮੁਰਗੇ ਦੀ ਬਲੀ ਐਸਕਲੇਪਿਆਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਕਰੀਟੋ ਨੇ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਮੀਟ ਦਿੱਤੇ। ਐਸਕਲੇਪੀਅਸ ਅਰੋਗਤਾ ਦਾ ਦਿਓਤਾ, ਕਰੀਟੋ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਮੁਰਗੇ ਦੀ ਬਲੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਇੰਜ ਤਿਲ-ਤਿਲ ਕਰਕੇ ਸੱਚ ਦਾ ਸੂਰਜ ਓਟੇ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਤੇ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰੇਮੀ। 399 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਉਹਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਮੁਲਕ ਮਕਦੂਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਰਸਤੂ ਨਾਂ ਦੇ ਪੰਦਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਇਸ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਨਹੀਂ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਕੋਲੋਂ ਇਸ ਸੂਰਜ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਉਹਦੇ ਅੱਗੇ ਕਈ ਸੁਆਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ। ਅਰਸਤੂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਚੇਲੇ ਅਫਲਾਤੂਨ ਦਾ ਚੇਲਾ ਅਤੇ ਮਕਦੂਨੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਗੁਰੂ ਬਣਿਆ। ਉਹਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਦੁਨੀਆਂ ਸਲਾਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹਦੇ ਗੁਰੂ ਅਫਲਾਤੂਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿਆਣਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕੌਣ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਜੁਆਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ,‘‘ਮੈਂ।’’ ‘‘ਤੂੰ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?’’ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਨਵੀਂ ਪੁੱਛ ਰੱਖੀ, ‘‘ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਔਗੁਣਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਗੁਣ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਦਿੱਤਾ,’’ ਉਸ ਦਾ ਜੁਆਬ ਸੀ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਗਿਆਨੀ ਗੈਲੀਲੀਓ, ਇਟਲੀ ਦੀ ਮਾਂ ਭੂਮੀ ਦਾ ਲਾਡਲਾ ਸਪੂਤ। ਉਹਨੇ ਖੋਜ ਕਰਕੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਧਰਤੀ ਨਹੀਂ, ਸਾਡੇ ਪੁਲਾੜ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸੂਰਜ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਨ 1632 ਵਿੱਚ ਉਹਨੇ ਕਾਪਰਨੀਕਸ ਅਤੇ ਟੋਲਮੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਰਚਾਉਂਦਿਆਂ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੋਪ ਦੀਆਂ ਕਹੀਆਂ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿਮਲੀਸੀਅਸ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਅਖਵਾਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਰੋਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਫਲੋਰੈਂਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਮਿੱਤਰ ਕੋਲ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਦੀਆਂ ਕਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਧਰਮ ਦਾ ਸਿੰਘਾਸਣ ਡੋਲ ਗਿਆ। ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਹਾਹਾਕਾਰ ਨਾਲ ਕੋਹਰਾਮ ਮਚ ਗਿਆ। ਧਾਰਮਿਕ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਰੋਮ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਚਾੜ੍ਹਿਆ। ਗੈਲੀਲੀਓ ਉਸ ਸਮੇਂ 70ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਬੁੱਢਾ ਅਤੇ ਬੀਮਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਪੋਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵੀ ਭੇਜਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਧਾਰਮਿਕ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਉਲਟਾ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹਦੀ ਸਿਹਤ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹਨੂੰ ਸੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਗੈਲੀਲੀਓ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਰੋਮ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਡੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਧਮਕੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇਗਾ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੱਦ ਤਕ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਬੂਲਨਾਮਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ‘‘ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸੂਰਤ ਇਸ ਜਗਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਇਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਨਹੀਂ। ਸੂਰਜ ਹੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਉਹਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਗਾਥਾਵਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ ਗੈਲੀਲੀਓ ਗੈਲੀਲੇਈ ਸਹੁੰ ਖਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।’’ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਮਨਵਾਏ ਇਸ ਕਬੂਲਨਾਮੇ ’ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸਹੀ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ ਹੋਇਆ ਇਹ ਸੂਰਜ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਉਹ ਬੁੜਬੁੜਾਇਆ, ‘ਏਪਰ ਸੀ ਮੂਵ’ ਘੁੰਮਦੀ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਹੀ ਹੈ। ਉਹਦਾ ਇਹ ਸੁਨਹਿਰੀ ਵਾਕ ਅੱਜ ਵੀ ਖਲਾਅ ’ਚ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਲ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਗਲੈਡੀਏਟਰ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਫ਼ ਸਪਸ਼ਟ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ। ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧੁੰਦਲਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਹੁਣ ਚੇਤੰਨ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸੀ ਕਿ ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਚੇਤੇ, ਸਿਮਰਤੀ ਅਤੇ ਪੀੜ ਨੇ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਬਸ, ਨੀਂਦ ਆਵੇਗੀ। ਐਸੀ ਅਨੋਖੀ ਅਤੇ ਇਕਲੌਤੀ ਨੀਂਦ ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਗਲੈਡੀਏਟਰ ਨੂੰ ´ੈਸਸ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ, ਅੱਛਾ ਤੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਰਦਾ ਵੇਖਣ ਆਇਐ ´ੈਸਸ? ਤੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਾਗ਼ੀ ਨੂੰ ਸਲੀਬ ਉਪਰ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਦੇਖਣ ਲਈ ਅਟਕ ਰਿਹੈਂ। ਇੱਕ ਗ਼ੁਲਾਮ ਮਰ ਰਿਹੈ ਪਰ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਨੂੰੂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।’ ਸਪਾਰਟੈਕਸ ਬੋਲਿਆ, ਇੱਕ ਘੋੜਾ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿ ਉਹ ਮਰ ਗਿਐ? ਅਸੀਂ ਆਦਮੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਲੜਦੇ ਹਾਂ। ਜਾਨਵਰਾਂ ਖ਼ਾਤਰ ਨਹੀਂ। ਰੋਮਨਾਂ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਮੁਬਾਰਕ। ਉਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਨੇ ਅਤੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ। ਗਲੈਡੀਏਟਰ ਨੂੰ ਮਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਖਣ ਲਈ ਭੀੜ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਉਹਦੀ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਤੋੜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਉਹਦੇ ਜਿਸਮ ਵਿੱਚ ਕਿੱਲ ਠੋਕ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪਰ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹੀ। ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਸਾਹ ਰੋਕੀ ਖਲੋ ਗਏ ਕਿ ਜਦੋਂ ਹੋਸ਼ ਆਏਗੀ ਤਾਂ ਦੇਖਾਂਗੇ ਕਿ ਉਹ ਚੁੱਪ ਤੋੜਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ? ਅਖੀਰ ਉਹ ਚੀਕਿਆ, ਦਰਦ ਭਰੀ ਭਿਆਨਕ ਕਰਾਹ ਨਾਲ ਲਿਬੜੀ ਚੀਕ, ਉਸ ਚੀਕ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਕੀ ਅਰਥ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਿਆ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਚੀਕ ਸੀ ਕਿ ਸੂਰਜਾਂ ਦੀ ਕਦੇ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਭਾਵੇਂ ਕਿੱਲ ਠੋਕ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਖ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ‘ਅਨਲਹੱਕ’ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਹੀ ਹੱਕ (ਰੱਬ ਜਾਂ ਅੱਲਾਹ) ਹਾਂ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਮਨਸੂਰ ਅਲ ਹੱਲਾਜ ਨੇ 858 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸ਼ਰ੍ਹਾ ਨੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਦੇ ਨਾਅਰੇ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਸ਼ੱਰਈ ਆਖ ਕੇ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਲਮਾ ਨੇ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਫਰਦ ਜੁਰਮ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ, ਅਨਲਹੱਕ ਕਹਿਣਾ ਮਨਸੂਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗੁਨਾਹ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਫ਼ਰ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਤਕ ਕਿਸੇ ਵਲੀ ਔਲੀਆ ਨੇ ਅਨਲਹੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਲਈ ਦੰਡ ਵਜੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਾਂਸੀ ਦਾ ਫਤਵਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।’’ ਫ਼ਾਂਸੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਨੇ ਸਾਲ ਭਰ ਕੈਦ ਰੱਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਉਹਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਕੀ ਅਨਲਹੱਕ ਕੁਫ਼ਰ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਉਹਦਾ ਉਤਰ ਸੀ, ਖ਼ੁਦਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਮਾਊਸਤ (ਉਹ ਸਭ ਵਿੱਚ ਹੈ) ਹੈ। ਮਨਸੂਰ ਨੂੰ ਕੋੜੇ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੋੜੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕੋੜਾ ਮਾਰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਕੰਨੀਂ ਗ਼ੈਬੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ ਕਿ ‘ਯਾ ਮਨਸੂਰ ਲਾਤਖ਼ਫ਼’ ਅਰਥਾਤ ਮਨਸੂਰ ਨਿਰਭੈ ਰਹਿ। ਜਦੋਂ ਉਹਨੂੰ ਸੂਲੀ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਇਸ ਰੱਬ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਮਨਸੂਰ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਅਨਲਹੱਕ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਦਰਵੇਸ਼ ਨੇ ਮਨਸੂਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਸ਼ਕ ਕਿਸ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ? ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਅੱਜ ਭਲਕੇ ਤੋਂ ਪਰਸੋਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਸੁਆਲ ਦਾ ਜੁਆਬ ਮਿਲ ਜਾਏਗਾ। ਅੱਜ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲਟਕਾਇਆ ਹੋਵੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਖ਼ਾਕ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਫਿਰ ਖ਼ਾਕ ਹਰ ਜ਼ਰੇ-ਜ਼ਰੇ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਬਣ ਕੇ ਲਿਸ਼ਕੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਖਲਾਅ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਅਨਲਹੱਕ! ਸੂਫ਼ੀ ਸਰਮਦ ਨੇ ਪੇਸ਼ੀਨਗੋਈ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣੇਗਾ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਦਾਰੇ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਰਮਦ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਦੱਸ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਤੇਰਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾਰਾ, ਤਾਂ ਸਰਮਦ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ‘‘ਐ! ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ। ਦਾਰਾ ਹੁਣ ਵੀ ਏਥੇ ਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਮਰ ਹੈ ਤੇ ਜਿਹੜੀ ਰੱਬੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਸੀਬ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਜਿਹੇ ਜ਼ਾਲਮ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ।’’ ਸਰਮਦ ਦੇ ਉੱਤਰ ਨੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਭੜਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰ ਕੇ ਕਈ ਸੂਫ਼ੀ ਮਰਵਾ ਦਿੱਤੇ ਜੋ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸਨ। ਉੱਧਰ ਸਰਮਦ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਸਤਾਨੇ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਰੱਬੀ ਰੁਬਾਈਆਂ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਦਾਰੇ ਵਾਂਗ ਉਹਨੂੰ ਵੀ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਮੌਲਾਣਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਫ਼ਤਵਾ ਲੈ ਕੇ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨਸੂਬਾ ਘੜਿਆ ਗਿਆ। ਕੱਟੜ ਮੌਲਵੀਆਂ ਨੇ ਸਰਮਦ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਤੇ ਤਿੰਨ ਦੋਸ਼ ਲਾ ਕੇ ਫ਼ਤਵਾ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਹਿਲਾ ਸਰਮਦ ਸ਼ੱਰ੍ਹਾ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨੰਗਾ ਫਿਰਦਾ ਏ। ਇਹ ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਉਹ ਕਲਮੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਤੀਜਾ ਉਹ ਰਸੂਲ ਦੀ ‘ਸ਼ਬੇ ਮਿਅਗਜ’ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵੱਲੋਂ ਪੱਕੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇੱਕ ਕਾਲ ਕੋਠੜੀ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਕੇ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਸਰਮਦ ਨੂੰ ਸ਼ਰ੍ਹੇਆਮ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਜਲੂਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਵੱਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਚਬੂਤਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਰਮਦ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਿਪਾਹੀ ਮਸਜਿਦ ਵੱਲ ਲਿਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹਜੂਮ ਉਸ ਦੇ ਮਗਰ ਸੀ। ਸਰਮਦ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਦਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਜਾਮ ਪੀਣ ਲਈ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਮਸਤ ਚਾਲ ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਚਬੂਤਰੇ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕਤਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਦੋਸਤ ਅਸਦੁੱਲਾ ਸ਼ਾਹ ਸਰਮਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਾਲੇ ਵੀ ਵਕਤ ਹੈ ਤਨ ਢਕ ਲੈ, ਕਲਮਾ ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹ ਲੈ ਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਸ਼ਬੇ ਪਿਅਰਾਜ ਵਾਲੇ ਸਾਕੇ ਨੂੰ ਸੱਚ ਕਹਿ ਕੇ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਪਰ ਸਰਮਦ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਭਾਵਿਕ ਨਿਕਲਿਆ, ‘‘ਮੁੱਦਤਾਂ ਬੀਤ ਗਈਆਂ ਕਿ ਮਨਸੂਰ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਸ਼ੁਹਰਤ ਘਟ ਗਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਨਵੇਂ ਸਿਰਿਓਂ ਫ਼ਾਂਸੀ ਦੇ ਰੱਸੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।’’ ਜਲਾਦ ਨੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਮਦ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕਣਾ ਚਾਹਿਆ ਪਰ ਸਰਮਦ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਤੇ ਜਲਾਦ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਤ ਹੁੰਦਿਆਂ ਉਹੀ ਸ਼ਬਦ ਦੁਹਰਾਏ ਜੋ ਫਰੀਦੂਦੀਨ ਅੱਤਾਰ ਨੇ ਕਤਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕਹੇ ਸਨ, ‘‘ਐ ਦੋਸਤ ਤੂੰ ਨੰਗੀ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਆ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਹਾਂ।’’ ਤੇ ਸਰਮਦ ਅੱਜ ਵੀ ਚਬੂਤਰੇ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਸਾਲਮ-ਸਬੂਤਾ ਸੂਰਜ। ਉਹਦੀਆਂ ਰੁਬਾਈਆਂ ਅੱਜ ਵੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਣ-ਕਣ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਰੈਖ਼ਤ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਰੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਾੜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਗੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਦ ਕੇ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਜਲਾਵਤਨ ਕਵੀ ਨੇ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਪੜ੍ਹੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਤਿਲਮਿਲਾ ਉੱਠਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਉਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਹ ਲੋਹਾ-ਲਾਖਾ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮੇਜ਼ ਵੱਲ ਨੱਸ ਤੁਰਿਆ ਤੇ ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ਤ ਲਿਖਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜ ਦਿਓ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਸਲੂਕ ਨਾ ਕਰੋ। ਮੈਨੂੰ ਛੱਡੋ ਨਾ। ਸਾੜ ਦਿਓ ਮੈਨੂੰ ਵੀ। ਕੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਝੂਠੇ ਆਦਮੀ ਵਰਗਾ ਸਲੂਕ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੋ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜ ਦਿਓ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਨਾਲ।

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਆਪਣਾ ਮੂਲੁ ਪਛਾਣੁ

  •  ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਖਹਿਰਾ

    ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਟਰਾਂਟੋ `ਚ ਇੱਕ 75 ਸਾਲਾ ਅਰਬਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਬਹੁਤ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਐਪੋਟੈਕਸ ਨਾਂ ਦੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਮਾਲਕ 4.6 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਾਲ਼ ਕੈਨੇਡਾ `ਚ 15ਵੇਂ ਨੰਬਰ `ਤੇ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਸੀ ਤੇ ਸਰਕਾਰੇ ਦਰਬਾਰੇ ਸ਼ਾਹੀ ਆਉ-ਭਗਤ ਦਾ ਭਾਗੀ ਸੀ।
    ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ਼ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਫਿਰ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ "ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਅਾਖਰ ਹੈ ਕੀ? :
    - ਇੰਡੀਅਾ ਵਿੱਚ (ਸਿਰਫ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ) ਕਿਸਾਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ਼ ਕਰਜ਼ਾ ਲਾਹੁਣ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਲ ਨਹੀਂ
    - ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਅਰਬਪਤੀ ਜੋੜਾ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ
    - ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਲੁੱਟ ਕੇ ਖਾ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰਾਣਾ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਕੁੜੱਤਣ `ਚ ਤੜਫ਼ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ਼ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ ਨੀ
    - ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਧੰਦਾ ਕਰਕੇ ਕਰੋੜਾਂ ਡਾਲਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲ਼ੇ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵੀ ਹਨ) ਜਾਂ ਤੇ ਗੋਲ਼ੀਆਂ ਖਾ ਰਹੇ ਨੇ ਤੇ ਜਾਂ ਗੋਲ਼ੀਆਂ ਦੇ ਡਰ `ਚ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਬੜਾ ਬੜਾ ਕੇ ਉਠਦੇ ਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ਼ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ ਨੀ
    ਜੇ ਸੜਕ `ਤੇ ਸੌਣ ਵਾਲ਼ੇ ਬੰਦੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਰਬਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੱਕ ਭਟਕਣ ਹੀ ਭਟਕਣ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਾਡੀ ਇਹ ਦੌੜ ਕਿਸ ਗੱਲ ਦੀ? ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਛਡ ਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਭੱਜ ਜਾਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਰੀਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਇਦਾਦ ਬਣਾਉਣ, ਵੱਡੇ ਘਰ ਲੈਣ, ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬੈਂਕ-ਬੈਲੈਂਸਾਂ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਕਮਾਂ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਰਾਂ ਵਧਉਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ। ਤੇ ਇਸ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੇ ਵੇਚੇ ਜਾ ਰਹੇ ਨੇ, ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸਾਂ, ਠੱਗੀਆਂ, ਜਾਂ ਗ਼ਲਤ ਝਾਂਸਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੱਕ-ਹਲਾਲ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੜੱਪਣ ਦੀਆਂ ਕੋਝੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਨੇ। ਪਰ ਜੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਫਿਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮਤਲਬ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਉਸ ਮਿਰਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਭਟਕਣ ਵਿੱਚ ਹਾਂ ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਅੰਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਇਹ ਸਮਝਣ ਨਾਲ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਸਲ `ਚ ਹੈ ਕੀ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜੀਣ ਲਈ ਸਾਡੀ ਕਿਹੜੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤੇ ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਸਿਰਫ ਸਾਡੀ ਭਟਕਣਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ --- ਜਿਸ ਦਿਨ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਆਪਣਾ 'ਮੂਲੁ' ਪਛਾਨਣ ਦੀ ਨਸੀਅਤ ਸਮਝ ਗਏ ਉਸ ਦਿਨ ਲੋਕ ਕਰਜ਼ੇ ਹੇਠ ਦੱਬ ਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਕਰਨੋਂ ਵੀ ਹਟ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਡਾਲਰਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠ ਦੱਬਕੇ ਵੀ ਮਰਨੋਂ ਹਟ ਜਾਣਗੇ --- ਉਸ ਦਿਨ ਸਧਾਰਨ ਆਦਮੀ, ਸਧਾਰਨ ਜੀਵਨ ਜੀਣ ਜੋਗਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ---

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਕਿੰਨੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੇ ਕਿੰਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਹੈ ਰਾਣੀ ਪਦਮਿਨੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ

  •  

     

     

    ਜੀ ਐਸ ਗੁਰਦਿੱਤ

    -ਫੋਨ : +91 94171 93193.

    ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੰਜੇ ਲੀਲਾ ਭੰਸਾਲੀ ਦੀ ਆ ਰਹੀ ਨਵੀਂ ਫ਼ਿਲਮ 'ਪਦਮਾਵਤੀ' ਬਾਰੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੱਖ ਹਨ। ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੀ ਇਕ ਜਥੇਬੰਦੀ 'ਕਰਣੀ ਸੈਨਾ' ਵਲੋਂ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ¢ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ ਪਰ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਇਸ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਤੋੜ-ਮਰੋੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਚਿਤੌੜ ਦੀ ਰਾਣੀ ਪਦਮਿਨੀ (ਪਦਮਾਵਤੀ) ਜਿਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਿਲਜੀ ਦੀ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਨ ਦੀ ਥਾਂ ਮੌਤ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਚ ਦੀਪਿਕਾ ਪਾਦੂਕੋਨ ਵਲੋਂ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ¢ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਚ ਰਾਣੀ ਪਦਮਿਨੀ ਨੂੰ ਘੂਮਰ ਡਾਂਸ ਕਰਦੇ ਵੀ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਦੌਰਾਨ ਪਹਿਨੀ ਗਈ ਪੁਸ਼ਾਕ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਅਲਾਉਦੀਨ ਅਤੇ ਪਦਮਿਨੀ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਸੁਪਨੇ ਦਾ ਦਿ੍ਸ਼ ਵੀ ਫ਼ਿਲਮਾਇਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਕਸਰ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਵਰਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ¢ ਪਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਚ ਰਾਜਪੂਤ ਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਜਾਹੋ-ਜਲਾਲ ਨਾਲ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਬਿਲਕੁਲ ਗ਼ੈਰ-ਜਮਹੂਰੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।

    ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰਾਣੀ ਪਦਮਿਨੀ ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਾਤਰ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਕਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ।ਇਤਿਹਾਸ ਮੁਤਾਬਕ ਚਿਤੌੜਗੜ੍ਹ ਉੱਤੇ ਅਲਾਊਦੀਨ ਖਿਲਜੀ ਨੇ 1303 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਖਿਲਜੀ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਉਦੀਨ ਬਰਨੀ ਨੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਪਦਮਿਨੀ ਨਾਂਅ ਦੀ ਕਿਸੇ ਰਾਣੀ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਵੀ ਇਸ ਲੜਾਈ ਦਾ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਰਾਜੇ ਰਤਨ ਸਿੰਘ (ਰਤਨ ਰਾਵਲ) ਦੀ ਪਤਨੀ ਪਦਮਿਨੀ ਦੀ ਹੋਂਦ ਸੰਬੰਧੀ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ¢ ਉਹ ਰਾਣੀ ਪਦਮਿਨੀ ਨੂੰ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਮਹਿਜ਼ ਇਕ ਦੰਦ-ਕਥਾ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ¢ ਮਲਿਕ ਮੁਹੰਮਦ ਜਾਇਸੀ ਇਕ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਅਵਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ 'ਪਦਮਾਵਤ' ਨਾਂਅ ਦੀ ਇਕ ਮਸਨਵੀ (ਕਿੱਸਾ) ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ¢ ਇਸ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਪਦਮਾਵਤੀ (ਪਦਮਿਨੀ) ਨੂੰ ਚਿਤੌੜ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਲਿਕ ਮੁਹੰਮਦ ਜਾਇਸੀ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ ਅਰਥਾਤ ਉਹ ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਿਲਜੀ ਤੋਂ ਦੋ ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ 'ਪਦਮਾਵਤ' ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਚਿਤੌੜ ਦੀ ਪਦਮਿਨੀ ਜਾਂ ਪਦਮਾਵਤੀ ਨਾਂਅ ਦੀ ਕਿਸੇ ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਿਲਜੀ ਦੀ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ ਨਾ ਤਾਂ ਕੁਝ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਕ ਚੌਹਾਨ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜੇ ਹਮੀਰਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਜ਼ਰੂਰ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਖਿਲਜੀ ਦਾ ਡਟ ਕੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਖਿਲਜੀ ਉਸ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਡੋਲਾ ਮੰਗਦਾ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਠੋਕ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਖਿਲਜੀ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਜ਼ਲਾਲਤ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਜੌਹਰ ਦੀ ਰਸਮ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਗਨ-ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਇਸੀ ਨੇ ਇਸ ਲੋਕ ਕਥਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਫੇਰ-ਬਦਲ ਕਰ ਕੇ 'ਪਦਮਾਵਤ' ਦੀ ਘਾੜਤ ਘੜ ਲਈ ਹੋਵੇ। ਅਕਬਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰੀ ਲੇਖਕ ਅਬੁਲ ਫਜ਼ਲ ਨੇ ਵੀ ਇਕ ਥਾਂ ਪਦਮਿਨੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਤਾਂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਕਰ ਦਾ ਆਧਾਰ ਜਾਇਸੀ ਦੀ ਰਚਨਾ 'ਪਦਮਾਵਤ' ਨੂੰ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
    'ਪਦਮਾਵਤ' ਵਿਚਲੀ ਕਹਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚਿਤੌੜਗੜ੍ਹ ਦੇ ਰਾਜੇ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੰਗਲਾਦੀਪ (ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ) ਦੇ ਰਾਜੇ ਗੰਧਰਵ ਸੇਨ ਦੀ ਧੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਦੇ ਹੁਸਨ ਬਾਰੇ ਇਕ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਤੋਤੇ ਰਾਹੀਂ ਭਿਣਕ ਪਈ। ਉਹ ਚਿਤੌੜ ਤੋਂ 'ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ' ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਸੰਗਲਾਦੀਪ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਕੇ ਪਦਮਾਵਤੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਿਆਇਆ¢ ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਰਬਾਰੀ ਰਾਘਵ ਚੇਤਨ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਦੀ ਕਿਸੇ ਗੱਲੋਂ ਅਣਬਣ ਹੋ ਗਈ ਜਿਸ ਨੇ ਗੁੱਸਾ ਖਾ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਿਲਜੀ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਜਾ ਭੜਕਾਇਆ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਰਾਣੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਦੇ ਹੁਸਨ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੁਝ ਵੱਧ ਹੀ ਮਸਾਲਾ ਲਗਾ ਕੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਖਿਲਜੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਬੇਤਾਬ ਹੋ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਚਿਤੌੜ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਹੁੰਦੀ ਵੇਖ ਕੇ ਖਿਲਜੀ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਚਿਤੌੜ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸਾਂਝੀ ਬੈਠਕ ਹੋਈ। ਜਦੋਂ ਖਿਲਜੀ ਮਹਿਲ 'ਚੋਂ ਵਾਪਸ ਮੁੜਨ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਨਜ਼ਰ ਪਦਮਾਵਤੀ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਛੱਡਣ ਆਏ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ। ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਣੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਦੀ ਮੰਗ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਜਪੂਤ ਯੋਧਿਆਂ ਗੋਰਾ ਅਤੇ ਬਾਦਲ ਨੇ ਖਿਲਜੀ ਨੂੰ ਭਰਮਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਮੰਗ ਮੰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਲਕੀਆਂ ਖਿਲਜੀ ਦੇ ਕੈਂਪ ਵਿਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਪਾਲਕੀ ਵਿਚ ਪਦਮਾਵਤੀ ਹੈ।ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਬਹੁਤੀਆਂ ਪਾਲਕੀਆਂ ਵਿਚ ਰਾਜਪੂਤ ਲੜਾਕੂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਿਲਜੀ ਦੇ ਕੈਂਪ ਵਿਚ ਭਾਜੜ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਕੇ ਲੈ ਗਏ¢ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਪਿੱਛੋਂ ਕਿਸੇ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜੇ ਦੇਵਪਾਲ ਨੇ ਪਦਮਾਵਤੀ ਅੱਗੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਮੰਗ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ¢ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਖਹਿਬੜ ਪਿਆ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜੇ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨਾਗਮਤੀ ਅਤੇ ਪਦਮਾਵਤੀ ਸਤੀ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਖਿਲਜੀ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਲੈ ਕੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ¢
    ਜਾਇਸੀ ਨੇ ਖੁਦ ਹੀ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਦਮਾਵਤ ਉਸ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ¢ ਪਰ ਜੇਕਰ ਜਾਇਸੀ ਨੇ ਨਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਫੇਰ ਵੀ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹੋਰ ਕਈ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਹੋਣ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ¢ ਇਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਖਾਰਜ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ¢ ਇਹ ਰਚਨਾ 1540 ਈਸਵੀ ਅਰਥਾਤ ਖਿਲਜੀ ਦੀ ਚਿਤੌੜ ਮੁਹਿੰਮ ਤੋਂ 237 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਪੂਰੀ ਹੋਈ | ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਿਸੇ ਦੰਦ-ਕਥਾ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਿਲਜੀ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਗੰਧਰਵ ਸੇਨ ਨਾਂਅ ਦਾ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਚਿਤੌੜਗੜ੍ਹ (ਰਾਜਸਥਾਨ) ਤੋਂ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਤੱਕ ਕੋਈ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਚਿਤੌੜ ਦਾ ਰਾਜਾ 1301 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਬਣਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 1303 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਖਿਲਜੀ ਨੇ ਉੱਥੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ 'ਪਦਮਾਵਤ' ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪਦਮਿਨੀ ਨੇ ਰਾਜਾ-ਰਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ 8 ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ। ਇੰਜ ਹੀ ਪਾਲਕੀਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਲੜਾਕੂ ਸਿਪਾਹੀ ਭੇਜਣ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਰੋਹਤਾਸ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਲਿਖੀ ਗਈ ਲਗਦੀ ਹੈ।ਰੋਹਤਾਸ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ 1539 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਵਾਪਰੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਨੇ ਰੋਹਤਾਸ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਾਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਹਮਾਯੂੰ ਨਾਲ ਜੰਗ ਲੜ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਆਰਜ਼ੀ ਠਾਹਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ।ਉਸ ਨੇ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਰੋਹਤਾਸ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਨੂੰ ਮਨਾ ਲਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦੇਰ ਲਈ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਸ਼ਰਨ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਹੋ ਕੇ ਦੂਰ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਹਮਾਯੂੰ ਨਾਲ ਲੜ ਸਕੇ। ਰੋਹਤਾਸ ਦਾ ਹਾਕਮ ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ¢ ਸੂਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਕੀਆਂ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ¢ ਪਰ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕੁਝ ਪਾਲਕੀਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਦ ਪਾਲਕੀਆਂ ਦੀ ਆੜ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੜਾਕੂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਕ ਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹਾ ਛੱਡ ਕੇ ਦੌੜਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ¢ ਬਿਲਕੁਲ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਪਾਲਕੀਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਜਾਇਸੀ ਨੇ 'ਪਦਮਾਵਤ' ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ¢
    ਇੰਜ, ਰਾਣੀ ਪਦਮਿਨੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਕ ਬਹਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਇਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਹਾਣੀ (ਮਸਨਵੀ) ਦੀ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਵਿਚ ਫਸੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਵੇਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਪਾਤਰ ਸਾਡੀ ਮਾਣਯੋਗ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਕਸ ਉੱਤੇ ਚੋਟ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ¢ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਅੱਜ ਸਾਡਾ ਸਮਾਜ ਜੌਹਰ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਨਕਾਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਇਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸਾਡੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸਵੈਮਾਣ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਲਈ ਜੌਹਰ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ¢ ਇਹ ਸਾਡੀ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਉਮੀਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਏਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਕਿਆਫ਼ੇ ਲਗਾ ਕੇ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਸਮਝੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਵੀ ਇਕ ਹਠੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਹੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਪਿਛਾਂਹ-ਖਿੱਚੂ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਲੋਕ ਰਾਜੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਢਾਹ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ।

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਮੇਰੀ ਸੱਸ ਦਾ ਸ਼ੇਰ - ਹਰਕੀਰਤ ਚਹਿਲ

  • ਹਰਕੀਰਤ ਕੌਰ ਚਾਹਲ

    ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਧੁੰਦ ਤੇ ਕੋਰੇ ਭਰੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਰਜਾਈ ਚੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋਣਾ ਤੇ ਸਕੂਲ ਜਾਣਾ ਸਾਡੇ ਬੀਜੀ (ਮੇਰੀ ਸੱਸ) ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਰੜਕਦਾ।
    "ਨਪੁੱਤੇ ਦੀਆਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਕਿਹੜਾ ਸੌਖੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ.. " ..ਪੇਪਰਾਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਕਸਰ ਕਹਿੰਦੇ।
    ਮਿੱਠੇ ਪਿਆਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਮੁਲੱਮਾ ਚਾੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਆਪ ਉਠਾਉਦੇ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ,"ਤੂੰ ਤਾਂ ਐਵੇ ਮਿੰਟਾਂ ਚ ਹੀ ਅੱਗ ਭਬੂਕਾ ਹੋ ਜਾਨੀ ੲੇਂ ......... ਬੱਚੇ ਤਾਂ ਪਿਅਾਰ ਦੇ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ .... "
    ਲਾਡ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ 'ਮੇਰਾ ਸ਼ੇਰ' ਕਹਿਣਾ ਆਦਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੁੰਦਾ, ੳੁਹਨਾਂ ਦਾ ਤਕੀਅਾ ਕਲਾਮ ਹੀ ਬਣ ਗਿਅਾ।
    ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੇਰੇ ਪਾਪਾ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏ ਰਾਤ ਸਾਡੇ ਘਰ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਬੇਟੇ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਬੈੱਡ ਤੇ ਹੀ ਸੌਂ ਗਏ।
    ਰੋਜ਼ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵੇਰੇ ਬੀਜੀ ਪੋਤੇ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਗਏ। ੳੁਹ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਨਾਲ ਹੀ ੳੁਸਨੂੰ ਹਲੂਣ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ,"ਉੱਠ ਜਾ ਮੇਰਾ ਸ਼ੇਰ... ਛੇਤੀ ਕਰ। ਲੇਟ ਹੋ ਜੇਂਗਾ ......"
    ਸਾਡਾ ਹੱਸ ਹੱਸ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਬੀਜੀ ਅਾਪਣੀ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝੇ ਤੇ ਬੋਲੇ,"ਬੇਸ਼ਰਮ, ਵਿਗੜੀ ੳੁਲਾਦ ਨਾ ਹੋਣ ਤਾਂ... ਦੰਦ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੇ ਨੇ... ਦੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ?"
    ......ਤੇ ੳੁਹ ਬੁੜ ਬੁੜ ਕਰਦੇ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
    ਹੋਿੲਅਾ ਿੲਹ ਸੀ ਕਿ ਬੀਜੀ ਅਾਪਣੇ ਪੋਤੇ ਦੀ ਬਜਾੲੇ ਅਾਪਣੇ ਕੁੜਮ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਹੀ "ਮੇਰਾ ਸ਼ੇਰ - ਮੇਰਾ ਸ਼ੇਰ" ਕਹਿ ਕਹਿ ਕੇ ਘਚੋਲੀ ਗੲੇ ਸਨ, ੳੁੱਤੋਂ ਸਿਤਮ - ਅਤੇ ਬੀਜੀ ਲੲੀ ਨਮੋਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਿੲਹ ਕਿ ੳੁਹਨਾਂ ਦੇ 'ਕੁੜਮ ਚੰਦ' ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਹੀ ਹੈ!

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਜੇ ਇੰਦਰਾ ਨੂੰ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭੁੰਨ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਅਫਸੋਸ ਨਹੀਂ ---ਓਸ਼ੋ

  • ਓਸ਼ੋ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣਾ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਸਹਿਮਤ ਹੋਣਾ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ । ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸਿੱਖ ਗੁਲਾਮੀ ਨਾਲੋਂ ਮੌਤ ਪਸੰਦ ਕਰਨਗੇ ਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਤਾਂ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਕੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ । ਆਚਾਰੀਆ ਰਜਨੀਸ਼ ਦੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ 'ਸਿੱਖ, ਬਾਗੀ ਜਾਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ' ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਸਿੱਖ ਸੰਘਰਸ਼ ਸਬੰਧੀ ਓਸ਼ੋ ਨੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਪਰਤਣ ਮਗਰੋਂ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ।
    ਪ੍ਰਸ਼ਨ:-- ਅੱਜ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਜੂਝਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ । ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਰਿਹਾ । ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਭਗਵਾਨ ਹੋ ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਕੀ ਵਿਚਾਰ ਹਨ ?
    ਉੱਤਰ :-- ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਲ ਦਿਖਾਈ ਨਾ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਸੋਚਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਸੱਮਸਿਆ ਝੂਠੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਝੂਠੀ ਹੈ । ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਕਦੇ ਵੀ ਇਕ ਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ । ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਹਾਂਦੀਪ 2000 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਇਸ ਮਹਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਹਦਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹਨ । ਇਥੋਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ ਦੇ ਢੰਗ ਅੱਲਗ ਹਨ । ਇਕ ਅਧਿਆਤਮਕ ਏਕਤਾ ਜਰੂਰ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਸਿਵਾਏ ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ । ਇਥੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਤੇ ਗੁਲਾਮੀ ਇਸ ਸਮਾਨ ਹਨ ।
    ਕਿਉਂਕਿ ਜਬਰਦਸਤੀ ਨਾਲ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਸੰਗੀਨ ਦੀ ਧਾਰ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਇੱਕਠਾ ਕਰਕੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਾਲਮੇਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਿਆ । ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਇਸ ਲਈ ਝੂਠੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਜਾਂ ਕੇਰਲ, ਅਸਾਮ ਜਾਂ ਗੁਜਰਾਤ ਜੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੀਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਿੱਧ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ । ਸਮੱਸਿਆ ਇਸ ਲਈ ਝੂਠੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਾਂ । 50 ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਅਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਇਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਤਾਂ ਕਰ ਨਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਇਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਚੱਲੇ ਹਾਂ । ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਿਰਮਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਤੁਸੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਿਵੇਂ ਕਰੋਗੇ ? ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰਤ ਵੀ ਕੀ ਹੈ । ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹੈ । 40 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਨਾ ਕੋਈ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਨਾ ਹਿੰਸਾ ਹੋਈ, ਨਾ ਲੋਕ ਲੜੇ । ਬੰਗਾਲੀ ਇਹ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਉਸ ਉੱਤੇ ਥੋਪ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ । ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਸ ਕੋਲ ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਗੀਤ ਪੂਰਨ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਤਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ । ਮੰਨਿਆ ਉਹਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਹੈ ਪਰ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਦੇਣ ਮਹਾਨ ਹੈ । ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਕਿ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸਵਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇ । ਇਹ ਹੋ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਦੱਖਣ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਤਾ ਕੋਈ ਨਾਤਾ ਵੀ
    ਨਹੀਂ ਹੈ ਉੱਤਰ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ । ਇਹ ਜਾਣਕੇ ਤੁਸੀਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਵੇਗੇ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਸਬੰਧ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੈ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ, ਰੂਸੀ ਸਵਿਸ ਨਾਲ ਹੈ, ਯੁਰਪ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਿੰਦੀ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਹਨ । ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਦੇ 30 ਫੀਸਦੀ ਸ਼ਬਦ ਹਨ । ਲਿਬਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ 70 ਫੀਸਦੀ ਸ਼ਬਦ ਹਨ । ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਅਨੁਪਾਤ / ਰੂਸੀ ਜਰਮਨ ਫਰੈਂਚ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ । ਪਰ ਤਾਮਿਲ ਦਾ ਜਾਂ ਤੇਲਗੂ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲਾਗਾ ਦੇਗਾ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਲੱਗ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਉੱਪਰ ਹਿੰਦੀ ਥੋਪੀ ਤਾਂ ਝਗੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਗੇ । ਝਗੜੇ ਕਰਦੇ ਹੋ ਫਿਰ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ ਬਈ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ । ਹੱਲ ਬਿਲਕੁਲ ਸਿੱਧਾ ਹੈ । ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 30 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ । ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ ਆਪਣਾ ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ ਦਾ ਢੰਗ ਹੈ । ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ । ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਬੂਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਦਈਏ । ਭਾਰਤ ਇਕ ਮਹਾਂ ਸੰਘ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨਹੀਂ । ਪੰਜਾਬ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਵੇ ਗੁਰਮੁੱਖੀ ਫੈਲੇ, ਨਾਨਕ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਭਾਰ ਆਵੇ । ਸਿੱਖ ਦੀ ਤਲਵਾਰ 'ਤੇ ਰੌਣਕ ਚੜ੍ਹੇ, ਪਰ ਸਾਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਉਂ ।
    ਅਸੀਂ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ । ਜਿਸ ਦਿਨ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਚਾਹਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਵੇ ਸਾਨੂੰ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡਾ ਮੁੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਾਰੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਪਰ ਸਾਡੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਭੋਰਾ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਸਾਡੀ ਫਿਕਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੋਵੇ, ਇਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹੋਵੇ । ਉਸਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਬਹੁਤ ਹੈ । ਜੇਕਰ ਇਥੇ 30 ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹੋਣ, 30 ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੋਣ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤਾਕਤ ਵੰਡੀ ਜਾਵੇਗੀ । ਇਹ ਰਾਜਨੀਤਕ ਚਾਲਬਾਜ਼ੀ ਹੈ । ਇਹ ਰਾਜਨੇਤਾ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਕਾਸ਼ 'ਅਸੀਂ ਪਰੇਮ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੋ ਵੀ ਮਦਦ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਆਜ਼ਾਦ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਦੇਣ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਹਾਂ। । ਇਹ ਅਸੀਂ ਆਸਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੁੰਦਾ । ਇਹੀ, ਸਾਡੀ ਮੌਲਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੁੰਦੀ । ਇਹ ਅਸੀਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੁੰਦਾ । ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਲੜਨ ਦੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਅਲੱਗ ਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਬਣਨ ਦੇਵਾਂਗੇ । ਕਾਸ਼ 1930 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਜਿਨਾਹ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਇਸਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਬੜੀ ਚੰਗੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਰਜ਼ ਨਹੀਂ । ਇਹ ਇਵੇਂ ਹੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਭਾਈ ਹੋਣ । ਇਕ ਪੁਰਾਣੀ ਧਾਰਨਾ ਸੀ, ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕਿ ਸਾਰੇ ਇਕੋ ਘਰ ਨੂੰ ਭੀੜ ਅਤੇ ਬਜ਼ਾਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ । ਉਥੇ ਰਾਮ ਰੋਲਾ ਪਾਈ ਰੱਖਣ । ਇਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਸੀ । ਅੱਜ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਰੋੜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਹੁਣ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਅਲੱਗ ਕਰਨ ਦਾ ਵਕਤ ਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਸਿਆਣਪ ਇਸੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅਲੱਗ ਕਰ ਦਿਉ । ਜੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਜੁਦਾ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡਾ ਰਹੇਗਾ ਅਤੇ ਕਦੇ ਹੋਲੀ ਤੇ, ਕਦੇ ਦੀਵਾਲੀ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨ ਛੁਹ ਜਾਵੇਗਾ । ਝਗੜਾ ਕੀ ਹੈ ? ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਈ ਸਮਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਿਵਾਏ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹੰਕਾਰ ਦੇ । ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਾਗਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਤਾਕਤ ਦੇ ਰੱਖੀ ਹੈ ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿ ਇਹ ਤਾਕਤ ਵੰਡੀ ਜਾਵੇ ।
    ਪਰ ਇਹ ਤਾਕਤ ਵੰਡ ਕੇ ਰਹੇਗੀ । ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਜੋ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ਉਹ ਮਿਟੇਗਾ, ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕੱਲ੍ਹ । ਆਖਿਰ ਭਾਰਤ ਵੀ ਅਜ਼ਾਦ ਹੋਇਆ, ਇਸਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਦੀ ਕੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ ? ਆਖਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਚਿੱਟੀ ਚਮੜੀ ਸੀ । ਹੁਣ ਕਾਲੀ ਚਮੜੀ ਰਾਜ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਸੋਨਾ ਬਰਸ ਗਿਆ ਹੈ ? ਸਿਰਫ ਦੁੱਖ ਤੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਹੀ ਵਧੀਆਂ ਹਨ । ਅਸੀਂ ਕਿਉਂ ਲੜੇ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਕਿਉਂ ਫਾਂਸੀ 'ਤੇ ਲਟਕ ਗਿਆ ? ਕਿਉਂਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਇਕ ਮਹਿਮਾ ਹੈ । ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਆਜ਼ਾਦੀ ਇਕ ਅਨੁਕੂਲ ਵਾਤਾਵਰਨ ਹੈ ।
    ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਏ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੂੰ ਇਕ ਅਲਹਿਦਾ ਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲਈ । ਇਸ ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਵੀ ਰਾਜ਼ੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਮੰਗ ਐਨੀ ਦੇਰ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰੀ ਗਈ ਕਿ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਹੋ ਗਈ । ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੀ ਲਾਸ਼ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ । ਭਾਰਤ ਦਾ ਬਟਵਾਰਾ ਤੇ ਹੋਇਆ ਪਰ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਉਥੇ ਕਿਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਈ । 30 ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਖਤ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਪਿਆ । ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਨੇਤਾ ਬੁੱਢੇ ਹੋਣ ਲੱਗ ਗਏ ਸਨ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਬਟਵਾਰਾ ਨਾ ਮੰਨਿਆ ਤਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਉਸਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਲੈਣਗੇ ।
    ਜਿਨਾਹ ਇਹ ਭੂੱਲ ਗਿਆ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਲਹਿਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕੱਲ੍ਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਅਲੱਗ ਹੋਵੇਗਾ । ਸੂਤਰ ਉਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬੰਗਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਰਹੇ । ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੈ । ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਨਾ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ । ਸਿਰਫ ਸਬੰਧੀ ਸੀ ਇਸਲਾਮ ਦਾ । ਲੇਕਿਨ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸਾਰੇ ਸਬੰਧ ਝੂਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।
    ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਹੋਵੇ, ਜਦੋ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਅਲਹਿਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਹੀ ਕੀਤੀ ਸਗੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਜਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਅਲੱਗ ਹੋ ਸਕੇ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਇਮਾਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ 'ਤੇ ਇੰਦਰਾ ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ । ਜੇ ਇੰਦਰਾ ਨੂੰ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭੁੰਨ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਅਫਸੋਸ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ । ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਅਲੱਗ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪਦਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ । ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਇੱਕ ਹੋ ਗਏ । ਕਿਉਂ ? ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ । ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅੱਧਾ ਰਹਿ ਗਿਆ । ਹੁਣ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਸਿੰਧੀ ਦਾ ਝਗੜਾ ਹੈ । ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਿੰਧੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ । ਕਿਉਂ ਰਹੇ ? ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਆਪਣੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ । ਉਹ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਮਿਟ ਗਿਆ, ਬਿਲਕੁਲ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਗਿਆ । ਜਿਹੜੇ ਸਿੰਧੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਆਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਜਗ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ। ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਟ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਖਿੱਚੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਹੋਣ ।
    ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਿੰਧ ਨੇ ਹੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹਿੰਦ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ । ਜਿਹੜੇ ਪਰਦੇਸੀ ਅੱਜ ਤੋਂ 4000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾਵਰ ਬਣ ਕੇ ਆਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਨੀ ਪਈ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 'ਸ' ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਕੋਈ ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਜਿਹੜਾ ਸ਼ਬਦ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਆ ਸਕਦਾ ਸੀ ਉਹ ਸੀ 'ਹ'। ਉਹ ਸਿੰਧੂ ਨਹੀਂ ਹਿੰਦੂ ਨਦੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਨਦੀ ਦੇ ਇਸ ਪਾਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ । ਸਿੰਧ ਨੇ ਹੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹਿੰਦ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ । ਉਹ ਸਿੰਧੂ ਨਹੀਂ ਹਿੰਦੂ ਨਦੀ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਵੀ ਕਿਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੰਦੂ ਨਦੀ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਹੀ ਕਿਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੰਦੂ ਨਦੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਕਿਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ-ਚਲਦੇ ਇੰਡੀਆ ਹੋ ਗਈ । ਇਸ ਸਾਰੇ ਨਾਮ ਸਿੰਧ ਨੇ ਹੀ ਦਿੱਤੇ ਹਨ । ਪਰ ਅੱਜ ਸਿੰਧ ਦਾ ਕੋਈ ਟਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ।
    ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਥੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਸਿੰਧੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹੈ । ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੇਲ ਨਹੀਂ । ਦੋਵੇਂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਪਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਫਿੱਕਾ ਹੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਕੱਲ੍ਹ, ਕੱਲ੍ਹ ਨਹੀਂ ਪਰਸੋਂ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਫੇਰ ਟੁਕੜੇ ਹੋਣਗੇ । ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਝੂਠਾ ਜੋ ਜੋੜ, ਇਹ ਗੂੰਦ ਨਾ ਚਿਪਕਾਏ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਚਿਪਕੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ।
    ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੈ । ਆਪਣਾ ਇਮਾਨ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੰਨਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ । ਸਿੱਖ ਜੋ ਅਲਹਿਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਅਲੱਗ ਕਰ ਦਿਉ । ਕਿਉਂ ਨਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਲੱਗ ਕਰ ਦਈਏ ਕਿ ਦੋਸਤੀ ਹੋਰ ਡੂੰਘੀ ਹੋ ਜਾਵੇ । ਇਉਂ ਨਾਲ ਰੱਖ ਕੇ ਤਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ । ਜੇ ਇਕ ਦਿਨ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਟੁਟੱਣਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬਹਾਦਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣਾ ਕੇ ਛੱਡਿਆ । ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਬੇਵਕੂਫ ਰਾਜਨੀਤਿਕਾਂ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ ।
    ਜੇ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਮੈਂ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ । ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਲੀ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ ਕਿ ਚਲੋ ਇਕ ਹੋਰ ਆਜ਼ਾਦ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ । ਦੋਸਤੀ ਹੋਰ ਡੂੰਘੀ ਹੋਵੇਗੀ ਆਖਰ ਇਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕ ਹਨ । ਕੋਈ ਵੀ ਪਰਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜੇਕਰ ਬੰਗਾਲੀ ਅਲੱਗ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬੇਸ਼ੱਕ ਹੋ ਜਾਵੇ । ਪਰ ਅਸੀਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ ਹਾਂ । ਭਾਰਤ ਐਨਾ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂ ਨਾ ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ 30 ਦੇਸ਼ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਜਾਣ ਦੇਈਏ । ਉਨ੍ਹਾਂ 30 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਂਸੰਘ ਹੋਵੇ । ਜੇ ਅਸੀਂ ਦੋਸਤੀ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਦਈਏ ਤਾਂ ਉਹ ਤੀਹ ਦੇ ਤੀਹ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਸੰਘ ਨੂੰ ਬਣਾ ਲੈਣਗੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਹੋਵੇਗੀ । ਹਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆ ਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰੇ ।
    ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਕੋ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਵਾਂਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਨੇ ਉਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ । ਇਕੋ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਲਏ ਨੇ । ਜੇ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਦੋਸਤੀ ਨਾਲ, ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ । ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕੇ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਲੋੜ ਪਵੇ ਕਦੇ ਇਹ ਨਾ ਸਮਝੇ ਕਿ ਮੈਂ ਇਕਲਾ ਹਾਂ । 29 ਰਾਸਟਰ ਭਾਰੀ ਮਦਦ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ । ਹਰ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਨਾਲ ਹੋਵਾਂਗੇ । ਭਾਰਤ ਇਕ ਮਹਾਂ ਸੰਘ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ । ਮੇਰਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਭਾਰਤ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਦਮ ਉਠਾ ਲਵੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋਣ । ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤਾਂ ਖੋਹ ਨਹੀਂ ਰਹੇ । ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਾਂ । ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਭੈਅ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਜੋ ਦਿਨ ਰਾਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖਾਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਤੋਂ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਡਰਿਆ ਫਿਰਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ।
    ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ 4੦ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਫੌਜ਼ਾਂ ਲਾਈਆ ਹੋਈਆਂ ਹਨ । ਤੁਸੀਂ ਉਥੇ ਚੋਣਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ । ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਉਸ ਵੋਟ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਮਿਲੇਗੀ । 90 ਫੀਸਦੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਨ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ । ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਰਹੇ ਹੋ । ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੋ । ਜੇਕਰ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦੇ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਹੋ ਜਾਣ । ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸੌਖੀ ਗੱਲ ਹੈ ਪਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਜੀਉਂਦਾ ਹੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੈ ।
    ਸਮੱਸਿਆਵਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿਣ ਤਾਂ ਰਾਜਨੇਤਾ ਦੀ ਕੀਮਤ ਹੈ । ਨਹੀਂ ਤਾ ਕੌਡੀ ਵੀ ਉਸਦੀ ਕੀਮਤ ਨਹੀਂ । ਜੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੱਲ ਹੋ ਕਾਣ ਤਾਂ ਰਾਜਨੇਤਾ ਕੀ ਕਰੇਗਾ, ਬੂਟ ਪਾਲਿਸ਼ ? ਹੋਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਯੋਗਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਂਹ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ । ਨਕਲੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ 99 ਫੀਸਦੀ ਹਨ । ਸੁਆਦ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਫਿਰ ਆਪ ਹੀ ਰੌਲਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹੱਲ ਕਰੀਏ । ਇਹ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ । ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇੱਥੇ ਹੱਲ ਕਰਨ ਨੂੰ ਹੈ ਵੀ ਕੀ ?
    ਜਿਸ ਨੇ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣਾ ਹੈ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ । ਜੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਅਲਹਿਦਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਹੋਵੇਗਾ । ਅਸੀਂ ਮਿਲਜੁਲ ਕੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ । ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ । ਇਹ ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਚਲੇਗਾ । ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਕ ਵੀ ਸਿੱਖ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੈ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਕਾਇਮ ਰਹੇਗੀ । ਹਾਂ ਜੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਖੋਅ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇਗਾ । ਤੁਸੀਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹਾਦਰ ਕੌਮ ਖੋਈ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਖੋਏ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਖੋਈ । ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਦੇ ਝੰਡੇ ਝੁਲਾਉਣ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੋਵੇਗਾ ?
    ਜੇ ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝੀਏ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਕ ਅਧਿਆਤਮਕ ਏਕਤਾ ਤਾਂ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਏਕਤਾ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ । ਸਵਾਏ ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ । ਗੁਲਾਮੀ ਨੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਸੀ । ਗੁਲਾਮੀ ਹੱਟਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਹ ਏਕਤਾ ਵੀ ਹੱਟ ਰਹੀ ਹੈ । ਜਗ੍ਹਾ ਜਗ੍ਹਾ ਹਟ ਰਹੀ ਹੈ । ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕਿ ਸਾਰਾ ਦੇਸ਼ ਇਕ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਵੇ ਲੋਕ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਣ ਸਾਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਪੂੰ ਖੜ੍ਹੀਆ ਕੀਤੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ । ਰਾਜਨੀਤਿਕਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੁੰ ਖੜ੍ਹੀਆ ਕਰਨਾ ਹੈ । ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੇਸ਼ਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ ਕਿ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੀ ਜੋ ਹੱਲ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ । ਹਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤਾਂ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਪਰ ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਵਧਦੀ ਹੀ ਚਲੀ ਜਾਏਗੀ । ਅੱਜ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਅਸਾਮੀਆਂ ਜਾਂ ਬੰਗਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹੀ ਹੋਵੇਗਾ ।
    ਮੇਰੀ ਮਾਨਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਧੰਨਭਾਗੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦਾ ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ ਹੈ । ਤੁਹਾਡੀ ਮਨਸ਼ਾ ਤਾਂ ਇਹੋ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਉਸ ਬਗੀਚੇ ਵਿੱਚ ਬਸ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਘਾਹ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਡੰਗਰ ਚਰ ਸਕਣ ਤਾਂ ਹੀ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਹੋਵੇਗੀ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਲੋਕ ਇਸ ਬਗੀਚੇ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੋਗੇ ।
    ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿੜਿਆ ਹੈ । ਸਵੇਰ ਦੇ ਭੁੱਲ ਜੇਕਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਘਰ ਆ ਜਾਣ ਤਾਂ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ । ਅਕਲ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਗੱਲ ਤਾਂ ਉਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਪੱਲ੍ਹੇ ਬੰਨਣ ਦੀ ਹੈ ।

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਲੋੜ ਕਿਉ?

  •  

    ਸਰਵਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੈਕਰਾਮੈਂਟੋ

    ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਰੰਭ ਵੀ, ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਾਲਣ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਦੇ ਚਾਨਣ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਧੇਰੇ ਦਾ ਹੀ ਪਤਾ ਸੀ। ਖਿਆਲ ਕਰੋ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸਿਆਣੇ ਨੇ ਚੰਦ ਦੇ ਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪੁਨਿਆਂ ਤੱਕ ਚਾਨਣੇ ਪੱਖ (ਸੁਦੀ ਪੱਖ) ਅਤੇ ਪੁਨਿਆਂ ਤੋਂ ਮੱਸਿਆ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਪੱਖ (ਵਦੀ ਪੱਖ) ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਕੇ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੰਨਿਆਂ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਕਿੰਨੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਹੋਏਗੀ। ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਚੰਦ ਅਧਾਰਤ ਕੈਲੰਡਰ ਹੀ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਜਿਓ-ਜਿਓ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਸਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਸੂਰਜੀ ਕੈਲੰਡਰ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆ ਗਏ। ਅੱਜ ਵੀ ਚੰਦ ਅਧਾਰਿਤ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਹਿਜਰੀ ਕੈਲੰਡਰ, ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿਚ ਚੰਦਰ ਸੂਰਜੀ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ। ਸਿਖ ਧਰਮ ਚੰਦਰ ਸੂਰਜੀ ਬਿਕ੍ਰਮੀ, ਸੂਰਜੀ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਅਤੇ ਸੀ ਈ ਕੈਲੰਡਰ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਾ ਨਹੀ ਹੈ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਧਰਮ ਨਾਲ ਗੂੜਾ ਸਬੰਧ ਹੈ। ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਵ ਤਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ-ਮਿਣਤੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੌਮ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਿਹਾੜਿਆਂ ਦੀ ਸਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੇਹੀ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 
    ਚੰਦਰ-ਸੂਰਜੀ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਕੈਲੰਡਰ:- ਚੰਦ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੁਵਾਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਇਹ ਚੱਕਰ 29.53059 ਦਿਨ ਵਿਚ ਪੁਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ ਦੇ ਸਾਲ ਦੇ 354.37 ਦਿਨ (354 ਦਿਨ, 8 ਘੰਟੇ, 52 ਮਿੰਟ ਅਤੇ 48 ਸੈਕੰਡ) ਹੁੰਦੇ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੁਵਾਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਇਕ ਚੱਕਰ 365.242196 ਦਿਨ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਮੌਸਮੀ ਸਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕੇ ਚੰਦ ਦਾ ਸਾਲ ਸੂਰਜੀ ਸਾਲ ਤੋਂ ਲੱਗ-ਭੱਗ 11 ਦਿਨ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਇਕ ਸਾਲ ਵਿਚ 11 ਦਿਨ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲਾ ਵਿਚ 22 ਦਿਨ , ਚੰਦ ਦਾ ਸਾਲ ਸੂਰਜੀ ਸਾਲ ਤੋਂ ਪਿਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾ ਚੰਦ ਦੇ ਸਾਲ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਧੂ ਮਹੀਨਾ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਸਾਲ ਚੰਦ ਦੇ ਸਾਲ ਦੇ 13 ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ 383/384 ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਜੇਹਾ 19 ਸਾਲ ਵਿਚ 7 ਵਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਵੀ ਚੰਦ ਦੇ ਸਾਲ ਦੇ 13 ਮਹੀਨੇ ਹਨ ਇਸ ਸਾਲ ਭਾਂਦੇ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਹਨ। ਤੇਰਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਮਲ ਮਾਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ `ਚ ਕੋਈ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਨਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਹਾੜੇ 18/19 ਦਿਨ ਪੱਛੜ ਕੇ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਹਾੜਾ ਪੋਹ ਸੁਦੀ 7 ਮੁਤਾਬਕ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 11 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਸੀ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗਲਾ ਦਿਹਾੜਾ ਇਸ ਤੋਂ 11 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾ ਭਾਵ 31 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਸੀ ਇਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤਾਂ ਹੁਣ ਇਹ 20 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਪਰ ਨਹੀਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਚੰਦ ਦੇ ਸਾਲ ਦੇ 13 ਮਹੀਨੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਇਹ ਦਿਹਾੜਾ 18 ਜਨਵਰੀ 2013 ਨੂੰ ਆਵੇਗਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗਲਾ, ਇਸ ਤੋਂ 11 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾ ਭਾਵ 7 ਜਨਵਰੀ 2104 ਨੂੰ ਆਵੇਗਾ। ਇਸ ਕੈਲੰਡਰ `ਚ ਇਕ ਦਿਨ ਵਿਚ ਦੋ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਜਾਂ ਦੋ ਦਿਨਾਂ `ਚ ਇਕ ਤਾਰੀਖ ਅਕਸਰ ਹੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹਨ । ਅਜੇਹਾ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਚੰਦਰ-ਸੂਰਜੀ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਵੀ ਖਿੱਚ-ਧੂਹ ਕੇ ਸੂਰਜੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਹੀ ਕਰਨਾ ਪੈਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਸੂਰਜੀ ਕੈਲੰਡਰ ਹੀ ਵਰਤ ਲਿਆ ਜਾਵੇ?
    ਸੂਰਜੀ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਕੈਲੰਡਰ:- ਗੁਰੂ ਕਾਲ ਵੇਲੇ ਇਸ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਸਾਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 365.2587 ਦਿਨ (ਸੂਰਜੀ ਸਿਧਾਂਤ) ਸੀ। ਲੰਬਾਈ ਮੌਸਮੀ ਸਾਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ (365.242169 ਦਿਨ) ਤੋਂ ਲੱਗ ਭੱਗ 24 ਮਿੰਟ ਵੱਧ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ 60 ਸਾਲ ਪਿਛੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਅੱਗੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਨਵੰਬਰ 1964 `ਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਇਕੱਤਰਤਾ `ਚ ਇਸ ਕੈਲੰਡਰ `ਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸਾਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 365.2587 ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 365.2563 ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ । ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿਗ ਗਿਣਤ ਸਿਧਾਂਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੰਬਾਈ ਵੀ ਮੌਸਮੀ ਸਾਲ ਤੋਂ ਲੱਗ ਭੱਗ 20 ਮਿੰਟ ਵੱਧ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ 72 ਸਾਲ ਪਿਛੋਂ ਮੌਸਮੀ ਸਾਲ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਅੱਗੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਅਰੰਭ (ਸੰਗਰਾਂਦ) ਉਸ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਇਕ ਰਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਹਰ ਸਾਲ ਬਦਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
    ਗਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ:- ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵੀ ਸੂਰਜੀ ਕੈਲੰਡਰ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਲ ਦਿ ਲੰਬਾਈ 365.25 ਦਿਨ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੌਸਮੀ ਸਾਲ ਤੋਂ 128 ਸਾਲ ਪਿਛੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਅੱਗੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਕਤੂਬਰ 1582 ਵਿਚ ਇਸ `ਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਸੋਧ ਕਾਰਨ 4 ਅਕਤੂਬਰ ਪਿਛੋਂ ਸਿੱਧਾ ਹੀ 15 ਅਕਤੂਬਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਵ 10 ਦਿਨ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ । ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਇਹ ਸੋਧ ਸਤੰਬਰ 1752 ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਦੋਂ 2 ਸਤੰਬਰ ਪਿਛੋਂ 14 ਸਤੰਬਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਭਾਵ 11 ਦਿਨ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਗਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਜਾਂ ਸੀ ਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਦੇ ਸਾਲ ਦਿ ਲੰਬਾਈ 365.2425 ਦਿਨ ਹੈ।
    ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ:- ਇਹ ਸੂਰਜੀ ਕੈਲੰਡਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸਾਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 365.2425 ਦਿਨ ਹੈ। ਜੋ ਮੌਸਮੀ ਸਾਲ (365.242196 ਦਿਨ) ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਮੌਸਮੀ ਸਾਲ ਤੋਂ 3300 ਸਾਲ ਪਿਛੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਅੱਗੇ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਸਦਾ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਪੱਕੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ੀ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਸਬੰਧ ਨਹੀ ਹੈ। ਜਿਵੇ ਚੇਤ 14 ਮਾਰਚ, ਵੈਸਾਖ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ, ਜੇਠ 15 ਮਈ, ਹਾੜ 15 ਜੂਨ, ਸਾਵਣ 16 ਜੁਲਾਈ, ਭਾਦੋਂ 16 ਅਗਸਤ, ਅੱਸੂ 15 ਸਤੰਬਰ, ਕੱਤਕ 15 ਅਕਤੂਬਰ, ਮੱਘਰ 14 ਨਵੰਬਰ, ਪੋਹ 14 ਦਸੰਬਰ, ਮਾਘ 13 ਜਨਵਰੀ ਅਤੇ ਫੱਗਣ 12 ਫਰਵਰੀ। ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਚੇਤ, ਵੈਸਾਖ, ਜੇਠ ਹਾਵ ਅਤੇ ਸਾਵਣ 31 ਦਿਨਾਂ ਅਤੇ ਮਗਰਲੇ 7 ਮਹੀਨੇ ਭਾਵ ਭਾਦੋਂ, ਅੱਸੂ, ਕੱਤਕ, ਮੱਘਰ, ਪੋਹ ਮਾਘ ਅਤੇ ਫੱਗਣ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਹਨ। ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਦਿਨ ਦਾ ਅਰੰਭ ਰਾਤ 12 ਵਜੇ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਚੰਦਰ-ਸੂਰਜੀ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਦਿਨ ਦਾ ਅਰੰਭ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੜਨ ਵੇਲੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਦਿਨ ਦਾ ਅਰੰਭ ਹਰ ਰੋਜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 
    ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ, ਕਨੇਡਾ ਨਿਵਾਸੀ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਸ. ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੁਰੇਵਾਲ ਜੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਲੱਗ-ਭੱਗ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ 2003 `ਚ ਇਹ ਕੈਲੰਡਰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
    ਦੇਸ-ਵਿਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ –ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਅਚਾਨਕ ਹੀ 17 ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਨੂੰ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਆ ਗਈ ਕਿ ਇਸ ਕੈਲੰਡਰ ‘ਗੁਰਮਤਿ ਸਿਧਾਂਤ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸੰਤ ਸਮਾਜ’ (ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਯੂਨੀਅਨ) ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੋਧ ਲਈ ਸੁਝਾਓ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਦੋ ਮੈਂਬਰੀ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾ ਗਈ ਜਿਸ `ਚ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਧੁੰਮਾ ਅਤੇ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮੱਕੜ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਇਸ ਦੋ ਮੈਂਬਰੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਚਾਰ ਦਿਹਾੜੇ, ਸ਼ਹੀਦੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਦਿਹਾੜਾ, ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਗੁਰ ਗੱਦੀ ਦਿਵਸ, ਚੰਦਰ-ਸੂਰਜੀ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਭਾਵ ਵਦੀ-ਸੁਦੀ ਮੁਤਾਬਕ ਮਨਾਉਣ ਅਤੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਦੀ ਤਾਰੀਖ (ਸੰਗਰਾਂਦ) ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ੀ ਬਦਲੀ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨਾਲ ਨੱਥੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। 
    ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ 2010 `ਚ ਸੋਧਿਆ (?) ਹੋਇਆ ਕੈਲੰਡਰ :- ਮਾਰਚ 2010 ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਨਾਮ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ, ਸਾਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 365.2567 ਦਿਨ, ਜਿਸ ਮੁਤਾਬਕ ਹੁਣ ਇਹ ਸਾਲ ਮੌਸਮੀ ਸਾਲ ਤੋਂ 72 ਸਾਲ ਪਿਛੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਅੱਗੇ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਅਰੰਭ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਵੀਂ ਰਾਸ਼ੀ `ਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹਰ ਸਾਲ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਬਦਲ ਜਾਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਦਿਹਾੜੇ ਚੰਦਰ-ਸੂਰਜੀ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ, ਕੁਝ ਦਿਹਾੜੇ ਸੂਰਜੀ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦਿਹਾੜੇ ਸੀ: ਈ: ਕੈਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਹਨ। ਬਹੁਤੇ ਦਿਹਾੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਤਾਂ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਾਲੀਆ ਹੀ ਰੱਖ ਲਈਆਂ ਹਨ ਪਰ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਅਰੰਭ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਵੀ ਰਾਸ਼ੀ`ਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨੱਥੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਦਿਹਾੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਇਕ ਦਿਨ ਅੱਗੜ-ਪਿੱਛੜ ਹੋ ਜਾਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ 2012-13 ਦੇ ਕੈਲੰਡਰ `, ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ 22 ਸਤੰਬਰ ਦਾ ਦਰਜ ਹੈ ਜਿਸ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸੱਤ ਅੱਸੂ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਤਾਰੀਖ ਅੱਠ ਅੱਸੂ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਇਹ ਦਿਹਾੜੇ 6 ਅੱਸੂ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ `ਚ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਸਾਡੇ ਇਤਹਾਸ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ ਦਾ ਕੋਝਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤਰਮੀਮ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਇਸ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਕਹਿਣਾ ਹੀ ਗਲਤ ਹੈ। 
    ਅੱਜ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਕੀ ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਅਜੇਹੇ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀ ਜਿਸ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਡੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਿਹਾੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਸਦਾ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਪੱਕੀਆਂ ਹੋਣ ? ਕੀ ਸਾਡਾ ਫਰਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸੀਏ ਸਕੀਏ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ 1 ਵੈਸਾਖ/ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੀ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਸਕੀਏ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ 1 ਵੈਸਾਖ/ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਸੀ? ਕੀ ਅਸੀਂ ਨਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿ 25 ਦਸੰਬਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ 1 ਵੈਸਾਖ/ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਵੇ? ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਜਵਾਬ ‘ਹਾਂ’ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਹਲ ਹੈ
    ਉਹ ਹੈ 2003 ਵਿਚ ਪੰਥ ਵੱਲੋਂ ਪਰਵਾਨਿਆਂ ਗਿਆ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ।

     

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਸਕੂਨ ਦਾ ਸਬੱਬ -ਸੁਖਨੈਬ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ

  •  12-15 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ  5ਆਬ ਟੀਵੀ ਤੋਂ  ਬਾਈ ਪ੍ਰਿੰਸ ਸੰਧੂ ਦਾ ਫੋਨ ਆਉਂਦਾ  ਕਿ  ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਇੱਕ ਬੱਚੀ ਬਿਮਾਰ ਹੈ, ਪਰਿਵਾਰ  ਗਰੀਬ  ਹੈ , ਤੇ  ਆਪਾਂ ਉਹਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨੀ ,  12-15 ਲੱਖ ਦਾ ਖਰਚਾ ਹੈ । 50 ਹਜ਼ਾਰ  ਗੀਤਾ ਜੈਲਦਾਰ ਅਤੇ 50 ਆਪਾਂ  ਦੇਵਾਂਗੇ  , ਬਾਕੀ  ਸਟੋਰੀ  ਸੂਟ ਕਰ ਲਵੋ ,  ਫਿਰ ਦੇਖਦੇ ।
    ਮੈਂ ਦਿੱਤੇ ਨੰਬਰ ‘ਤੇ ਫੋਨ ਕਰਦਾਂ , ਬੱਚੀ ਦਾ ਬਾਪ  ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ , ਪਰ ਉਹ ਕੁਝ ਦਿਨ ਉਹ ਬਿਜ਼ੀ ਹੁੰਦਾ , ਬਾਕੀ ਦਿਨਾਂ ‘ਚ ਮੈਂ ਬਿਜੀ । ਅਖ਼ੀਰ   ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ   ਮੈਂ ਅਤੇ  ਗੁਰਦਾਸ ਧਾਲੀਵਾਲ   ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਜਾਂਦੇ   ਹਾਂ।  ਕੈਮਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ  ਸਾਜੋ ਸਮਾਨ ਦੇਖ ਕੇ ਕੁੜੀ ਦਾ ਬਾਪ  ਆਪਣੀ ਸਮੱਸਿਆ  ਦੱਸਦਾ ਕਿ ਸਾਡਾ  ਅੰਤਰ- ਧਰਮ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ।  ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ  ਰਿਸ਼ਤਾ ਮਨਜੂਰ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ  ਵੀਡਿਓ ਜੇ  ਟੀਵੀ ਤੇ ਸਾਂਝੀ ਕਰਾਂਗੇ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਤਕ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣੀ। ਉਹਦੀ ਗੱਲ ਦਿਲ ਨੂੰ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।   ਅਸੀਂ  ਦੂਜਾ ਬਦਲ ਦੱਸਦੇ ਕਿ   ‘ਇਨਸਾਨੀਅਤ’ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ  ਸਕਦੇ ਹਾਂ,  ਪਰ ਉੱਥੇ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਡਿਲੇਟ  ਚਾਹੀਦੀ । ਕਿਉਂਕਿ  ਬਿਨਾ ਦਸਤਾਵੇਜ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਅਪੀਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ । ਦੋ ਸਾਲ  ਦੀ ਮਾਸੂਮ ਬੱਚੀ  ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਫੋਟੋ ਅਤੇ  ਕੁਝ  ਦਸਤਾਵੇਜ    ਮੈਂ ਲੈ  ਕੇ  ‘ਗਰੁੱਪ ਐਡਮਿਨ ’ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦਾਂ ।  ਪਰ   ‘ਇਨਸਾਨੀਅਤ’ ਗਰੁੱਪ ਮੁਤਾਬਿਕ  ਉਸਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ  , ਕੁਝ ਸ਼ਰਤਾਂ  ਜੋ ਹੋਈਆਂ , ਜਿਹੜੀਆਂ ਅਸੀਂ  ਨਹੀਂ ਉਲੰਘ ਸਕਦੇ।  ਪਰ  ਗਰੁੱਪ  ਦਾ ਇੰਜਨ   ਇੱਕ  ਮਹਾਂਮਾਰਗ ਲੱਭ  ਲੈਂਦਾ  ਕਿ  ਕਿਸੇ ‘ਗੁਰਮੁੱਖ’ ਤੋਂ ਆਪਾਂ  ਲੜਕੀ ਦਾ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ  ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਾ ਸਕਦੇ । ਪਰ ਉਹ ਆਪਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾ  ਵਿਆਜ਼ ਤੋਂ ਰਕਮ ਉਧਾਰ ਦੇ ਸਕਦਾ ।  ਜਿਹੜੀ ਇਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕਰਕੇ ਮੋੜ ਦੇਣ । 
    ਕੁੜੀ, ਬਿਚਾਰੀ  ਮਸਾਂ 25 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ  ਦੋਵਾਂ ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣਦਾ ਨਹੀਂ , ਬੋਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ ,  ਮਾਂ ਤੇ ਬਾਪ ਉਹਦੀ ਤੋਤਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਨ ਲਈ ਬਹਿਬਲ ਨੇ । ਇੱਕ ਕੰਨ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ  12 ਲੱਖ ਤੋਂ ਜਿ਼ਆਦਾ ਰਾਸ਼ੀ ਚਾਹੀਦੀ  , ਪਰ ਆਰਥਿਕ ਮਜਬੂਰੀ।
    ਖੈਰ, ਅੱਜ  ਇਹ  ਗੱਲ ਸਕੂਨ ਵਾਲੀ ਕਿ ਉਸ ‘ਗੁਰਮੁੱਖ ’ ਨੇ  5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਉਸ ਮਾਸੂਮ ਧੀ ਲਈ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ । ਜੀਹਨੂੰ  ਜਾਣਦਾ ਨਹੀਂ , ਮਿਲਿਆ ਨਹੀਂ ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਕਦੇ ਮਿਲੇ ਵੀ ਨਾ।   ਸ਼ਰਤ ਇੱਕੋਂ ਰੱਖੀ  ਕਿ  ਜਦੋਂ ਹੋਏ  ਜਿੰਨੇ ਹੋਏ  ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿਓ ।
    ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ ਨੇ ਨਹੀਂ ਮੇਰੇ  ‘ਚ ਲੱਖ  ਖਾਮੀਆਂ  । ਪਰ  ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਇਹ ਵੀ ਹੋਣੀ ਕਿ ਮੇਰੀ ਆਖੀ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਮੇਰੇ ਕੁਝ ਦੋਸਤ ਯਕੀਨ ਕਰਦੇ  । ਸੋ਼ਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਰਾਹੀ ਮਿਲੇ ਸੱਜਣ  ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਕੂਨ ਦਾ ਸਬੱਬ ਬਣੇ ਨੇ । 
     

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਹਿੰਦ-ਜਾਪਾਨ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚਲਾ ਨਿੱਘ ਬਰਕਰਾਰ

  • ਜੀ. ਐੱਸ.  ਗੁਰਦਿੱਤ (+91 94171 93193)

                ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿਚਲੀ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਆਮ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਜੋਂ ਹੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਚੁੱਪਚਾਪ ਪ੍ਰਵਾਨ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵੇਲੇ ਰਵਿੰਦਰ ਨਾਥ ਟੈਗੋਰ, ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਅਤੇ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਵਰਗੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਜਾਪਾਨ ਨਾਲ ਖਾਸ ਲਗਾਉ ਰੱਖਦੇ ਰਹੇ ਦੂਸਰੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਜਾਪਾਨ ਵੱਲੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਵੀ ਇੱਕ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਸਦਕਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤਾਂ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਹੀ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ 736  ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਬੋਧੀਸੇਨ, ਕੰਬੋਡੀਆ ਅਤੇ ਲਾਉਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ ਓਨੇ ਹੀ ਅਹਿਮ ਹਨ ਜਿੰਨੇ ਕਿ ਬਾਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਇਸੇ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿੰਜ਼ੋ ਅਬੇ ਦੀ ਹਾਲੀਆ ਭਾਰਤ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੁਲੇਟ ਟ੍ਰੇਨ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮੁੰਬਈ ਤੱਕ ਦੌੜੇਗੀ ਇੱਕ ਲੱਖ ਅਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿੱਚ 88000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਜਾਪਾਨ ਦੇਵੇਗਾ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਵਿਆਜ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਰਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਏਗੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ 2022-23 ਤੱਕ ਇਹ ਚੱਲਣ ਲੱਗ ਪਏਗੀ ਜਾਪਾਨ ਨੇ 1964 ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੁਲੇਟ ਟ੍ਰੇਨ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਲਈ ਸੀ ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਸਧਾਰਨ ਰੇਲ ਵੀ ਸਾਡੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਵਉੱਤਮ ਰੇਲ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਅੱਗੇ ਹੈ

                 ਜਾਪਾਨ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ 1958 ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਕਾਸ ਸਹਾਇਤਾ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹੀ ਸਮਰਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ  ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਹ ਸਹਾਇਤਾ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਲ 2003 ਤੋਂ ਭਾਰਤ, ਜਾਪਾਨ ਤੋਂ ਇਹ  ਵਿਕਾਸ ਸਹਾਇਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ  ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਠੰਡੀ ਜੰਗ (1950-1991) ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਜਾਪਾਨ, ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਾਥੀ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਗੁੱਟ-ਨਿਰਪੱਖ ਰਿਹਾ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਭਾਰਤ-ਜਾਪਾਨ ਸੰਬੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਿਆ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਬੰਧ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਖਾਵੇਂ ਰਹੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਕੰਪਨੀ ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀ ਮਾਰੂਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਾਂਝੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਯੋਜਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਹੈ ਅੱਜ ਵੀ ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਾਰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਸੋਨੀ, ਟੋਇਟਾ ਅਤੇ ਹੌਂਡਾ, ਪੈਨਾਸੋਨਿਕ, ਯਾਮਾਹਾ, ਤੋਸ਼ੀਬਾ ਆਦਿ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ 1991 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ‘ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵੇਖੋ ਨੀਤੀ’ (ਲੁੱਕ ਈਸਟ ਪਾਲਿਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜਕੱਲ ਐਕਟ ਈਸਟ ਪਾਲਿਸੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਆਪਣਾ ਲਈ ਤਾਂ ਜਾਪਾਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵੱਲ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ

                ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਤਰਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਬੰਧ ਹਨ : ਵਪਾਰ, ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਹਾਇਤਾ  2001 ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਵਪਾਰ 4 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਹੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿ 2010 ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ 13 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਵੀ ਇਹ ਤਕਰੀਬਨ 15 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਸਾਲਾਨਾ ਹੀ ਹੈ ਇਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਇਹ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਵਪਾਰ ਦਾ ਮਸਾਂ ਇੱਕ-ਚੌਥਾਈ ਹੀ ਹੈ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਵਿਆਪਕ ਆਰਥਿਕ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਸਮਝੌਤਾ’ (ਸੀਈਪੀਏ) ਵੀ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਰਾਮਦ ਅਤੇ ਦਰਾਮਦ ਵਿਚਲੀਆਂ ਕਈ ਔਕੜਾਂ ਦੂਰ ਕਰ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਅਤੇ ਚੇਨਈ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਅਤੇ ਜਲ-ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਸਿੰਜਾਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ, ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ, ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਕੈਮੀਕਲ ਉਦਯੋਗ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਣੂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ ਵੀ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹਟਿਆ ਹੈ ਭਾਰਤ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਅਪ੍ਰਸਾਰ ਸੰਧੀ (ਐਨਪੀਟੀ) ਉੱਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਪਰਮਾਣੂ ਤਾਕਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਅਕਸ ਝਲਕਦਾ ਹੈ ਜਾਪਾਨ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡੇ ਉੱਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਮਲਾ ਝੱਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਹੀ ਕਦਮ ਉਠਾਉਣ ਦਾ ਹਾਮੀ ਰਿਹਾ ਹੈ

                 ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਜਾਪਾਨ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਿੱਧੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੋਮਾ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿਚਲਾ ਉਸਦਾ ਨਿਵੇਸ਼, ਉਸ ਦੇ ਕੁੱਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਫੀਸਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ 2016 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸੀਮਤ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਵੀ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਮਾਅਰਕੇ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੇ 2014 ਦੇ ਜਾਪਾਨ ਦੌਰੇ ਵੇਲੇ ਹੋਏ ਸਮਝੌਤੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ 35 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ( 2 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ) ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ  ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਤੇ ਬੁਲੇਟ ਟਰੇਨ ਲਈ ਵੀ ਆਰਥਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਮੁਹਾਰਤ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਨਗਰੀ ਕਾਸ਼ੀ (ਵਾਰਾਣਸੀ) ਨੂੰ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿਉਟੋ ਦੀ ਤਰਜ ‘ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸਮਝੌਤਾ ਵੀ ਹੋਇਆ ਸੀ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਬੀਲਾਈ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਖਤਰਨਾਕ ਰੋਗ ‘ਸਿੱਕਲ ਸੈੱਲ ਅਨੀਮੀਆ’ ਲਈ ਵੀ ਕਿਉਟੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਣ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ 

                  ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਵਿਸਥਾਰ ਵਾਦੀ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਠੱਲ੍ਹ ਪਾਈ ਜਾਵੇ ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਵੀਅਤਨਾਮ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ  ਨੂੰ ਖਾਸ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਤਾਕਤ ਬਣ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਇਕੱਲੇ ਅਮਰੀਕਾ ਉੱਤੇ ਹੀ ਟੇਕ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਉਹ ਬਦਲਦੇ ਸੰਸਾਰਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਯਥਾਰਥ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਨਾਲੇ ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਊਂਸਿਲ ਦੀ ਪੱਕੀ ਮੈਂਬਰੀ ਲਈ ਵੱਡੇ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਅੜਿੱਕਾ ਚੀਨ ਹੀ ਡਾਹ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦੀ ਝਗੜੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ  ਵੀ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਝਗੜੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਪੂਰਬੀ ਚੀਨ ਸਾਗਰ ਵਿਚਲੇ ਸੇਨਕਾਕੂ ਟਾਪੂਆਂ ਬਾਰੇ ਝਗੜਾ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁੱਖ ਹੈ ਇਹਨਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਉੱਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੈ ਪਰ ਚੀਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਉਥੇ ਨਜਾਇਜ਼ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਇਸੇ ਲਈ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜਾਪਾਨ ਦੌਰੇ ਵੇਲੇ ‘ਕੁਝ’ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸਥਾਰਵਾਦੀ ਨੀਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਨਾਲੋ-ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਰੋਧ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ

               ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਸਿਆਸੀ ਕੂਟਨੀਤੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਕੂਟਨੀਤੀ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਾਪਾਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੌਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਕਿ ਆਰਥਿਕ ਮਸਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਵੱਧ ਵਿਚਾਰਾਂ ਹੋਈਆਂ ਰਣਨੀਤਕ ਮਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਭਾਵੇਂ ਜਾਪਾਨ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਸੁਚੇਤ ਹੋਵੇ ਪਰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਨੀਤੀ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਹੈ ਇਹ ਗੱਲ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮਸਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਠੰਡੀ ਜੰਗ ਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਗਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਚ ਰਹੇ ਹਨ ਇਹ ਵਿਕਾਸ ਮੁਖੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਹੀ ਕਮਾਲ ਹੈ ਕਿ ‘ਉੱਗਦੇ ਹੋਏ ਸੂਰਜ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼’ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਗਰੀਬੀ, ਪਛੜੇਪਨ ਅਤੇ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਇਉਨਾਰਾ (ਅਲਵਿਦਾ) ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ  21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਅਲਾਮਤਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਮੁਲਕ ਨੂੰ ਜਾਪਾਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ 

     

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਅਜੀਜ਼ ਗੌਰੀ

  • ਗੱਗਬਾਣੀ    ਸੁਰਜੀਤ ਗੱਗ

    ਮੌਤ ਕਦੇ ਵੀ ਏਨੀ ਭਿਆਨਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਿੰਨੀ ਭਿਆਨਕ ਕਦਮ ਦਰ ਕਦਮ ਮੌਤ ਵੱਲ੍ਹ ਵਧਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ, ਜਦੋ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ, ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੌਤ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਭਰਮ ਹੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਿਉਂ ਦੀਆਂ ਤਿਉਂ ਮੂੰਹ ਅੱਡੀ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ, ਉਸ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਅਕਤੀਤਵ ਦੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਮੁਕੰਮਲ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਜਿਉਂਦੇ ਅੰਗ ਉਸ ਦੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਦੀ ਦਾਰਨਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।

    ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੇਰਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਲਿਖਿਆ ਹੋਣਾ, ਤੇਰੀ ਜ਼ਮੀਰ ਦਾ ਜਾਗਦੇ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਤੇਰੇ ਕਤਲ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਇਸ ਤਰਾਂ ਸਿਰੜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਏ ਹੋਏ ਕਤਲ ਹੋ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਮਾਣਮੱਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤੇਰੇ ਜਿਹੇ ਹੋਰ ਉਹਨਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਕਾਂ, ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਦੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਨੂੰ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਦਾ ਦਮ ਭਰਦੇ ਹਨ, ਦਾ ਹੋਰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਣਾ, ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਦੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਕਦੇ ਵੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ।

    ਪ੍ਰੋ ਐਮ ਐਮ ਕਲਬੁਰਗੀ, ਗੋਵਿੰਦ ਪਨਸਾਰੇ, ਡਾ. ਨਰਿੰਦਰ ਦਭੋਲਕਰ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਨਾਲ ਜੰਗ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਇਹ ਜੰਗ ਮਹਿਜ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਵਖਰੇਵੇਂ ਦੀ ਹੀ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਗ ਵੱਖਵਾਦ, ਨਸਲਵਾਦ, ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ, ਅਣਪੜ੍ਹਤਾ-ਅਗਿਆਨਤਾ, ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜਤਾ, ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਜਾਤਿ ਪ੍ਰਥਾ, ਲਿੰਗ ਭੇਦ, ਮਨੁੱਖ ਹੱਥੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਲੁੱਟ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਛੇੜੀ ਗਈ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਗ ਕਿਸੇ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਵਹਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਲੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

    ਅਸੀਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦੇ, ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਾਂ। ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਨੂੰ ਬੇ-ਇੰਤਹਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਏਸ ਤਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਦੇ ਹਾਮੀ ਹਾਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਣ ਸਾਖਰਤਾ, ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਸ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਿਮਦਗ਼ੀ ਦਾ ਇਹ ਮੂਲ ਆਧਾਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਜੱਦੋ-ਜ਼ਹਿਦ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਅਪਣਾ ਮੁਢਲਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ।

    ਅਸੀਂ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰਾਂਗੇ ਤਾਂ ਜਾਨੋਂ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ, ਗਾਲ਼੍ਹਾਂ, ਜ਼ਲਾਲਤ, ਨਿਜੀ ਨੁਕਸਾਨ, ਝੂਠੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਰੋਧਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਸਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਾਡੇ ਹੀ ਪਰਿਵਾਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ, ਕਬੀਲੇ ਆਦਿ ਨੂੰ ਭੜਕਾ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਝੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਤੇ ਸਾਡਾ ਸਮਾਜਿਕ ਬਾਈਕਾਟ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਝੂਠੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡੱਕ ਕੇ ਸਾਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਤੇ ਏਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਾਡਾ ਕਤਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਗੁਰੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਾਡੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਬੰਦੀ ਲਈ ਹਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਅਸੀਂ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਸਭ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਦੇਣ ਲਈ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਜਜ਼ਬਾ ਹੈ, ਉਮੀਦ ਹੈ, ਸੁਪਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀਪਨ ਤੇ ਕੋਈ ਝਾਲ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਤੇ ਇਹੋ ਉਮੀਦ ਸਾਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

    ਸਾਡਾ ਬੋਲਣਾ ਉਦੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਅਹਿਮ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਰਾਹੇ ਪਾਉਣ ਲਈ ਅਖੌਤੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਵਰਗ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਝੂਠ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮੁਲੰਮਾ ਚਾੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚ ਵਰਗੀ ਰੰਗਤ ਦੇ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਝੂਠ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰਨ ਲਈ ਹਕੂਮਤਾਂ ਹਰ ਉਹ ਵਸੀਲਾ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਵਰਤ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਿਜਲਈ ਮੀਡੀਆ, ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੀਡੀਆ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਆਦਿ ਤੇ ਅਪਣੇ ਤਨਖ਼ਾਹਦਾਰ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਭਰਤੀ ਕਰਕੇ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੀ ਵਗਦੀ ਹਵਾ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਦੇਣੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨਾਲ ਨਿਹੱਥੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਂਗ ਹੈ ਪਰ ਲੜਨਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ।

    ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅੱਗੇ ਸ਼ਸਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਾਰਦੇ ਆਏ ਹਨ। ਜੇ ਇਹਨਾਂ ਧਾੜਵੀਆਂ ਕੋਲ ਆਧੁਨਿਕ ਹਥਿਆਰ, ਵਿਕਾਊ ਮੀਡੀਆ, ਰੇਡਓ, ਟੀਵੀ, ਅਖ਼ਬਾਰ, ਧਾਰਮਿਕ ਡੇਰੇ, ਗੁਰੂਦੁਆਰੇ, ਮੰਦਰ, ਗਿਰਜੇ ਆਦਿ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸਾਧਨ ਅਤੇ ਦੇਸ ਦੀ ਕੁਲ ਸੰਪਤੀ ਦਾ 85% ਹੈ, ਤਾਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕਲਮ ਹੈ, ਜ਼ੁਬਾਨ ਹੈ, ਸੁਪਨਾ ਹੈ, ਉਮੀਦ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਕਿ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਗੁਆਉਣ ਲਈ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਇਹੋ ਖ਼ੂਬੀ ਸਾਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦੀ ਹੈ। ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਇਹੋ ਡਰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਲੈਣ ਦਿੰਦਾ ਕਿ ਜੇ ਇਹ ਥੁੜ੍ਹਾਂ ਮਾਰੇ ਆਮ ਲੋਕ ਸਾਧਨ-ਸੰਪਨ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀ-ਹਜ਼ੂਰੀ ਕੋਣ ਕਰੇਗਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੁੱਖ ਆਰਾਮ ਨੂੰ, ਵਿਹਲੀਆਂ ਖਾਣ ਨੂੰ ਖੋਰਾ ਲੱਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਲੁੱਟ ਕਾਇਮ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਢਲੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਕਿਰਤ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ।

    ਇਸੇ ਲਈ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਵੰਡਾਉਣ ਲਈ ਹਕੂਮਤ ਅਜਿਹਆਂ ਲੋਕ ਲੁਭਾਊ ਚਾਲਾਂ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਬਹਿਕਾਵੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਭੋਲ਼ੇ ਲੋਕ ਲਗਾਤਾਰ ਅਪਣੀ ਲੁੱਟ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟੇ ਜਾਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਵੋਟਤੰਤਰ, ਜੋ ਕਿ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਮੁੱਠੀਭਰ ਸਰਮਾਏਦਾਰਾਂ ਨੇ ਅਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਧੋਖਾ ਖਾ ਕੇ ਵੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਨੇ ਲੁੱਟ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਚੁਣ ਲਏ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪ ਕੇ ਖ਼ੁਦ ਦਿਆਨਤਦਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਭਰਮ ਸਿਰਜਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲੁੱਟ ਦੇ ਮਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਨੂੰ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਸਬਸਿਡੀ, ਮੁਫ਼ਤ ਆਟਾ-ਦਾਲ਼ਾਂ, ਮੁਫ਼ਤ ਬਿਜਲੀ, ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਦਾ ਲਾਲੀਪੋਪ, ਵਜ਼ੀਫੇ, ਨੌਕਰੀਆਂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ, ਬੇਟੀ ਬਚਾਓ, ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਆਦਿ ਲੋਕ ਲੁਭਾਊ ਨਾਅਰੇ ਆਦਿ ਵੰਡ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਅਪਣਾ ਅਹਿਸਾਨਮੰਦ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਲੋਕ ਕਿਤੇ ਅਪਣੇ ਮਾੜੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਈਏ, ਇਹਨਾਂ ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਨੇ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ, ਡੇਰੇ ਉਸਾਰ ਕੇ, ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ-ਪੁਰਬ, ਧਾਰਮਿਕ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜ ਕੇ ਸਾਡੀ ਮਾਨਸਿਕ ਕੰਗਾਲੀ ਨੂੰ ਖੁਰਾਕ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਧਰਮ ਗੁਰੂਆਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ, ਡੇਰੇਦਾਰਾਂ, ਸੰਤਾਂ, ਮਹਾਤਮਾ ਆਦਿ ਵਲੋਂ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਲੁੱਟ ਨੂੰ ਲੋਕ ਹਿਤੂ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਤੋਰ ਤੇ ਗਰੀਬ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ, ਮੈਡੀਕਲ ਕੈਂਪ, ਖੂਨਦਾਨ ਕੈਂਪ, ਮੇਲੇ, ਲੰਗਰ ਆਦਿ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣੀ ਸਵੱਛ ਦਿੱਖ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਭਰਮ ਸਿਰਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਸੋਚਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਰਹਿ ਜਾਈਏ ਤੇ ਅਪਣੇ ਮਾੜੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦਾ ਕਰਮ ਜਾਂ ਰੱਬ ਦੀ ਲਿਖੀ ਸਮਝ ਕੇ ਰੁੱਖੀ ਮਿੱਸੀ ਤੇ ਹੀ ਸਬਰ ਕਰ ਲਈਏ।

    ਜਦੋਂ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀ ਕੇ, ਚਾਰਾ ਖਾ ਕੇ ਡਕ੍ਹਾਰ ਵੀ ਨਾ ਮਾਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਗਾਂ ਦਾ ਮੂਤ ਪੀਣ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲੱਗ ਜਾਣ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੀ ਖਾਣਾ ਹੈ, ਕੀ ਪਹਿਨਣਾ ਹੈ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਣਾ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਹੈ ਆਦਿ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਲੱਗ ਜਾਣ, ਬਲਾਤਕਾਰ ਲਈ ਔਰਤ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨੂੰ ਉਕਸਾਊ ਆਖਣ ਵਾਲੇ ਅਲਫ ਨੰਗੇ ਹੋ ਕੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਣ, ਮਿਥਿਹਾਸ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਆਖ ਕੇ ਸਕੂਲੀ ਸਿਲੇਬਸਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਪਾਈਨਐੱਪਲ ਅਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਨਾ ਪਤਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਆਗੂ ੫੬ ਇੱੰਚ ਚੌੜੇ ਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਟਾਹਰਾਂ ਮਾਰ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਮੋਰ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਤੋਂ ਮੋਰਨੀ ਦੇ ਗਰਭ ਠਹਿਰਨ ਦੀ ਤਾਈਦ ਕਰਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਅਪੰਗ ਹਾਈਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਕਲਪਿਤ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸਰਜਰੀ ਆਖਣ ਵਾਲੇ ਹਾਕਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕੱਟਣ ਦਾ ਉਹ ਲੋਕ ਜੇਰਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋਣ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਡੀਆਂ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਨਾੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਧਰੂਹੇ ਗਏ ਟੈਕਸ ਤੋਂ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਡਾਕਟਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਸਕੂਲਾਂ, ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਆਰਥਿਕ ਲੁੱਟ ਤੇ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕੰਜਾ ਨਾ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਗੌਰੀ ਲੰਕੇਸ਼ ਬਣ ਕੇ ਸਥਾਪਤੀ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਦੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਸੱਚ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈਣੀ ਜੇ ਸੌਖੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਏਨੀ ਔਖੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

    ਪਿਆਰੀ ਗੌਰੀ, ਇਹ ਜੰਗ ਮੁੱਕੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਲਬਰੇਜ਼ ਇਹ ਜੰਗ ਜਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ। ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਹੱਥੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਲੁੱਟ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ।

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਧਮਾਕੇ ਅਤੇ ਧਮਕੀਆਂ

  •  ਜੀ. ਐੱਸ. ਗੁਰਦਿੱਤ (+91 9417 193 193)
     ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਵੱਲੋਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਬ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰ ਲੈਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਇੱਕਦਮ ਚੌਕੰਨੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਦੋਸਤ ਰੂਸ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸਾਖ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਫਿਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਦੂਤ ਨਿੱਕੀ ਹੈਲੇ ਨੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਤਾਂ ਹੁਣ ਮੁੱਲ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੀ ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਵੀ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕਿਮ ਜੌਂਗ ਉਨ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਤਾਕਤਾਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ‘ਇਰਾਕ’ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਲੱਭ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਬ੍ਰਿਕਸ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਪੰਜੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਕਿਮ ਨੂੰ ਨਸੀਹਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚਲੀ ਅੰਤਾਂ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲ ਧਿਆਨ ਦੇਵੇ। ਪਰ 33 ਸਾਲਾ ਕਿਮ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਇਰਾਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਬ ਦਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਤਾਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਉਸਨੇ ਬੰਬ ਦੀ ਸਫਲ ਪਰਖ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੰਬ 50 ਤੋਂ 100 ਕਿਲੋ ਟਨ ਊਰਜਾ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ 1945 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ 15 ਕਿਲੋ ਟਨ ਦਾ ਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਸਰੀਰਕ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਪਾਹਜ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।  
                 ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਦੀ ਪਹਿਲਾਂ 1910 ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਪੂਰੇ ਕੋਰੀਆ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਕੋਰੀਆ ਇੱਕ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ 35 ਸਾਲ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਸਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਜਦੋਂ ਜਾਪਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬਾਂ ਨਾਲ ਝੰਬਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਜਾਪਾਨੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਤੋਂ ਨਿਜਾਤ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਬੱਝੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਦਾ ਵੇਲਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਨਵੇਂ ਸਾਮਰਾਜੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਕਬਜ਼ਾ ਜਮਾ ਲਿਆ। ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਨੇ ਆਪੋ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇੰਜ 1948 ਤੱਕ ਕੋਰੀਆ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਫਿਰ 1950 ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੋਵਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਜਿਹੜੀ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਕਾਇਮ ਹੋ ਗਈ। ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਸਾਂਭ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਤਰੱਕੀ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦਾ ਗਿਆ ਪਰ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਸ਼ਿਕੰਜੇ ਵਿੱਚ ਫਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ (1991) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਬੀਏ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦਲਦਲ ਵਿੱਚ ਧਸਦਾ ਗਿਆ।
                        ਕੋਰੀਆ ਜੰਗ (1950-53) ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਬਣਾਉਣ ਸੰਬੰਧੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ (ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਅਤੇ ਚੀਨ) ਨੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ 1991 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸ਼ਾਸਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਬਣਿਆ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਬਦੁਲ ਕਦੀਰ ਖਾਨ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਵੱਡਾ ਰੋਲ ਨਿਭਾਇਆ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਕਦੀਰ ਖਾਨ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਮੂਲੋਂ ਹੀ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਕੋਲ ਤਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਬਿਹਤਰ ਪਰਮਾਣੂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਹੈ। ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਰਣਨੀਤਕ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਇਹੀ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਤਕਨੀਕਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ। ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚੋਲੇ ਦਾ ਰੋਲ ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਨਿਭਾਇਆ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
                      ਹੁਣ ਤੱਕ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਕੋਈ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਬਣਾ ਲਈਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਘੱਟ ਦੂਰੀ ਵਾਲੀਆਂ, ਕੁਝ ਦਰਮਿਆਨੀ ਦੂਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕਾ ਉਸਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਹੇਠ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦਾ ਪ੍ਰੀਖਣ ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਡਰਾਵਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਉਸਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਹੈ। ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰੱਖਿਆ ਸੰਧੀਆਂ ਹਨ। ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ 28500 ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜੀ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤਾਇਨਾਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਿਉਲ ਵੀ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੇਕਰ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਜਾਂ ਜਾਪਾਨ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰਾਂ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਹਮਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਦਖ਼ਲ ਦੇਣਾ ਹੀ ਪਏਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਪੂਰਾ ਖੇਤਰ ਹੀ ਜੰਗ ਦਾ ਅਖਾੜਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
                 ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਵੀ ਦੇਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਟਾਪੂ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਗੁਆਮ। ਇਹ ਟਾਪੂ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਕੋਈ 11000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ ਪਰ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਤੋਂ ਮਹਿਜ਼ 3500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਗੁਆਮ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦਾਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਰਗੀ ਪਰਮਾਣੂ ਤਾਕਤ  ਨੇ, ਇਰਾਕ, ਲਿਬੀਆ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਵਰਗੇ ਮੁਲਕ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਪਰਮਾਣੂ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਭੁੱਲ ਕੇ ਵੀ ਪੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ (ਅਮਰੀਕਾ) ਸਿਰਫ ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦਬਾਉਣਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨਿੱਤ ਨਵੇਂ ਪਰਮਾਣੂ ਧਮਾਕੇ ਕਰਨ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਬ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੁਚਾਲ ਵਰਗੀ ਹਿਲਜੁਲ ਹੋਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਅੰਤਰ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਬ ਨੂੰ ਮਨਪਸੰਦ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।  
                  ਚੀਨ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਦਿਲੋਂ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਅਮਰੀਕਾ ਹੱਥੋਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਾਰੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਵਧਦਾ ਦਖ਼ਲ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਪਰ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਸਾਫ਼ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਇਹੀ ਇੱਕ ਢੰਗ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਪਰਮਾਣੂ ਤਾਕਤ ਬਣ ਜਾਉ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿਮਾਕਤ ਹੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਸੇ ਲਈ ਬਹੁਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਇਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਪਰਮਾਣੂ ਹਮਲੇ ਦੀ ਪਹਿਲ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਨਾ ਕਰੇ ਪਰ ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਹ ਅੱਗੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।   
     

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |

    [1] 2 3 4  >>    Last >>
  • ਕੁਵੈਤ ਵਿਚ ਖਾਲਸਾ ਸਾਜਨਾ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ
  • ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ਦੇ 73ਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਬਰਨਾਲਾ ਵਿਖੇ ਸੈਮੀਨਾਰ 22 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ
  • ‘ਧੀਆਂ ਤਾਂ ਨਜ਼ਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ, ਨਜ਼ਮਾਂ ਜੁੜਣ ਤਾਂ ਬਣਨ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਧੀਆਂ ਜੁੜਣ ਤਾਂ ਤੀਆਂ’: ਇਕਬਾਲ ਰਾਮੂਵਾਲੀਆ
  • ਆਰ ਟੀ ਆਈ ਐਕਟੀਵਿਸਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੋਗਾ ਇਕਾਈ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ
  • ਐਡੀਲੇਡ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਆਯੋਜਨ
  • ਪਿਆਰ 'ਚ ਮੋਟੀਆ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆ ਹਨ ਮਹਿਲਾਵਾਂ !
  • ਹੁਣ ਕੁੱਤਾ ਪਛਾਣੇਗਾ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ
  • ਘਰ ਨੇੜੇ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ਹੈ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ''ਕੈਂਸਰ''
  • ਮੰਦ-ਬੁੱਧੀ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
  • ਬਿਨਾ ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਤੋਂ 33 ਕਿਲੋ ਵਜ਼ਨ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਸਪਨਾ ਨੇ
  • 
    SocialTwist Tell-a-Friend
  • ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਮੇਅਰ ਚੋਣ ਦੌਰਾਨ ‘ਸਿੱਧੂ ਵਿਵਾਦ’: ਖਹਿਰਾ ਨੇ ਸਿੱਧੂ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ‘ਆਪ’ ‘ਚ - (ਪੜ੍ਹੋ ਪੂਰੀ ਖ਼ਬਰ)
  • ਚੱਢਾ ਅੱਜ ਹੋਵੇਗਾ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼, ਕੱਲ੍ਹ ਸ਼ਾਮ ਦਿੱਤਾ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ - (ਪੜ੍ਹੋ ਪੂਰੀ ਖ਼ਬਰ)
  • ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਹਾਈ ਕੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ਜੱਜ ਲੋਯਾ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਨਾ ਸਵੀਕਾਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ
  • 5 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਅਮਦਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੇ ਟੈਕਸ ! - (ਪੜ੍ਹੋ ਪੂਰੀ ਖ਼ਬਰ)
  • ਆਪ ਦੇ ਅਯੋਗ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੇ ਬਦਲੀ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਚੋਂ ਅਰਜੀ ਲਈ ਵਾਪਸ
  • ਕਿਰਾਏ `ਤੇ ਕਮਰੇ ਲੈ ਕੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਗਾਇਕਾ
  • ਮਲੱਵਈ ਗਿੱਧਾ : ਆਜਾ ਨਾਨਕਾ ਕੇਰਾਂ
  • 24 ਕੈਰੇਟ ਖਰੀ ਭਾਪਣ
  • ਜੱਟਾ ਤੇਰੀ ਜੂਨ ਬੁਰੀ-ਘੁਗਿਆਣਾ
  • ਜੇ ਕੋਈ ਸਮਝੇ ਤਾਂ...


  • ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਅਨੋਖਾ ਤਰੀਕਾ, ਬੁੱਤ ਤੋਂ ਲਿਆ ਬਦਲਾ : ਮਹਿਲਾ ਬੁੱਤ ਦੇ ਮੱਥੇ ਵਿਚ ਕੁਲਹਾੜੀ ਨੂੰ ਚਿਪਕਾਇਆ
  • ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਨਿਕਲੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਵਾਰੰਟ
  • ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਭਾ ਲਈ ਜਾ ਰਹੇ 20 ਜਾਣਿਆ ਦੀ ਬੱਸ ਹਾਦਸੇ ਵਿਚ ਮੌਤ
  • ਸਟੱਡੀ ਵੀਜ਼ੇ ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਮੌਤ ਨੇ ਆ ਘੇਰਿਆ: ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਹੀ ਮੌਤ
  • `ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਕੇਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦਿਵਸ` ਤਾਂ ਕਿ...ਗੂੰਗੇ ਬਹਿਰਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਹੋਵੇ ਬਰਾਬਰ ਕਦਰ
  • ਗੱਲਬਾਤ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਤੇ ਕੁੱਟਮਾਰ 22 ਸਾਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ
  • ਸਿੱਖੀ ਪਹਿਚਾਣ ਲਈ ਸੜਕਾਂ `ਤੇ ਠਾਠਾਂ ਮਾਰ ਗਿਆ ਸੰਗਤਾਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ
  • ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੰਜਾਬੀ ਫਾਈਨਾਂਸਰ ਦੀ ਮਨੀਲਾ ‘ਚ ਹੱਤਿਆ
  • ਔਕਲੈਂਡ `ਚ ਬ੍ਰਿਜ ਉਤੇ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਬਚਾਇਆ
  • ਕਬੱਡੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ‘ਚ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ


  • Facebook Activity

    Widgetize!