ਲੜਕੀਆਂ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਆਕਾਸ਼ ਹੇਠ ਵਿਚਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ   | ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ(?), ਖੋਜ ਪੱਤਰ (Thesis) ਨੂੰ ਫੂਕਿਆ   | ਬੀਜੇਪੀ ਵਿਧਾਇਕ, ਦੋ ਸਾਬਕਾ ਐਮ ਪੀਜ਼ ਸਮੇਤ 14 ਨੂੰ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ   | ਕਈ ਦੁਕਾਨਾਂ 'ਤੇ ਹੁਣ ਜੂਨ 1984 ਸਬੰਧਿਤ ਸਮਾਨ ਹੀ ਵਿਕੇਗਾ ਦੋ ਹਫਤਿਆਂ ਲਈ   | ਭਾਜਪਾ ਸਿੱਖ ਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੇ ਹੱਕ `ਚ ਨਹੀਂ: ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ   | ਈਡੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਸੁੱਖਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਲਈ ਰਿਮਾਂਡ `ਤੇ ਲਿਆਂਦਾ   | ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਐਮਐਲਏ ਪੀਟਰ ਸੰਧੂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਧਮਕੀ !   |
Punjabi News Online RSS

 
ਸੰਵਾਦ

  • ਅਜੀਜ਼ ਗੌਰੀ

  • ਗੱਗਬਾਣੀ    ਸੁਰਜੀਤ ਗੱਗ

    ਮੌਤ ਕਦੇ ਵੀ ਏਨੀ ਭਿਆਨਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਿੰਨੀ ਭਿਆਨਕ ਕਦਮ ਦਰ ਕਦਮ ਮੌਤ ਵੱਲ੍ਹ ਵਧਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ, ਜਦੋ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ, ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੌਤ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਭਰਮ ਹੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਿਉਂ ਦੀਆਂ ਤਿਉਂ ਮੂੰਹ ਅੱਡੀ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ, ਉਸ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਅਕਤੀਤਵ ਦੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਮੁਕੰਮਲ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਜਿਉਂਦੇ ਅੰਗ ਉਸ ਦੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਦੀ ਦਾਰਨਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।

    ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੇਰਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਲਿਖਿਆ ਹੋਣਾ, ਤੇਰੀ ਜ਼ਮੀਰ ਦਾ ਜਾਗਦੇ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਤੇਰੇ ਕਤਲ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਇਸ ਤਰਾਂ ਸਿਰੜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਏ ਹੋਏ ਕਤਲ ਹੋ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਮਾਣਮੱਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤੇਰੇ ਜਿਹੇ ਹੋਰ ਉਹਨਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਕਾਂ, ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਦੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਨੂੰ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਦਾ ਦਮ ਭਰਦੇ ਹਨ, ਦਾ ਹੋਰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਣਾ, ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਦੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਕਦੇ ਵੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ।

    ਪ੍ਰੋ ਐਮ ਐਮ ਕਲਬੁਰਗੀ, ਗੋਵਿੰਦ ਪਨਸਾਰੇ, ਡਾ. ਨਰਿੰਦਰ ਦਭੋਲਕਰ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਨਾਲ ਜੰਗ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਇਹ ਜੰਗ ਮਹਿਜ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਵਖਰੇਵੇਂ ਦੀ ਹੀ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਗ ਵੱਖਵਾਦ, ਨਸਲਵਾਦ, ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ, ਅਣਪੜ੍ਹਤਾ-ਅਗਿਆਨਤਾ, ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜਤਾ, ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਜਾਤਿ ਪ੍ਰਥਾ, ਲਿੰਗ ਭੇਦ, ਮਨੁੱਖ ਹੱਥੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਲੁੱਟ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਛੇੜੀ ਗਈ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਗ ਕਿਸੇ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਵਹਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਲੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

    ਅਸੀਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦੇ, ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਾਂ। ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਨੂੰ ਬੇ-ਇੰਤਹਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਏਸ ਤਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਦੇ ਹਾਮੀ ਹਾਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਣ ਸਾਖਰਤਾ, ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਸ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਿਮਦਗ਼ੀ ਦਾ ਇਹ ਮੂਲ ਆਧਾਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਜੱਦੋ-ਜ਼ਹਿਦ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਅਪਣਾ ਮੁਢਲਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ।

    ਅਸੀਂ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰਾਂਗੇ ਤਾਂ ਜਾਨੋਂ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ, ਗਾਲ਼੍ਹਾਂ, ਜ਼ਲਾਲਤ, ਨਿਜੀ ਨੁਕਸਾਨ, ਝੂਠੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਰੋਧਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਸਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਾਡੇ ਹੀ ਪਰਿਵਾਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ, ਕਬੀਲੇ ਆਦਿ ਨੂੰ ਭੜਕਾ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਝੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਤੇ ਸਾਡਾ ਸਮਾਜਿਕ ਬਾਈਕਾਟ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਝੂਠੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡੱਕ ਕੇ ਸਾਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਤੇ ਏਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਾਡਾ ਕਤਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਗੁਰੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਾਡੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਬੰਦੀ ਲਈ ਹਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਅਸੀਂ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਸਭ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਦੇਣ ਲਈ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਜਜ਼ਬਾ ਹੈ, ਉਮੀਦ ਹੈ, ਸੁਪਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀਪਨ ਤੇ ਕੋਈ ਝਾਲ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਤੇ ਇਹੋ ਉਮੀਦ ਸਾਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

    ਸਾਡਾ ਬੋਲਣਾ ਉਦੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਅਹਿਮ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਰਾਹੇ ਪਾਉਣ ਲਈ ਅਖੌਤੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਵਰਗ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਝੂਠ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮੁਲੰਮਾ ਚਾੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚ ਵਰਗੀ ਰੰਗਤ ਦੇ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਝੂਠ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰਨ ਲਈ ਹਕੂਮਤਾਂ ਹਰ ਉਹ ਵਸੀਲਾ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਵਰਤ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਿਜਲਈ ਮੀਡੀਆ, ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੀਡੀਆ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਆਦਿ ਤੇ ਅਪਣੇ ਤਨਖ਼ਾਹਦਾਰ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਭਰਤੀ ਕਰਕੇ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੀ ਵਗਦੀ ਹਵਾ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਦੇਣੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨਾਲ ਨਿਹੱਥੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਂਗ ਹੈ ਪਰ ਲੜਨਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ।

    ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅੱਗੇ ਸ਼ਸਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਾਰਦੇ ਆਏ ਹਨ। ਜੇ ਇਹਨਾਂ ਧਾੜਵੀਆਂ ਕੋਲ ਆਧੁਨਿਕ ਹਥਿਆਰ, ਵਿਕਾਊ ਮੀਡੀਆ, ਰੇਡਓ, ਟੀਵੀ, ਅਖ਼ਬਾਰ, ਧਾਰਮਿਕ ਡੇਰੇ, ਗੁਰੂਦੁਆਰੇ, ਮੰਦਰ, ਗਿਰਜੇ ਆਦਿ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸਾਧਨ ਅਤੇ ਦੇਸ ਦੀ ਕੁਲ ਸੰਪਤੀ ਦਾ 85% ਹੈ, ਤਾਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕਲਮ ਹੈ, ਜ਼ੁਬਾਨ ਹੈ, ਸੁਪਨਾ ਹੈ, ਉਮੀਦ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਕਿ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਗੁਆਉਣ ਲਈ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਇਹੋ ਖ਼ੂਬੀ ਸਾਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦੀ ਹੈ। ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਇਹੋ ਡਰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਲੈਣ ਦਿੰਦਾ ਕਿ ਜੇ ਇਹ ਥੁੜ੍ਹਾਂ ਮਾਰੇ ਆਮ ਲੋਕ ਸਾਧਨ-ਸੰਪਨ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀ-ਹਜ਼ੂਰੀ ਕੋਣ ਕਰੇਗਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੁੱਖ ਆਰਾਮ ਨੂੰ, ਵਿਹਲੀਆਂ ਖਾਣ ਨੂੰ ਖੋਰਾ ਲੱਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਲੁੱਟ ਕਾਇਮ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਢਲੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਕਿਰਤ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ।

    ਇਸੇ ਲਈ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਵੰਡਾਉਣ ਲਈ ਹਕੂਮਤ ਅਜਿਹਆਂ ਲੋਕ ਲੁਭਾਊ ਚਾਲਾਂ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਬਹਿਕਾਵੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਭੋਲ਼ੇ ਲੋਕ ਲਗਾਤਾਰ ਅਪਣੀ ਲੁੱਟ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟੇ ਜਾਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਵੋਟਤੰਤਰ, ਜੋ ਕਿ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਮੁੱਠੀਭਰ ਸਰਮਾਏਦਾਰਾਂ ਨੇ ਅਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਧੋਖਾ ਖਾ ਕੇ ਵੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਨੇ ਲੁੱਟ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਚੁਣ ਲਏ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪ ਕੇ ਖ਼ੁਦ ਦਿਆਨਤਦਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਭਰਮ ਸਿਰਜਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲੁੱਟ ਦੇ ਮਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਨੂੰ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਸਬਸਿਡੀ, ਮੁਫ਼ਤ ਆਟਾ-ਦਾਲ਼ਾਂ, ਮੁਫ਼ਤ ਬਿਜਲੀ, ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਦਾ ਲਾਲੀਪੋਪ, ਵਜ਼ੀਫੇ, ਨੌਕਰੀਆਂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ, ਬੇਟੀ ਬਚਾਓ, ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਆਦਿ ਲੋਕ ਲੁਭਾਊ ਨਾਅਰੇ ਆਦਿ ਵੰਡ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਅਪਣਾ ਅਹਿਸਾਨਮੰਦ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਲੋਕ ਕਿਤੇ ਅਪਣੇ ਮਾੜੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਈਏ, ਇਹਨਾਂ ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਨੇ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ, ਡੇਰੇ ਉਸਾਰ ਕੇ, ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ-ਪੁਰਬ, ਧਾਰਮਿਕ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜ ਕੇ ਸਾਡੀ ਮਾਨਸਿਕ ਕੰਗਾਲੀ ਨੂੰ ਖੁਰਾਕ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਧਰਮ ਗੁਰੂਆਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ, ਡੇਰੇਦਾਰਾਂ, ਸੰਤਾਂ, ਮਹਾਤਮਾ ਆਦਿ ਵਲੋਂ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਲੁੱਟ ਨੂੰ ਲੋਕ ਹਿਤੂ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਤੋਰ ਤੇ ਗਰੀਬ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ, ਮੈਡੀਕਲ ਕੈਂਪ, ਖੂਨਦਾਨ ਕੈਂਪ, ਮੇਲੇ, ਲੰਗਰ ਆਦਿ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣੀ ਸਵੱਛ ਦਿੱਖ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਭਰਮ ਸਿਰਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਸੋਚਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਰਹਿ ਜਾਈਏ ਤੇ ਅਪਣੇ ਮਾੜੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦਾ ਕਰਮ ਜਾਂ ਰੱਬ ਦੀ ਲਿਖੀ ਸਮਝ ਕੇ ਰੁੱਖੀ ਮਿੱਸੀ ਤੇ ਹੀ ਸਬਰ ਕਰ ਲਈਏ।

    ਜਦੋਂ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀ ਕੇ, ਚਾਰਾ ਖਾ ਕੇ ਡਕ੍ਹਾਰ ਵੀ ਨਾ ਮਾਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਗਾਂ ਦਾ ਮੂਤ ਪੀਣ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲੱਗ ਜਾਣ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੀ ਖਾਣਾ ਹੈ, ਕੀ ਪਹਿਨਣਾ ਹੈ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਣਾ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਹੈ ਆਦਿ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਲੱਗ ਜਾਣ, ਬਲਾਤਕਾਰ ਲਈ ਔਰਤ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨੂੰ ਉਕਸਾਊ ਆਖਣ ਵਾਲੇ ਅਲਫ ਨੰਗੇ ਹੋ ਕੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਣ, ਮਿਥਿਹਾਸ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਆਖ ਕੇ ਸਕੂਲੀ ਸਿਲੇਬਸਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਪਾਈਨਐੱਪਲ ਅਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਨਾ ਪਤਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਆਗੂ ੫੬ ਇੱੰਚ ਚੌੜੇ ਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਟਾਹਰਾਂ ਮਾਰ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਮੋਰ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਤੋਂ ਮੋਰਨੀ ਦੇ ਗਰਭ ਠਹਿਰਨ ਦੀ ਤਾਈਦ ਕਰਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਅਪੰਗ ਹਾਈਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਕਲਪਿਤ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸਰਜਰੀ ਆਖਣ ਵਾਲੇ ਹਾਕਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕੱਟਣ ਦਾ ਉਹ ਲੋਕ ਜੇਰਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋਣ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਡੀਆਂ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਨਾੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਧਰੂਹੇ ਗਏ ਟੈਕਸ ਤੋਂ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਡਾਕਟਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਸਕੂਲਾਂ, ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਆਰਥਿਕ ਲੁੱਟ ਤੇ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕੰਜਾ ਨਾ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਗੌਰੀ ਲੰਕੇਸ਼ ਬਣ ਕੇ ਸਥਾਪਤੀ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਦੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਸੱਚ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈਣੀ ਜੇ ਸੌਖੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਏਨੀ ਔਖੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

    ਪਿਆਰੀ ਗੌਰੀ, ਇਹ ਜੰਗ ਮੁੱਕੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਲਬਰੇਜ਼ ਇਹ ਜੰਗ ਜਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ। ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਹੱਥੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਲੁੱਟ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ।

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਧਮਾਕੇ ਅਤੇ ਧਮਕੀਆਂ

  •  ਜੀ. ਐੱਸ. ਗੁਰਦਿੱਤ (+91 9417 193 193)
     ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਵੱਲੋਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਬ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰ ਲੈਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਇੱਕਦਮ ਚੌਕੰਨੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਦੋਸਤ ਰੂਸ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸਾਖ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਫਿਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਦੂਤ ਨਿੱਕੀ ਹੈਲੇ ਨੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਤਾਂ ਹੁਣ ਮੁੱਲ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੀ ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਵੀ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕਿਮ ਜੌਂਗ ਉਨ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਤਾਕਤਾਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ‘ਇਰਾਕ’ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਲੱਭ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਬ੍ਰਿਕਸ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਪੰਜੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਕਿਮ ਨੂੰ ਨਸੀਹਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚਲੀ ਅੰਤਾਂ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲ ਧਿਆਨ ਦੇਵੇ। ਪਰ 33 ਸਾਲਾ ਕਿਮ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਇਰਾਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਬ ਦਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਤਾਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਉਸਨੇ ਬੰਬ ਦੀ ਸਫਲ ਪਰਖ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੰਬ 50 ਤੋਂ 100 ਕਿਲੋ ਟਨ ਊਰਜਾ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ 1945 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ 15 ਕਿਲੋ ਟਨ ਦਾ ਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਸਰੀਰਕ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਪਾਹਜ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।  
                 ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਦੀ ਪਹਿਲਾਂ 1910 ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਪੂਰੇ ਕੋਰੀਆ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਕੋਰੀਆ ਇੱਕ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ 35 ਸਾਲ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਸਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਜਦੋਂ ਜਾਪਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬਾਂ ਨਾਲ ਝੰਬਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਜਾਪਾਨੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਤੋਂ ਨਿਜਾਤ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਬੱਝੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਦਾ ਵੇਲਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਨਵੇਂ ਸਾਮਰਾਜੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਕਬਜ਼ਾ ਜਮਾ ਲਿਆ। ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਨੇ ਆਪੋ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇੰਜ 1948 ਤੱਕ ਕੋਰੀਆ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਫਿਰ 1950 ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੋਵਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਜਿਹੜੀ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਕਾਇਮ ਹੋ ਗਈ। ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਸਾਂਭ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਤਰੱਕੀ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦਾ ਗਿਆ ਪਰ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਸ਼ਿਕੰਜੇ ਵਿੱਚ ਫਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ (1991) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਬੀਏ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦਲਦਲ ਵਿੱਚ ਧਸਦਾ ਗਿਆ।
                        ਕੋਰੀਆ ਜੰਗ (1950-53) ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਬਣਾਉਣ ਸੰਬੰਧੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ (ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਅਤੇ ਚੀਨ) ਨੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ 1991 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸ਼ਾਸਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਬਣਿਆ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਬਦੁਲ ਕਦੀਰ ਖਾਨ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਵੱਡਾ ਰੋਲ ਨਿਭਾਇਆ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਕਦੀਰ ਖਾਨ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਮੂਲੋਂ ਹੀ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਕੋਲ ਤਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਬਿਹਤਰ ਪਰਮਾਣੂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਹੈ। ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਰਣਨੀਤਕ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਇਹੀ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਤਕਨੀਕਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ। ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚੋਲੇ ਦਾ ਰੋਲ ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਨਿਭਾਇਆ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
                      ਹੁਣ ਤੱਕ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਕੋਈ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਬਣਾ ਲਈਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਘੱਟ ਦੂਰੀ ਵਾਲੀਆਂ, ਕੁਝ ਦਰਮਿਆਨੀ ਦੂਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕਾ ਉਸਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਹੇਠ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦਾ ਪ੍ਰੀਖਣ ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਡਰਾਵਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਉਸਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਹੈ। ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰੱਖਿਆ ਸੰਧੀਆਂ ਹਨ। ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ 28500 ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜੀ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤਾਇਨਾਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਿਉਲ ਵੀ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੇਕਰ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਜਾਂ ਜਾਪਾਨ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰਾਂ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਹਮਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਦਖ਼ਲ ਦੇਣਾ ਹੀ ਪਏਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਪੂਰਾ ਖੇਤਰ ਹੀ ਜੰਗ ਦਾ ਅਖਾੜਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
                 ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਵੀ ਦੇਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਟਾਪੂ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਗੁਆਮ। ਇਹ ਟਾਪੂ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਕੋਈ 11000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ ਪਰ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਤੋਂ ਮਹਿਜ਼ 3500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਗੁਆਮ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦਾਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਰਗੀ ਪਰਮਾਣੂ ਤਾਕਤ  ਨੇ, ਇਰਾਕ, ਲਿਬੀਆ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਵਰਗੇ ਮੁਲਕ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਪਰਮਾਣੂ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਭੁੱਲ ਕੇ ਵੀ ਪੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ (ਅਮਰੀਕਾ) ਸਿਰਫ ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦਬਾਉਣਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨਿੱਤ ਨਵੇਂ ਪਰਮਾਣੂ ਧਮਾਕੇ ਕਰਨ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਬ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੁਚਾਲ ਵਰਗੀ ਹਿਲਜੁਲ ਹੋਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਅੰਤਰ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਬ ਨੂੰ ਮਨਪਸੰਦ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।  
                  ਚੀਨ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਦਿਲੋਂ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਅਮਰੀਕਾ ਹੱਥੋਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਾਰੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਵਧਦਾ ਦਖ਼ਲ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਪਰ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਸਾਫ਼ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਇਹੀ ਇੱਕ ਢੰਗ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਪਰਮਾਣੂ ਤਾਕਤ ਬਣ ਜਾਉ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿਮਾਕਤ ਹੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਸੇ ਲਈ ਬਹੁਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਇਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਪਰਮਾਣੂ ਹਮਲੇ ਦੀ ਪਹਿਲ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਨਾ ਕਰੇ ਪਰ ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਹ ਅੱਗੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।   
     

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਸੰਭਵ ਹੈ ਚੀਨੀ ਸਮਾਨ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ?

  •  

     

     

     

    ਜੀ. ਐੱਸ.  ਗੁਰਦਿੱਤ ( +919417193193 )

     

     ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖ ਲਉ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੀਨੀ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਏਗੀ ਅੱਜ ਦੀ ਤਰੀਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ, ਚੀਨ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 58 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਸਮਾਨ ਖਰੀਦ ਰਿਹਾ  ਹੈ ਪਰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਚੀਨ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤਕਰੀਬਨ 12 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਹੀ ਹੈ ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਤਕਰੀਬਨ 46 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦਾ ਵਪਾਰ ਘਾਟਾ ਸਹਿਣ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਭਾਰਤੀ ਕਰੰਸੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਕਮ 30 ਖਰਬ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਸਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਵਪਾਰ ਘਾਟੇ ਵਜੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਹੋਰ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਚੀਨ ਨੂੰ ਇੰਜ ਭਾਰੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ ਚੀਨ ਇਸ ਰਕਮ ਨਾਲ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਉਸਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਆਪਣਾ ਵਪਾਰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਫਿਰ ਉਹ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਵਿਛਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਆਪਸੀ ਝਗੜੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਫ਼ੌਜਾਂ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਬੱਦਲ ਛਾਉਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ

      ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਮਾਲ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਤਬਾਹ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਬੰਦ ਹੋਣਗੀਆਂ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣਗੇ ਬਹਤ ਸਾਰੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਏਗਾ ਅਤੇ ਉਹ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਆ ਜਾਣਗੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਪਰਾਧ ਵਧਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਝੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ? ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੇ ਤਬਾਹ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਘਾਟੇ ਪੈਣਗੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਡੁੱਬ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬੋਝ ਵਧੇਗਾ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਖੇਤੀ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕੇਗੀ ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਰਸਯੋਗ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੰਦੀ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਹੋਰ ਵੀ ਖਤਰਨਾਕ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਇਸੇ ਲਈ ਕੁਝ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਚੀਨੀ ਸਮਾਨ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼-ਪਿਆਰ ਦਾ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾ ਕੇ ਚੀਨੀ ਸਮਾਨ ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਵਰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਚੀਨ ਸਾਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਆਇਆ ਪਾਣੀ ਅਸੀਂ ਕਿਉਂ ਪੀਈਏ   

     ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਚਾਈ ਤਸਲੀਮ ਕਰਨੀ ਹੀ ਪਏਗੀ ਕਿ ਦੇਸ਼-ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਵਰਗੇ ਸੰਕਲਪ ਸਿਰਫ ਉਸ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਫਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜਾ ਸਮਾਜ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਵੇ ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੁਫ਼ਤ ਦੇ ਮਾਲ ਨੂੰ ਲੋਕ ਟੁੱਟ-ਟੁੱਟ ਕੇ ਪੈਂਦੇ ਹੋਣ ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਸਤਾ ਮਾਲ ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣਾ ਕੋਈ ਸੌਖਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਦਿਹਾੜੀ ਕਰ ਕੇ ਰੋਟੀ ਦੇ ਜੁਗਾੜ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਗਰੀਬ ਆਦਮੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਹੀ ਰਹੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸੇ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਹੀ ਆਟਾ ਖਰੀਦੇਗਾ ਜਿੱਥੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਸਤਾ ਮਿਲੇਗਾ ਉੱਪਰੋਂ ਬਹੁਤੇ ਚੀਨੀ ਸਮਾਨ ਦੀ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਲ ਘੱਟ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵੀ ਆਮ ਕਰਕੇ ਠੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸਮਾਨ ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਇੰਜ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਚੀਨੀ ਸਮਾਨ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ-ਜੁਲਦਾ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸਮਾਨ ਉਪਲਭਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੀਨੀ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰੀ ਕਾਇਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਵੀਵੋ, ਓਪੋ ਅਤੇ ਐਮਆਈ ਵਰਗੇ ਮੋਬਾਈਲ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਸੰਦ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਸੋਲਰ ਪੈਨਲ, ਬਿਜਲੀ ਉਪਕਰਣ, ਸਾਈਕਲ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਮਾਨ, ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਦਾ ਸਮਾਨ, ਕ੍ਰਾਕਰੀ, ਕੱਪੜੇ, ਸਜਾਵਟੀ ਸਮਾਨ, ਫਰਨੀਚਰ, ਮੂਰਤੀਆਂ, ਰੱਖੜੀਆਂ, ਪਟਾਕੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੀਨ ਦਾ ਹੀ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜਰੂਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਇਸ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਿਤੋਂ ਮਿਲਣਗੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਦੂਸਰਾ ਰਸਤਾ ਹੀ ਕਿਹੜਾ ਹੈ ?

     ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਕਮੀ ਵੀ ਸਸਤੇ ਚੀਨੀ ਸਮਾਨ ਦੇ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਆਰਗੈਨਿਕ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਜਾਂ ਫਲ ਜੋ ਕਿ ਜ਼ਹਿਰ-ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹੀ ਲੋਕ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖੋਂ ਸੌਖੇ ਵੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਵੱਧ ਜਾਗਰੂਕ ਵੀ  ਹੋਣ ਪਰ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਹੈ ? ਦੀਵਾਲੀ ਵੇਲੇ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਪਟਾਕਿਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਸੀ ਕਿ ਚੀਨੀ ਪਟਾਕੇ ਸਲਫਰ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਟਾਕੇ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸਲਫਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਖਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਚੀਨੀ ਪਟਾਕੇ ਸਸਤੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਪਟਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਨ ਨਾਲ ਤਾਂ ਕੋਈ ਲੈਣਾ ਦੇਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜੇਕਰ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰ੍ਦੂਸ਼ਨ ਦੀ ਇੰਨੀ ਹੀ ਚਿੰਤਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਗੰਧਲਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਕਰੀਏ ? ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਤਾਂ ਬਥੇਰੇ ਤਰੀਕੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ੋਰ-ਸ਼ਰਾਬਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰ੍ਦੂਸ਼ਨ ਫੈਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਆਉਂਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਸਸਤੇ ਚੀਨੀ ਪਟਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਉਦੋਂ ਹੀ ਰੁਕ ਸਕਣਗੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਣਗੇ

    ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਚੀਨੀ ਵਸਤੂਆਂ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਦਿੰਦੀ ਪਰ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਬਾਰੇ ਅਣਜਾਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ (ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ)  ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕੋਈ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਮਾਨ ਵੇਚ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਭਾਰਤ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਾਲ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਵਸਤੂਆਂ ਉੱਤੇ ਐਂਟੀ ਡੰਪਿੰਗ ਡਿਊਟੀ ਜਰੂਰ ਲਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਕੰਮ ਵੀ ਇੱਕ ਹੱਦ ਅੰਦਰ ਰਹਿ ਕੇ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ ਉਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਕੇ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦੇਸ਼ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਵਪਾਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਤਾਣਾ-ਬਾਣਾ ਹੀ ਟੁੱਟ ਜਾਏਗਾ ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਘਾਟਾ ਸਹਿਣਾ ਪਏਗਾ ਭਾਰਤ ਵਰਗੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਾਲਾ ਮੁਲਕ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਸਹੇੜ ਸਕਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਜਰੂਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ 

     ਚੀਨ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਕਾਰਗਰ ਢੰਗ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸੈਕਟਰ ਵੱਡਾ ਕਰ ਲਉ ਅਤੇ ਉਸ ਵਾਂਗੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਲ ਆਪਣੀ ਘਰੇਲੂ ਮੰਡੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੇਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਉ ਪਰ ਇਹ ਕੰਮ ਕੋਈ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਣਾ ਇਸ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਸਾਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਫਜ਼ੂਲ ਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਬਾਹਰ ਕਰਕੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਚੀਨ ਵਿਚ ਹਰ ਘਰ ਇੱਕ ਫੈਕਟਰੀ ਵਾਂਗੂੰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਬੱਚਾ-ਬੱਚਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਫਿਰ ਉਸੇ ਹੀ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਉਹ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਚੀਨੀ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਨੱਕੋ-ਨੱਕ ਭਰੇ ਪਏ ਹਨ ਪਰ ਭਾਰਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੱਚਾ ਮਾਲ ਹੀ ਬਾਹਰ ਭੇਜ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕਮਾਈ ਤਾਂ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਥਾਂ ਤਿਆਰ ਮਾਲ ਵੇਚ ਕੇ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਇਹ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਆਲੂ (ਕੱਚਾ ਮਾਲ) ਤਾਂ ਸਸਤਾ ਵਿਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਚਿਪਸ ਪੈਕ ਹੋ ਕੇ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਾਲਤ ‘ਆਲੂ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨ’ ਵਰਗੀ ਬਣੀ ਪਈ ਹੈ ਅਤੇ ਚੀਨ ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਆਲੂਆਂ ਤੋਂ ਚਿਪਸ ਬਣਾ ਕੇ ‘ਮੋਟੀ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਦਯੋਗਪਤੀ’ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਇਹ ਤਾਂ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸੋਚਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ‘ਆਲੂ’ ਵੇਚਣ ਦੀ ਥਾਂ ‘ਚਿਪਸ’ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਅਰਥਾਤ ਆਪਣੇ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਤੋਂ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਵੇਚਣ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਡਟ ਜਾਵੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਤੱਕ ਚੀਨ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਨਾ ਬਣ ਸਕੀ ਹੋਵੇ ਪਰ ਇਸ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਕਿਤੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਵੀ ਖੜ੍ਹੇ ਹਾਂ ?

     

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਡੇਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਰਤੱਖ ਤੇ ਗੁਪਤ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਰੱਖਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ-

  • ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ-
    ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਸਿੰਘ ਵਿਰੁੱਧ ਸੁਣਾਏ ਅਦਾਲਤੀ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੂੰ ਹਲੂਣ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਡੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਘਿਨਾਉਣੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨੂੰ ਠੱਲ• ਪਾਉਣ ਲਈ ਸੋਚਣ ਵਾਸਤੇ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਰਹੋ ਹਨ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਡੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧ ਫੁੱਲ ਰਹੇ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਘਿਨਾਉਣੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨੂੰ ਜੱਗ ਜਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਦੋਸ਼ ਕੇਵਲ ਇਸ ਇਕੱਲੇ ਡੇਰੇ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਮੁਖੀ ਤੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇ, ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਸਾ ਰਾਮ, ਰਾਮ ਪਾਲ, ਆਸੂਤੋਸ ਆਦਿ ਤੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਦੋਸ ਲੱਗ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
    ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਸੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਵਿਰੁੱਧ ਸੁਣਾਇਆ ਫੈਸਲਾ ਤਸੱਲੀਬਖਸ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਦੁਖਦਾਈ ਤੇ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਗੱਲ ਇਹ ਕਿ ਇਸ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਵਿਰੁੱਧ ਕਰੀਬ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਦੋਸ ਲੱਗੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਸ੍ਰੀ ਅਟੱਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਦੇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਸਬੰਧੀ ਇਨਕੁਆਰੀ ਚਲਦੀ ਰਹੀ ਫਿਰ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਹੁਣ ਏਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਫੈਸਲਾ ਆਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ•ਾਂ ਦੋਸ ਲੱਗਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਡੇਢ ਦਹਾਕਾ ਇਹ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਡੇਰੇ ਅੰਦਰ ਅਜਿਹੇ ਘਿਨਾਉਣੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਡੇਰੇ 'ਚ ਬਲਾਤਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ, ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਨਿਪੁੰਸਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਕਤਲ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਆਈਆਂ ਦੀਆਂ ਮੁਟਿਆਰ ਪੁੱਤਰੀਆਂ ਜਾਂ ਨੂੰਹਾਂ ਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡੇਰੇ ਚੋਂ ਕੱਂਿਢਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੋਈ ਯਤਨ ਉਪਰਾਲਾ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਅਜਿਹੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਤੋਂ ਅੱਖਾਂ ਮੀਚ ਕੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਵੋਟਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਹਾ ਲੈਣ ਲਈ ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਮੂਹਰੇ ਗੋਡੇ ਟੇਕਦੇ ਰਹੇ।
    ਇੱਥੇ ਹੀ ਬੱਸ ਨਹੀਂ! ਸਰਕਾਰ ਬਣਨ ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਡੇਰੇ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਸਹਿ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਗੰਦਾ ਰੁਝਾਨ ਵਧਦਾ ਫੁੱਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਹੁਣ ਜਦ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਇਹ ਘੜਾ ਭਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਸਲਾਖਾਂ ਪਿੱਛੇ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਮੂਹਰੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਸਿਜਦਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਡੰਡਾਉਤ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਅਖੌਤੀ ਸੰਤ ਨੇ ਜੱਜ ਮੂਹਰੇ ਹੱਥ ਬੰਨ• ਕੇ ਮਿੰਨਤਾ ਤਰਲੇ ਕੀਤੇ, ਗਲਤੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਰਹਿਮ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ, ਸਜਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਰੋਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਚੀਕ ਚਿੰਘਾੜਾ ਪਾਇਆ ਤਾਂ ਕਮਾਂਡੋਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਾਹਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਪਾਸੇ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
    ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਜੱਗ ਜਾਹਰ ਹੋਣ ਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਡੇਰੇ ਦੇ ਸਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਡੇਰੇ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸਰੇਆਮ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਜਿਹਨਾਂ ਮਾੜੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਉਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਬਹੁਤੇ ਸਾਰੇ ਗੁੰਮਰਾਹ ਹੋਏ ਤੇ ਆਸਥਾ 'ਚ ਭਿੱਜੇ ਅੰਨ•ੇ ਸਰਧਾਲੂ ਗਵਾਹੀਆਂ ਹੋਣ ਤੇ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਨਿਰਦੋਸ ਹੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੋਸੀ ਕਰਾਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਜਿਹੇ ਤਰਕਹੀਣ ਤੇ ਅੰਨ•ੇ ਭਗਤ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ''ਪਿਤਾ ਜੀ ਜਦ ਜੱਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਉਸਤੇ ਦ੍ਰਿਸਟੀ ਪਈ ਤਾਂ ਜੱਜ ਦੇ ਹੱਥ ਚੋਂ ਕਲਮ ਡਿੱਗ ਪਊ, ਉਸਨੂੰ ਦਿਸਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਜੂ'', ਪਰ ਜਦ ਉਸਨੂੰ ਮਾਨਯੋਗ ਜੱਜ ਸ੍ਰੀ ਜਗਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਜਾ ਸੁਣਾਉਣ ਲਈ 28 ਅਗਸਤ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਉਹਨਾਂ ਕਹਿਣਾ ਸੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ''ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਦੋਸੀ ਕਰਾਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੱਜ ਦਾ ਮਾਨਸਿਕ ਸੰਤੁਲਨ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ ਤੇ ਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਟੱਕਰਾਂ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਿਐ, ਹੁਣ ਉਹ ਸਜਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾ ਸਕੇਗਾ।'' ਜਦ ਹੁਣ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਹਨ ਕਿ, ''ਗੁਰੂ ਜੀ ਤਾਂ ਖੰਭ ਲਾ ਕੇ ਉੱਡ ਜਾਣਗੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ• ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੇ, ਜਦ ਉਹ ਜੇਲ• ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਸਣਾ ਬੰਦ ਹੋਜੂ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਤਾਂ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ ਉਹ ਜੇਲ• ਚੋਂ ਹੋਰ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆਉਣਗੇ।'' ਇਹ ਸਰਧਾਲੂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਕਿ ਇੱਕ ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜੇਲ• 'ਚ ਫ਼ਰਸ ਤੇ ਸੌਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕੰਧਾਂ ਵੱਲ ਝਾਕ ਝਾਕ ਕੇ ਬੂਕਦਾ ਰਹੇਗਾ, ਪਰ ਉਹਦੀ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
    ਹੁਣ ਸੁਆਲਾਂ ਦਾ ਸੁਆਲ ਇਹ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਕਾਇਤਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੁਦ ਡੇਢ ਦਹਾਕਾ ਉਸਨੂੰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਾੜੇ ਘਿਨਾਉਣੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਖੁਲ• ਕਿਉਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ? ਇਕੱਲੇ ਇਸ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਰ ਡੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਾੜੇ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈ ਗਈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ ਲੱਗ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਪਾਸੇ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਤੇ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾ ਪੈ ਜਾਵੇ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੇ ਕਤਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਖੁਲ• ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਮੁਖੀ ਵਿਰੁੱਧ ਮਾਮਲਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਦੋ ਬਹਾਦਰ ਲੜਕੀਆਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਜਰੂਰ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਡੇਰਿਆ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹਜਾਰਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਡੇਰੇ 'ਚ ਸੈਂਕੜੇ ਲੜਕੀਆਂ ਨਾਲ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਹੋਇਆ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਵੀ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਜਖਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਛੁਪਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਨਜਰਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦੀਆਂ ਹਨ।
    ਸੋ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ ਭਰ 'ਚ ਚਲਦੇ ਲੱਖਾਂ ਡੇਰਿਆਂ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਪਰਦਾਇ ਜਾਂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਣ, ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਪਰਤੱਖ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਦੋਵਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਡੇਰਿਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੱਕ ਪੈਣ ਤੇ ਜਾਂ ਸਿਕਾਇਤਾਂ ਮਿਲਣ ਤੇ ਸਬੰਧਤ ਡੇਰੇ ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਸਿਕੰਜਾ ਕਸਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਪੜਤਾਲਾਂ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਹੋਏ ਗਲਤ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਠੱਲ• ਪਾਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਵੋਟਾਂ ਲਈ ਡੇਰਿਆਂ ਤੋਂ ਅਸੀਰਵਾਦ ਲੈਣੀ ਬੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਮਾਨਯੋਗ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਤੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸਨ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕ ਲਾਈ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।--

    ਗਲੀ ਨੰ: 12 ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ ਨਗਰ, ਬਠਿੰਡਾ-- ਮੋਬਾ: 09888275913

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਸਾਡਾ ਸਕੂਲੀ ਢਾਂਚਾ : ਹੁਣ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਰਨਾ

  •  

      ਜੀ. ਐੱਸ.  ਗੁਰਦਿੱਤ (+91 94171 93193)

     

     

    ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤੋਪ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਦੱਸਣ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤੀਆਂ ‘ਤੋਪਾਂ’ ਮਹਿਜ਼ ‘ਚੱਲੇ ਹੋਏ ਕਾਰਤੂਸ’ ਹੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਬਹੁਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਕੋਲ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਣ ਦਾ ਮਾਦਾ ਤਾਂ ਜਰੂਰ ਹੈ ਪਰ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਇਸਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਫੌਜੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੈਮੀਨਾਰ ਲਗਾ ਕੇ, ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟਾ ਕੇ ਜਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਸਖਤ ਚੈੱਕਿੰਗ ਕਰਵਾ ਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੇ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਲਵਾਂਗੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ ਸ਼ੇਖਚਿਲੀ ਵਾਲੇ ਸੁਫ਼ਨੇ ਹੀ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ ਇੰਜ ਕਰਕੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ‘ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਫੂਕਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਬੁਝਾਉਣ’ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਇਮਾਨਦਾਰ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਬੇਈਮਾਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ ਗੱਲ ਸਿਰਫ ਇੰਨੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਸਿਰਫ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸਗੋਂ ਇਸਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਫੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ  ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇੰਜ ਹੀ ਠੇਡੇ ਖਾਂਦੇ ਰਹਾਂਗੇ        

    ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਸਮਝ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨੈਤਿਕਤਾ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਕੂਲੀ ਢਾਂਚਾ ਸੁਧਾਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਚੋਰ-ਮੋਰੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਉਹਨਾਂ ਚੋਰ-ਮੋਰੀਆਂ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਉਠਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਅਣਗਹਿਲੀ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦਾ ਸਿਸਟਮ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਲੀਹ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਇਮਾਨਦਾਰ ਹਨ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉੱਥੇ ਸਿਸਟਮ ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬੇਈਮਾਨੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਹਾਨੇ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮੌਕੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜੇ ਕੋਈ ਇੰਜ ਕਰ ਵੀ ਲਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਫੜੇ ਜਾਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਖਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫੜੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਣੀ ਵੀ ਤੈਅ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਸੇ ਕਾਰਨ, ਸਾਡੇ ਇੱਧਰੋਂ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਵਿਗੜੇ-ਤਿਗੜੇ ਲੋਕ ਵੀ ਉੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹੀ ‘ਤੱਕਲੇ ਵਰਗੇ ਸਿੱਧੇ’ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਨਾ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਹੈਲਮਟ ਜਾਂ ਸੀਟ ਬੈਲਟ ਲਗਾਉਣੀ ਭੁੱਲਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਜਨਤਕ ਥਾਂਵਾਂ ਉੱਤੇ ਗੰਦ ਖਿਲਾਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੋਕੀ ਟੌਹਰ ਵਿਖਾਉਣ ਲਈ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਫਰਲੋ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਪੁੱਜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੇਟ ਪਹੁੰਚਣ ਨੂੰ ਕੋਈ ਟੌਹਰ ਜਾਂ ਵਡਿਆਈ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਲਾਹਨਤ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸੇ ਲਈ ਬਹੁਤੇ ਪੱਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਸਫਲ ਹਨ ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਛੁੱਟੀਆਂ ਕਰਕੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਫਰਕ ਹੈ  

     ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਹੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀਹ ਤਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਸੌਂਪ ਦਿਆਂਗੇ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਹਰ ਕੰਮ ਦੀ ਅਪੂਰਨਤਾ ਲਈ ਆਪਣੇ ਦੂਸਰੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਏਗਾ  ਜੇਕਰ ਉਹ ਇਮਾਨਦਾਰ ਵੀ ਹੋਏਗਾ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਇਨਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ ਇਸਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਸਾਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ ਇੱਕੋ ਹੀ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ, ਖਾਣੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ, ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ, ਸਾਰੇ ਦਫ਼ਤਰੀ ਕੰਮ, ਈ-ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਆਨਲਾਈਨ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਉਣ, ਵਜ਼ੀਫੇ ਦੇ ਆਨਲਾਈਨ ਫਾਰਮ ਭਰਨ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖਾਤੇ ਖੁਲਵਾਉਣ, ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਨੂੰ ਖਾਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ, ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਖਰਚਣ, ਉਸਾਰੀ ਆਦਿ ਦਾ ਸਮਾਨ ਖਰੀਦਣ, ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਉਣ, ਟੁੱਟ-ਭੱਜ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ, ਵੋਟਾਂ ਬਣਾਉਣ, ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਸਫਾਈ ਸੇਵਕ, ਚੌਂਕੀਦਾਰ, ਮਾਲੀ, ਕਲਰਕ, ਡਾਕੀਆ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਆਪਰੇਟਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ-ਕੀ ਹੈ ਕੀ ਇੰਨੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਕਾਬਲ ਰਹਿ ਜਾਏਗਾ ? ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਾਟਾ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪਏਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਅਫ਼ਸਰਸ਼ਾਹੀ ਤਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਤੋਂ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਵਾ ਲਏਗੀ ਪਰ ਬੱਚੇ ਕੀ ਕਰਨਗੇ ? ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਮਾਨਦਾਰ ਅਧਿਆਪਕ ਤਾਂ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਨਪੀੜਿਆ ਜਾਏਗਾ ਅਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇਗਾ, ਇੱਕ ਔਸਤ ਅਧਿਆਪਕ ਬਾਕੀ ਕੰਮ ਤਾਂ ਕਰ ਲਏਗਾ ਪਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕੇਗਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੰਮਚੋਰ ਅਧਿਆਪਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਹਾਨੇ ਹੋਣਗੇ

    ਜੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖਿਆ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਤੰਤਰ ਦੇ ਹਾਣ ਦਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ ਹਰ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੀਹ-ਤੀਹ ਬੱਚਿਆਂ ਖਾਤਰ ਸਕੂਲ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਕੁਝ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾਣ ਉਹਨਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਹਰ ਕੰਮ ਲਈ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹੋਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ, ਵਿਸ਼ਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਕਲਰਕ, ਨਿਰਮਾਣ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਸਿਹਤ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਚਾਲਕ, ਖੇਡ ਕੋਚ, ਮਾਲੀ, ਸਫਾਈ ਸੇਵਕ, ਰਸੋਈਏ, ਚੌਕੀਦਾਰ ਆਦਿ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹੋਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਡੀਓ-ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਾਲੇ ਜਮਾਤ ਕਮਰੇ, ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ, ਸਾਇੰਸ ਲੈਬੋਰਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਆਦਿ ਦੂਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਚੰਗੇ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦੇ ਸਾਧਨ ਹੋਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਵਰਦੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਸਕੂਲ ਪਹੁੰਚਣ ਤਾਂ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚਲਾ ਫਰਕ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਸਾਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਰੈਗੂਲਰ ਹੋਣ, ਬਰਾਬਰ ਅਤੇ ਉੱਚ ਗ੍ਰੇਡ ਦੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਵੀ ਫਾਲਤੂ ਕੰਮ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਹਰ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਹੋਵੇ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਗੁਜ਼ਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲ ਕੋਈ ਫੋਨ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਡਾਕ ਆਦਿ ਦੀ ਕੋਈ ਫਿਕਰ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੀ ਡਾਕ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿਰਫ ਕਲਰਕਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਹੀ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰ ਅਧਿਆਪਕ ਤੋਂ ਨਤੀਜਾ ਮੰਗਿਆ ਜਾਵੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੈੱਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਵਧੀਆ ਨਤੀਜਾ ਸਿਰਫ ਲਿਖਤੀ ਪੇਪਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ ਸਗੋਂ ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਵੀ ਅਧਿਆਪਕ ਸਾਰਥਕ ਨਤੀਜੇ ਦੇਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋਵੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਘਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ

    ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਫੇਲ ਨਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਹੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਵੀ ਇੱਕ ਗ਼ਲਤ ਨੀਤੀ ਹੈ ਇਸ ਨਾਲ ਮਿਹਨਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਪਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਅੰਦਰ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਜਾਂ ਤਾਂ ਅੱਠਵੀਂ ਤੱਕ ਫੇਲ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਖ਼ਤਮ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਗ੍ਰੇਡ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਉਸ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰੁਚੀਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਬੋਝ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਤੇਜ਼ ਹੋਵੇ ਪਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਬੋਝ ਕਿਉਂ ਲੱਦਿਆ ਜਾਵੇ ? ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਜੇ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਭਾਸ਼ਾਈ ਹੁਨਰ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ ਪਰ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਉਂ ਅਲਜਬਰਾ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਵੇ ?

    ਜੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ-ਪੱਧਰ ਦਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣੇ ਹੀ ਪੈਣਗੇ ਸਿੱਧੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਾਡੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਆਪਕ, ਗੈਰ-ਵਿੱਦਿਅਕ ਕੰਮ ਇੰਨੀ ਮੁਹਾਰਤ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਵਿੱਦਿਅਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ? ਅਸਲ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ‘ਬੁੱਲਟ ਟ੍ਰੇਨ’ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਟੁੱਟੀਆਂ-ਭੱਜੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨਾਂ ਉੱਤੇ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਬੁੱਲਟ ਟ੍ਰੇਨ ਦੇ ਕਾਬਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤੋਂ ਵਿਉਂਤਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਫਿਰ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਦਾਖਲਾ ਇੰਨਾ ਵਧਣ ਲੱਗ ਪਵੇ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀਆਂ ਪੋਸਟਾਂ ਵਧਾਉਣੀਆਂ ਪੈ ਜਾਣ ਕਿਉਂਕਿ ਫਿਰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਤਾਂ ਕੀ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਅਫਸਰਾਂ, ਅਮੀਰ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੜ੍ਹਨਗੇ ਪਰ ਹੁਣ ਵੇਖਣਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਹੈ

      

     

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਜਿਹੜਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੁਰਾਸੀ ਕੱਟਦਾ, ਆਪ ਬੈਠਾ ਜੇਲ੍ਹ ਕੱਟਦਾ।

  • ਜਿਹੜਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੁਰਾਸੀ ਕੱਟਦਾ,
    ਆਪ ਬੈਠਾ ਜੇਲ੍ਹ ਕੱਟਦਾ।
    ----------------------------------------------------
    ਸਾਡੇ ਬਾਬੇ ਨੇ ਬਰੀ ਹੋ ਜਾਣਾ
    ਪੰਚਕੂਲੇ ਪਹੁੰਚੀ ਸੰਗਤ ।।
    ----------------------------------------

    ਡੱਬੇ ਡੁੱਲ੍ਹਗੇ ਮਠਿਆਈ ਖਿਲਰੀ,
    'ਜਾਜ ਚ ਬੈਠਾਇਆ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ।
    ----------------------------------------
    ਅੱਗਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸੱਦ ਲਏ,
    ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਸਾਧ ਬਾਬੇ ਦਾ।
    ----------------------------------------
    ਰਹਿੰਦੀ ਉਮਰ ਬਾਬੇ ਦੀ ਬੀਤੂ ਜੇਲ੍ਹ ਚ'
    ਕਰੀਆਂ ਰੂਹਾਨੀ ਸੰਗਤਾਂ।
    -------------------------------------------
    ਭੋਲੇ ਆਖਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਸਾਡਾ ਸਾਹਿਨਸ਼ਾਹ
    ਜੇਲ੍ਹ ਚ' ਚੁਰਾਸੀ ਕੱਟਦਾ।।

    - ---------------------------------------------------
    ਚੰਗਾ ਨੱਪ ਲਿਆ 'ਕਾਮ ਦਾ ਕੀੜਾ'
    ਕੱਚੀਆਂ ਮਰੋੜੇ ਗੰਦਲਾਂ ।
    -----------------------------------------------------
    ਪੱਥਰ ਚੁੱਕੇ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਰੋਗੀ ਹੋਗੇ,
    ਬਾਬੇ ਤੋਂ ਪਰੇਮ ਸਿੱਖਿਆ ।
    -----------------------------------------'--

    ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਚਿਹਰੀ ਲੱਗਣੀ
    ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੰਗੀ ਨੱਚੂਗੀ।
    -----------------------------------------------------

    ਜਗਸੀਰ ਜੀਦਾ

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਕਾਂਡ- ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਤਾਂਡਵ

  • ਤੱਤ ਗੁਰਮਤਿ ਪਰਿਵਾਰ


                    ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀਧਰਮਦੇ ਨਾਮਤੇ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰਕੇ ਪੁਜਾਰੀ ਸ਼ੇ੍ਰਣੀ ਵਲੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜ਼ਹਿਨ ਵਿਚ ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਨਕੋ-ਨੱਕ ਭਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਇਸ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਹਰ ਫਿਰਕੇ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦਿਮਾਗੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇਤਨੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਤੋਤਾ-ਰੱਟਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ, ਆਪਣੇ ਮੱਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਕੋਈ ਵਿਵਾਦ ਜਾਂ ਸਨਸਨੀਖੇਜ਼ ਖੁਲਾਸੇਤੇ ਆਪਾ ਖੋ ਬੈਠਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹੀ ਅਖੌਤੀਸ਼ਾਂਤੀ-ਦੂਤਐਸੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਮੌਕੇ ਹਿੰਸਾ, ਅੱਗਜ਼ਨੀ ਅਤੇ ਲੁੱਟ-ਖੋਹ ਦਾ ਤਾਂਡਵ ਕਰਦੇ ਆਮ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਹਾਂ-ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਇਸ ਜ਼ਹਿਰ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕਰਨ ਦੇ ਜਤਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਹੀ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ, ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ, ਭਗਤ ਕਬੀਰ, ਭਗਤ ਰਵੀਦਾਸ, ਭਗਤ ਨਾਮਦੇਵ, ਸੂਫੀ ਬੁੱਲੇਸ਼ਾਹ ਵਰਗੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਐਸੇ ਠੋਸ ਜਤਨਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਗਵਾਹ ਹੈ ਪਰ ਅਫਸੋਸਜਨਕ ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂ-ਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੁਨੇਹੇ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗੇੜ ਨਾਲ ਪੁਜਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹ-ਘੋਟੂ ਕਲਾਵੇ ਵਿਚ ਜਕੜ ਕੇ ਫਿਰਕਿਆਂ/ਪੰਥਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿਤਾ ਐਸੇ ਫਿਰਕਿਆਂ ਵਲੋਂ ਭੜਕਾਹਟ ਵਿਚ ਕੇ ਕ੍ਰੌਧ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਲਹੂ-ਲੁਹਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਲੇ ਬਾਬਾਂ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ

    ਤਾਜ਼ਾ ਮਿਸਾਲ ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ-ਸੌਦਾ ਸਿਰਸਾ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਫਿਰਕੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਬੈਠੇ ਸਮੂਹ ਵਲੋਂ ਅੰਨ੍ਹੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਬਹਕਾਵੇ ਹੇਠ ਪੰਚਕੂਲਾ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਤਾਂਡਵ ਹੈ ਮਾਨਸਿਕ ਗੁਲਾਮੀ ਭੋਗ ਰਹੀ ਫਿਰਕੂ ਭੀੜ ਵਲੋਂ ਕੀਤੇ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਨਾਚ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਜਾਨ-ਮਾਲ ਦਾ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਥੇ ਰੋਜ਼ ਟੀ ਵੀ ਚੈਨਲਾਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਰੌਲਾ ਪਾ ਰਹੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਖੌਤੀਧਰਮ-ਗੁਰੂਆਂਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਵੀ ਭਾਂਡਾ-ਫੋੜ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ

    ਇਹ ਫਿਰਕੂ ਫਸਾਦ ਆਮ ਵਾਂਗ ਦੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਫਿਰਕਿਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਇਥੇ ਇਕ ਧਿਰ ਅਦਾਲਤ ਸੀ ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਤਾਂ ਕਈਂ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿਚ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਸ ਡੇਰੇ ਦੇ ਮੁੱਖੀਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਇੰਸਾਤੇ ਪਿਛਲੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚਲ ਰਹੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਮੁੱਕਦਮੇ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਆਉਣ ਦੀ ਘੜੀ ਸੀ ਡੇਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਵਲੋਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਖਾ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਆਉਂਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਨਜ਼ਰ ਵੀ ਆਈ, ਪਰ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਸ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਭੋਰਾ ਵੀ ਨਾ ਕਬੂਲਿਆ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਰੋਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਰਿਹਾ

    ਇਸ ਰੋਲ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਇਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਤਾ ਕਿ ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨਿਆਂ-ਪਾਲਿਕਾ ਜ਼ਿਤਨੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਵਿਚ ਲੋਕ-ਭਲਾਈ ਦਾ ਪੱਖ ਉਤਨਾ ਹੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੂੰਦਾ ਹੈ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਆਂ-ਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਇਹ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਫੱੂਟੀ ਅੱਖ ਨਹੀਂ ਭਾਉਂਦੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਮਜ਼ਬੂਰੀਆਂ ਕਾਰਨ ਉਹ ਨਿਆਂ-ਪਾਲਿਕਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹਾਂ, ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਨਿਆਂ-ਪਾਲਿਕਾ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਹੇਠ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਮੋਜੂਦਾ ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਵੀ ਨਿਆਂ-ਪਾਲਿਕਾ ਵਿਚ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦਾਕੋਲਿਜ਼ਮ ਸਿਸਟਮਬਦਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਚਹੇਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਦਨੀਅਤ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੰਗੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਵਿਚ ਫਿਲਹਾਲ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਈ, ਪਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹਾਲੀਂ ਵੀ ਜ਼ਾਰੀ ਹਨ

    ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਵਿਚ ਇਕ ਦਿਲਚਸਪ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਡੇਰਾ ਮੁੱਖੀ ਤੇ ਇਹ ਮਾਮਲਾ 15 ਸਾਲ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਲਗਭਗ ਹਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਲ ਦੇ ਨੇਤਾ ਉਸ ਦੇ ਡੇਰੇ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਨਤ-ਮਸਤਕ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਸਮੇਤ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਜਿਸ ਬੰਦੇ ਤੇ ਇਤਨੇ ਸੰਗੀਨ ਇਲਜ਼ਾਮ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰੇਆਮ ਜਾਕੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਖੁੱਲੇਆਮ ਵੋਟਾਂ ਲਈ ਉਸ ਅੱਗੇ ਲਿਲੜੀਆਂ ਕੱਡਣੀਆਂ, ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਪਾਕਹਾਕਮ-ਪੁਜਾਰੀਗਠਜੋੜ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮਕਸਦ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਵਕੂਫ ਬਣਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸਵਾਰਥ-ਸਿੱਧੀ ਕਰਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ

    ਇਸ ਡੇਰੇ ਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਦੀਵਾਲੀਆਪਨ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਹੁੜਦੰਗ ਰਾਹੀਂ ਆਪ ਹੀ ਜਗ-ਜ਼ਾਹਿਰ ਕਰ ਦਿਤਾ ਇਸ ਡੇਰਾ ਮੁੱਖੀ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਚਲਤਿ ਸਾਰੇ ਫਿਰਕਿਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਕੇਸੈਕਲੁਰਜ਼ਿਮਦਾ ਵਿਖਾਵਾ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿਚ ਆਮ ਹੀ ਕੀਤਾ

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਸਹਿਜ, ਸੁਹਜ ਤੇ ਸਨੇਹ ਦੀ ਮੂਰਤ

  • ਪ੍ਰੋ. ਬਲਕਾਰ ਸਿੰਘ
    ਸ਼ਾਹੀ ਘਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਫਹਿਰਿਸਤ ਜਿੰਨੀ ਮਰਜ਼ੀ ਲੰਬੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਖ਼ਰੀ ਨਾਮ ਰਾਜਮਾਤਾ ਮਹਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦਾ ਹੀ ਰਹੇਗਾ। ਪਟਿਆਲੇ ਦੀ ਰਾਜਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲੇ ਨਾਲੋਂ ਨਿਖੇੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਪਟਿਆਲਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸਨਅਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਪਟਿਆਲੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਸਦਾ ਹੀ ਸ਼ਾਹੀ ਖਾਨਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਖਾਨਦਾਨ ਨੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਸਿੱਖੀ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਟਿਆਲੇ ਦਾ ਸ਼ਾਹੀ ਖਾਨਦਾਨ ਗੁਰੂ ਵਰੋਸਾਇਆ ਤਾਂ ਹੈ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰੋਸਾਇਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਸਿੱਖ ਪਹਿਲੂ ਕਰਕੇ ਪਟਿਆਲਾ ਪਗੜੀਧਾਰੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਵਿਰਾਸਤੀ ਪੱਖ ਸਦਾ ਹੀ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਮੋੜ੍ਹੀ ਬੇਸ਼ੱਕ ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੱਡੀ ਸੀ, ਪਰ ਪਟਿਆਲਵੀ ਸ਼ਾਨ ਦੀ ਚਰਚਾ ਸਦਾ ਹੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੂਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
    ਇਸੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਫਰਜ਼ੰਦ ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੀ ਗਈ ਜੇਜੀਆਂ ਦੀ ਧੀ ਮਹਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਜਿਸ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੈੜਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਾਰੀ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਹਾਰਾਣੀ ਤੋਂ ਰਾਜਮਾਤਾ ਤੱਕ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਮਹਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨਾਲ ਵਾਪਰਿਆ, ਉਸ ਨਾਲ ਇਕ ਸੁੱਘੜ ਗ੍ਰਹਿਣੀ, ਸੁਜੱਗ ਪਤਨੀ, ਸਫ਼ਲ ਮਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਧਰੋਹਰ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੀਆ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਵਾਲੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਸਪਾਸ ਖਿਲਰੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸਹਿਜ ਵਿੱਚ ਨਜਿੱਠ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਆਸੀ ਭੇੜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸ। ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਜੇਜੀ ਨੂੰ ਸ। ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਠੀਕਰੀਵਾਲੇ ਨਾਲ ਨਿਭਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਨਿਭਣ ਦਾ ਸਿਦਕ ਪਾਲਿਆ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤਿਆਗੀ ਬਿਰਤੀ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਨਾਲ ਨਿਭਦਿਆਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਰਾਜਮਾਤਾ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਉਤਰਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਲਾਹਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਔਲਾਦ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਵੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
    ਮਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੱਕ ਮਹਿਦੂਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਮਾਤਰਤਵ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੰਕਾਮੁਕਤ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਂ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਅਸੀਸ ਨੂੰ ਸੁੱਚੇ ਬਿੰਬ ਵਜੋਂ ਵਰਤ ਕੇ ਸੱਚ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਮਾਂ ਸਮਾਜਿਕਤਾ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਂ-ਸੁਰਤਿ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾਬਰ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਰਾਜਮਾਤਾ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਰਾਜਮਾਤਾ ਮਹਿੰਦਰ ਕੌਰ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਰੇ ਬੱਚੇ ਸਫਲ ਮਾਂ ਦੇ ਸਫਲ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਕਾਮਯਾਬ ਹਨ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਫਲ ਮਾਂ ਦਾ ਰੀਸ ਕਰਣਯੋਗ ਸਫਲ ਪੁੱਤਰ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਸ਼ਾਹੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਵਾਪਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਜਮਾਤਾ ਨੇ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕੋਲੋਂ ਹਿਸਾਬ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਨਹੀਂ ਮੰਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੋ ਵੀ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾ ਚਿਰ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹੇ, ਪਰ ਇਕ ਵਾਰ ਉਹ ਸੁਤੰਤਰ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਵੀ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਸਾਰੇ ਮੰਨਦੇ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵੀ ਰਾਜਮਾਤਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
    ਉਹ ਉਮਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਢਿੱਲੇ ਤਾਂ ਸਨ, ਪਰ 24 ਜੁਲਾਈ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸਾਢੇ ਸੱਤ ਵਜੇ ਨਵੇਂ ਮੋਤੀ ਬਾਗ਼ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਹ ਲਿਆ ਸੀ। ਪਤਾ ਲੱਗਣ ’ਤੇ ਸਾਰਾ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਉਦਾਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਟਿਆਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਹੱਬਤੀ ਗ੍ਰਿਫਤ ਵਿਚ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸੰਭਾਲ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਪ੍ਰਨੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਰਾਜਮਾਤਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪ੍ਰਨੀਤ ਕੌਰ ਪਟਿਆਲਵੀ ਮਾਤਰਤਵ ਦੀ ਮੂਰਤ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
    ਪਟਿਆਲਵੀਆਂ ਦੇ ਇਸ ਪਿਆਰ ਦਾ ਉਛਾਲਾ 25 ਜੁਲਾਈ 2017 ਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਮਾਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ ਸਮਾਧਾਂ ਵੱਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਮੌਕੇ ਬੇਸ਼ੱਕ ਉਦਾਸੀਆਂ ਉਛਾਲਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਜੀਵਨ ਜਿਊਂਕੇ ਪੋਤਰਿਆਂ ਦੋਹਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆਂ ‘ਵੱਡਾ ਹੋਣਾ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਮਾਤਾ ਵੱਡੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਹੀ ਰਹਿਣਗੇ। ਪਟਿਆਲਾ ਤਾਂ ਕੀ, ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਿਜ, ਸੁਹਜ ਤੇ ਸਨੇਹ ਵਾਲੀ ਸੇਧ ਦੀ ਲੋੜ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਰਹੇਗੀ।
    ਸੰਪਰਕ: 93163- 01328
     

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਜਦੋਂ ‘ਸਥਾਪਤੀ’ ਦਾ ਤੋਤਾ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ‘ਤੇ ‘ਅਚਾਣਕ’ ਆ ਬੈਠਾ - ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ

  • ਇਹ ਘਟਨਾ ਮੈਂ ਸੁਣਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਮਾੜੀ ਘਟਨਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਸਵੈ-ਪਰਸੰਸਾ ਦੀ ਬੋਅ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਵੈ-ਪਰਸੰਸਾ ਮੇਰੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹ਼ੀਂ। ਪਰ ਇਹ ਸੁਣਾਉਣੀ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੇਰੇ ਰੰਗਮੰਚੀ ਸਫਰ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਅਹਿਮ ਤੇ ਅਭੁੱਲ ਘਟਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਮੇਰਾ ਰੰਗਮੰਚੀ ਸਫਰ ਇੱਕ-ਦਮ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਕੱਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਰੰਗਮੰਚੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹੁਸੀਨ ਹਾਦਸਾ ਹੈ। ਸੋ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ।

    ਨਾਟਕ ਲਿਖਣ ਤੇ ਕਰਨ ਤਾਂ ਮੈਂ 1971-72 ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਤੇ ਕਿਸੇ-ਕਿਸੇ ਸਥਾਪਤ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਤੇ ਆਲੋਚਕ (ਜਿਵੇਂ ਨਾਵਲਕਾਰ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ, ਡਾਕਟਰ ਟੀ ਆਰ ਵਿਨੋਦ ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਅਤਰ ਸਿੰਘ) ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਟਕਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਰੰਗਮੰਚੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਵੀ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤੇ ਦਸੰਬਰ 1978 ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਲਘੂ-ਨਾਟ ਪੁਸਤਕ ‘ਅਰਬਦ ਨਰਬਦ ਧੁੰਧੂਕਾਰਾ’ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟ-ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ‘ਇੱਕ ਸਥਾਪਤ ਨਾਟਕਕਾਰ’ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਹਿਚਾਣ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਣ ਸਕੀ। ਤੇ ਇਹ ਪਹਿਚਾਣ ਸ਼ਾਇਦ ਅਜੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕਾ ਹੋਰ ਨਾ ਬਣਦੀ ਜੇ ਮੈਂਨੂੰ ਮਾਰਚ 1979 ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਟੈਗੋਰ ਥਿਏਟਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਟਕ ‘ਬਗਾਨੇ ਬੋਹੜ ਦੀ ਛਾਂ’ ਖੇਡਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਸੀਬ ਨਾ ਹੁੰਦਾ।

    ਗੱਲ ਇੰਜ ਹੋਈ ਕਿ ਸਾਲ 1979 ਦੇ ਫਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਥਮ ਨਾਟ-ਪੁਸਤਕ ‘ਅਰਬਦ ਨਰਬਦ ਧੁੰਧੂਕਾਰਾ’ ਛਪਣ ਉਪਰੰਤ ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਕਾਪੀ ਸਾਡੇ ਨਾਮਵਰ ਲੇਖਕ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨ ਗਿਆ। ਮੈਂਨੂੰ ਨਾਟਕ ਲਿਖਣ ਤੇ ਮੰਚਣ ਵੱਲ ਰੁਚਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦਿਆਲ਼ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਬੜਾ ਪ੍ਰੇਰਨਾਮਈ ਰੋਲ਼ ਹੈ। ‘ਸੁਆਗਤ’ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੀ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਪੁਸਤਕ ਭੇਟ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਅਸੀਂ ਸਾਹਿੱਤਕ ਗੱਲਾਂ-ਬਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ। ਗੱਲਾਂ-ਬਾਤਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਮੈਂਨੂੰ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਚਾ (ਸ਼ਾਇਦ ‘ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ’ ) ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਇਸ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਹੋ ਰਹੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ-ਮੇਲੇ ਬਾਰੇ ਇਸ਼ਤਹਾਰ ਐ, ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਟਕ ‘ਬਗਾਨੇ ਬੋਹੜ ਦੀ ਛਾਂ’ ਜ਼ਰੂਰ ਖੇਡਣਾ ਚਾਹੀਦੈ।’

    ਮੈਂ ਪਰਚਾ ਫੜ ਕੇ ਇਸ਼ਤਹਾਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗਾ। ਇਹ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ’ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵੱਲੋਂ ਸੀ ਤੇ ਇਸਦੇ ਕਰਤਾ ਧਰਤਾ ਐਚ ਐਸ ਭੱਟੀ (ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ) ਤੇ ਡਾ ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਕਨਵੀਨਰ) ਸਨ। ਡਾ ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਾਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਨਦਾ ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਕਾਲਜ-ਅਧਿਆਪਕ ਹੋਣ ਅਤੇ ਨਾਟਕੀ ਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਮੱਸ ਰੱਖਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਇਤਨਾ ਜ਼ਰੂਰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹਨ। ਪਰ ‘ਇਹ ਭੱਟੀ ਕੌਣ ਹੈ?’ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂਨੂੰ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਤਾ। ਮੈਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰਾ ਨਾਟਕ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਕਿਸ ਨੇ ਖਿਡਾਉਨੈਂ? ਉਥੇ ਤਾਂ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਈ ਬੁਲਾਉਣਗੇ!’

    “ਵੱਡੇ-ਵੁੱਡੇ ਕਿਹੜਾ ਰੱਬ ਤੋਂ ਉਤਰੇ ਹੁੰਦੇ ਐ, ਆਪਣੇ ਵਰਗਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਈ ਵੱਡੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਐ। ਤੂੰ ਐਂਟਰੀ ਭੇਜਦੇ।’ ਤੇ ਮੈਂਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਹੀ ਅਣਮੰਨਿਆ ਜਿਹਾ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਫੇਰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਮੈਂ ਭੱਟੀ ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖਦੂੰ, ਤੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾ ‘

    ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਐਨਾ ਕਹਿਣ ਨਾਲ਼ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਹੌਸਲਾ ਜਿਹਾ ਫੜ ਗਿਆ। “ਐਡਾ ਵੱਡਾ ਲੇਖਕ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਦੇਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਕੌਣ ਇਨਕਾਰ ਕਰੂ?’ ਨਾਲ਼ ਦੀ ਨਾਲ਼ ਇੱਕ ਗੱਲ ਹੋਰ ਵੀ ਯਾਦ ਆ ਜਾਣ ਕਰ ਕੇ ਆਸ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਿਰਨ ਵੀ ਮੈਂਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗੀ। ਪੰਜਾਬੀ ੌਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਯੂਥ ਫੈਸਟੀਵਲ ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਟਕ-ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਇਹ ਨਾਟਕ ਫਸਟ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਹੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜੱਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਜੱਜ ਡਾ: ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸੀ। ਦੋਵੈਂ ਨਾਟਕ-ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵੇਲ਼ੇ ਨਾਟਕਾਂ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ‘ਇਤਨਾ ਵਧੀਆ ਨਾਟਕ ਲਿਖਣ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ’ ਮੈਂਨੂੰ ਵਧਾਈ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਕੀ ਪਤਾ ਨਾਟਕ ਦਾ ਨਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਹੀ ਡਾ ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਖੇਡਣ ਦੀ ਪਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦੇਣ? , , , , , ਸੋ ਇਸ ਆਸ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਮੈਂ ਐਂਟਰੀ ਭੇਜਣ ਦਾ ਮੰਨ ਬਣਾ ਲਿਆ ਤੇ ਵਾਪਿਸ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆ ਕੇ ਐਂਟਰੀ ਭੇਜ ਵੀ ਦਿੱਤੀ। ਐਂਟਰੀ ਭੇਜਨ ਵੇਲ਼ੇ ਮੈਂ ਇਸ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਮਿਲੇ ਇਨਾਮਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਤੇ ਮੇਰੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਇਹ ਨਾਟਕ ਇਸ ਨਾਟਕ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਲਈ ਪਰਵਾਨ ਵੀ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।

    ਨਾਟਕ-ਮੇਲੇ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਂ ਸੀ --- ‘ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਪੰਜਾਬੀ ਡਰਾਮਾ ਫੈਸਟੀਵਲ’ ਤੇ ਇਹ ਨਾਟਕ-ਮੇਲਾ ਚਾਰ-ਰੋਜ਼ਾ ਸੀ। ਤਾਰੀਖਾਂ ਸਨ ---- 16, 17, 18. ਤੇ 19 ਮਾਰਚ, 1979. ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੋ-ਦੋ ਨਾਟਕ ਹੋਣੇ ਸਨ ਤੇ ਅਖੀਰਲੇ ਦਿਨ 19 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ। ਅਖੀਰਲਾ ਨਾਟਕ ‘ਸੁਹਣੀ ਮਹੀਂਪਾਲ’ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਓਪਨ ਏਅਰ ਥਿਏਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕ ਟੈਗੋਰ ਥਿਏਟਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਜਾਣੇ ਸਨ। ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਮ ਦੇ 5-30 ਵਜੇ (ਭਾਵੇਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਾਟਕ ਘੰਟਾ ਸਵਾ ਘੰਟਾ ਲੇਟ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ)। ਮੇਰੇ ਤੇ ਮੇਰੀ ਰੰਗਮ਼ੰਚ ਸੰਸਥਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਭਾਗ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਚੰਗੇ ਜਾਣੇ-ਪਹਿਚਾਣੇ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਂ ਸਨ। ਸ: ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ, ਹਰਪਾਲ ਟਿਵਾਣਾ, ਰਾਣੀ ਬਲਬੀਰ, ਰੂਸੀ ਨਾਚ-ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਰੀਨਾ ਦਿਆਲ ਆਦਿ। ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਂ ‘ਜੇ ਐਸ ਲਿਖਾਰੀ’ ਅਜਿਹਾ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁਣਿਆ। ਰੀਨਾ ਦਿਆਲ ਵੱਲੋਂ ਬੈਲੇ-ਨਾਟਕ ‘ਲੂਣਾ’ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ‘ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਮੁੱਲ’, ਟਿਵਾਣਾ ਜੀ ਨੇ ਡਾ: ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਚਿਤ ‘ਰਾਮ ਲ੍ਹੀਲਾ’ ਖੇਡਣੀ ਸੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਬੰਬਈ ਵੱਲੋਂ ਨਾਟਕ ‘ਅਸੀਂ ਮੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਨਹੀਂ ਗੀਤ’ ਦੀ ਪਰਦਰਸ਼ਨੀ ਹੋਣੀ ਸੀ ਤੇ ਰਾਣੀ ਬਲਬੀਰ ਵੱਲੋਂ ‘ਸੁਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ’। ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਿਟਲ ਆਰਟਸ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵੱਲੋਂ ਜੇ ਐਸ ਲਿਖਾਰੀ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨਾ ਹੇਠ ਹਰਸਰਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਟਕ ‘ਨਜ਼ਾਮ ਸੱਕਾ’ ਵੀ ਖੇਡਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ।

    ਸਾਡਾ ਨਾਟਕ ਦੂਜੇ ਦਿਨ, ਜਾਨੀ 17 ਮਾਰਚ, ਨੂੰ ਖੇਡਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ ਪਰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਘਬਰਾਹਟ ਵਾਲ਼ੀ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਸਾਡੇ ਨਾਲ਼ ਸਾਥੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਪ੍ਹਸਿੱਧ ਨਾਟ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ੍ਰੀ ਹਰਪਾਲ ਟਿਵਾਣਾ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨਾ ਹੇਠ ਡਾ: ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਟਕ ‘ਰਾਮ ਲ੍ਹੀਲਾ’ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿੱਡਾ ਵੱਡਾ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਓਡਾ ਵੱਡਾ ਹੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ! ਸਾਡਾ ਦਿਲ ਧੜਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਲੱਤਾਂ ਕੰਬ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਂ ਹੀਣ-ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਡੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਸੀ। ਟੈਗੋਰ ਥਿਏਟਰ ਦਾ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਹਿਸਾਬ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆ ਰਿਹਾ, ਬਾਕੀ ਤਾਂ ਆਉਣਾ ਹੀ ਕੀ ਸੀ? ਉਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਗੱਲ ਇਹ ਕਿ ਟਿਵਾਣਾ ਜੀ ਨੇ ਮੰਚ ਉਤੇ ਬੜਾ ਭਾਰੀ ਇੱਕ ਸੈਟ (ਰਾਜਾ ਦਸਰਥ ਦਾ ਮਹਿਲ) ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਾਂ। ‘ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੁੱਝ ਵੀ ਹੁੰਦੈ?’ ਅਸੀਂ ਸੋਚ-ਸੋਚ ਹਰਾਨ ਵੀ ਹੋ ਰਹੇ ਸਾਂ ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਹਿੱਲ ਵੀ ਰਹੇ ਸਾਂ। ਇੱਕ ਗੱਲ ਹੋਰ ਵੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੀ ਸੀ। ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕਾਂ, ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨਾ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ, ਡਾਕਟਰ ਅਤਰ ਸਿੰਘ, ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਆਨੰਦ, ਡ: ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ, ਬਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ, ਹਰਭਜਨ ਹਲਵਾਰਵੀ, ਡਾ: ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ, ਡਾ: ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਿਰਜਣਾ ਆਦਿ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਵਿਦਵਾਨ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਥਿਏਟਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਲੱਗ-ਭਗ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ। ਇਹ ਲੋਕ ਤਾਂ ਵੱਡਿਆਂ-ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਐਸੀ ਦੀ ਤੈਸੀ ਫੇਰ ਦਿੰਦੇ ਐ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਹੈ ਹੀ ਕੀ ਸੀ? ‘ਤੂੰ ਤਾਂ ਪੰਗਾ ਲੈ ਲਿਆਂ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਆਂ!’ ਅੰਦਰੋਂ ਧੱਕ-ਧੱਕ ਕਰਦਾ ਦਿਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਸ ਗਲ਼ਤੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਫਸੀ ਨੂੰ ਫੜਕਣ ਕੀ? ਭੋਗ ਮਨਾ ਚੁੱਪ ਕਰ ਕੇ, ਲਿਖੀਆਂ ਲੇਖ ਦੀਆਂ!

    ਖੈਰ ਜੀ, ਆਪਾਂ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲਗਾਮ ਪਾਈਏ। ਡੇਢ ਕੁ ਘੰਟੇ ਦੀ ਦੇਰੀ ਨਾਲ਼ ਟਿਵਾਣਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਟਕ ਸ਼ਾਮ ਦੇ 7 ਕੁ ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਕੋਈ 9 ਵਜੇ ਜਾ ਕੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਨਾਟਕ ਵੇਖ ਨਾ ਸਕੇ (ਇੱਕ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨੀ ਸੀ ਤੇ ਦੂਜੇ ਵੇਖਣ ਦਾ ਹੀਂਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੈਂਦਾ) ਨਾਟਕ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਤੇ ਜਦ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾੜੀਆਂ ਵੱਜੀਆਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਪਰਦਾ ਡਿਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਤਾੜੀਆਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਪੈਰੋਂ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਸੱਚ ਹੈ ‘ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਚੂਹਿਆਂ ਨੂੰ ਨੀ ਟਪੂਸੀਆਂ ਮਾਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ!’ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਹ ਪਤਾ ਕਰਨ ਆਇਆ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਸਟੇਜ ਕਦ ਕੁ ਮਿਲੂ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਟਿਵਾਣਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਵਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਅਦਾਕਾਰ ਕਿਹੜਾ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਨ? ਲੱਗ-ਭਗ 35-40! (ਧੰਨ ਨੇ ਟਿਵਾਣਾ ਜੀ ਜਿਹੜੇ ਐਨੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭ ਲੈਂਦੇ ਨੇ! ਇਥੇ ਤਾਂ 10-12 ਹੀ ਪੈਰ ਨੀ ਲੱਗਨ ਦਿੰਦੇ!) ਫੇਰ, ਟਿਵਾਣਾ ਜੀ ਦਾ ਜਾਣ-ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼? ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਕਲਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਹਿਮਾ, ਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸ! ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਅਨਾੜੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ! ਨਾਟਕ ਖੇਡਿਆ ਤੇ ਭੱਜ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾ ਵੜੇ! ਜਿਵੇਂ ਨਾਟਕ ਨਾ ਖੇਡਿਆ ਹੋਵੇ, ਕੋਈ ਗੁਨਾਹ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ!

    ਨਾਟਕ ‘ਰਾਮ ਲ੍ਹੀਲਾ’ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਵਾਉਣ ਉਤੇ ਬਹੁਤਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 20-25 ਮਿੰਟ ਤਾਂ ਲੱਗ ਹੀ ਗਏ ਹੋਣਗੇ। ਫੇਰ ਅਜੇ ਮੰਚ ਤੋਂ ਸੈਟ ਹਟਾਉਣਾ ਬਾਕੀ ਸ਼ੀ। ਡਰਦੇ-ਡਰਦੇ ਮੈਂ ਟਿਵਾਣਾ ਜੀ ਨੂੰ ‘ਜ਼ਰਾ ਛੇਤੀ’ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬੜੇ ਉਤਸ਼ਾਹ-ਜਨਕ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੇ, “ਉਇ ਹੁਣੇ ਚੱਕ ਦਿੱਨੇ ਐਂ ਛੋਟੇ ਭਾਈ! ਤੂੰ ਹੋਰ ਦੱਸ, ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਤਾਂ ਨੀ?’ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਉਇ ਮੁੰਡਿਉ! ਸੈਟ ਜਲਦੀ ਹਟਾਉ ਬਈ, ਔਲਖ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੈਟ ਲਗਾਉਨੈਂ!’ ‘ਸੈਟ ਲਗਾਉਣ’ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਜਿਹਾ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਸੈਟ ਲਗਾਉਣਾ ਸੀ? ਮੇਰੇ ਕ਼ੋਲ਼ੇ ਤਾਂ ਇੱਕ ਟੁੱਟੀ-ਜੀ ਮੰਜੀ ਸੀ ਤੇ ਇੱਕ ਨਿੱਕਾ-ਜਿਆ ਖੁੰਢ! ਮੈਂ ਤਾਂ ‘ਛੇਤੀ ਕਰਨ’ ਵਾਸਤੇ ਬਸ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸਾਂ ਬਈ ਜੇ ਨਾਟਕ ਜਲਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਨਾਟਕ ਵੇਖਣ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ-ਅੱਧਾ ਦਰਸ਼ਕ ਬਚ ਜਾਵੇ! ਸਿਆਲ਼ਾਂ ਦੀ ਰੁੱਤ, ਰਾਤ ਦੇ 9-30 ਵਜੇ! ਨਾਟਕ ਵੇਖਣ ਕਿਹੜਾ ਭੜੂਆ ਰੁਕੂ? ਤੇ ਫੇਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਦਰਸ਼ਕ? ਰਾਮ-ਰਾਮ ਕਰੋ ਜੀ!

    ਲਉ ਜੀ, ਸੈਟ ਹਟਾਉਂਦਿਆਂ-ਕਰਦਿਆਂ ਰਾਤ ਦੇ 10 ਵਜ ਗਏ। ਸੈਟ ਮੇਖਾਂ ਲਾ-ਲਾ ਫਿੱਟ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪੁੱਟਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੁੱਝ ਮੇਖਾਂ ਫਿਰ ਵੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇੱਟਾਂ ਮਾਰ-ਮਾਰ ਖੁੰਢੀਆਂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਉਤੇ ਉਹੀ ਇੱਟਾਂ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤਾਂ ਂਜੋ ਕਿਸੇ ਨੰਗ-ਪੈਰੀਏ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਪੈਰ ਲਹੂ-ਲਹਾਣ ਨਾ ਹੋ ਜਾਣ। ਮੇਖਾਂ ਪੁੱਟਣ ਤੇ ਖੁੰਢੀਆਂ ਕਰਨ ‘ਤੇ 10-15 ਮਿੰਟ ਲੱਗ ਗਏ ਤੇ ਸਾਡਾ ‘ਸੈਟ’ ਲਾਉਣ ‘ਤੇ ਸਾਰੇ ਪੰਜ ਮਿੰਟ।

    ਨਾਟਕ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਦਰਸ਼ਕ-ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰੀ। ਵਾਹ ਰੇ ਸਾਡੀ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ! ਇਹ ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫੁੱਲ ਐ! ? ਬਸ, ਜਿਹੜੇ ਦਰਸ਼ਕ ਟਿਵਾਣਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾਟਕ ਦੁਰਾਨ ਬਿਨਾ ਕੁਰਸੀਆਂ ਪਾਸਿਆਂ (ਸਾਈਡਾਂ) ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ, ਓਨੇ ਕੁ ਹੀ ਘੱਟ ਸਨ। ਕੁਰਸੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਬਸ, 5-10 ਦਰਸ਼ਕ ਹੀ ਖੜ੍ਰੇ ਸਨ। (ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਜਦ-ਕਦ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨਾਟਕ ਕਰਨ ਜਾਈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੇਖ ਕੇ ਰੋਣ ਨਿਕਲ਼ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ 17 ਮਾਰਚ ਵਾਲ਼ੀ ਉਹ ਰਾਤ ਮੱਲੋ-ਮੱਲੀ ਯਾਦ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ)। ਨਾਟਕ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਜਦ ਮੈਂ ਲਾਇਟਾਂ ‘ਓਪਰੇਟ’ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ਼ ਉਪਰ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਘਬਰਾਇਆ-ਜਿਹਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼ ਅਇਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, ‘ਪਰੋਫੈਸਰ ਸਹਿਬ, ਪਲੀਜ਼ ਇੱਕ ਵਾਰੀਂ ਮੈਂਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸ ਦਿਉ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਧਰ ਦੀ ਵੜਨੈਂ, ਕਿਧਰ ਦੀ ਨਿਕਲਨੈਂ?’ ਦੂਜਾ ਕਲਾਕਾਰ ਉਹਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜ ਕੇ ਘਸੀਟਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, ‘ਆ-ਜਾ, ਮੈਂ ਦਸਦੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਧਰ ਦੀ ਵੜਨੈਂ, ਕਿਧਰ ਦੀ ਨਿਕਲਨੈਂ। ਪਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਨਾ ਪੁੱਛ, ਇਹ ਗਲ਼ਤ ਦੱਸ ਦੇਣਗੇ।’ ਤੇ ਮੈਂ ਲਾਈਟਾਂ ‘ਓਪਰੇਟ’ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਲਾਈਟਾਂ ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਓਪਰੇਟ ਕਰਨੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਕੰਮ ਤਾਂ ਟੈਗੋਰ ਥਿਏਟਰ ਦੇ ਲਾਈਟਾਂ ਵਾਲ਼ੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਨੇ ਹੀ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਕੁੱਝ ਵਿਸ਼ੇਸ ਸਿਚੂਏ-ਨਾ ਦਸਦਾ ਰਿਹਾ। ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਇੱਕ ਰੰਗਕਰਮੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਕੰਵਲ ਵਿਦਰੋਹੀ, ਨੇ ਹੀ ਮੇਰੀ ਬਹੁਤੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

    ਸੌ ਗਜ਼ ਰੱਸਾ ਸਿਰੇ ‘ਤੇ ਗੰਢ, 10 ਵਜ ਕੇ 5 ਕੁ ਮਿੰਟ ਉਤੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਨਾਟਕ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਨਾਟਕ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਨੂੰ ਅਜੇ 3-4 ਮਿੰਟ ਹੀ ਹੋਏ ਸਨ, ਸਾਡੇ ਚੰਗੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ, ਨਾਟਕ ਵਿਚਲੇ ਪੀਤੇ ਅਮਲੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਡਾਇਲਾਗ ਉਤੇ ਹੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਤਾੜੀਆਂ ਤੇ ਹਾਸੇ ਦੀਆਂ ਫੁਹਾਰਾਂ ਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਸ ਤੋਂ 2 ਕੁ ਮਿੰਟ ਬਾਦ ਫੇਰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ। ਬਸ ਫੇਰ ਕੀ ਸੀ? ਮੇਰੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਘਬਰਾਹਟ ਤਿੱਤਰ--ਬਿਤਰ! ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਡਿੱਕ-ਡੋਲੇ ਖਾਂਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਰ ਫੜ ਗਿਆ ਤੇ ਅਗਲੇ ਹਰ ਪਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਵਿੱਚ ਨਿਖ਼ਾਰ ਆਉਣ ਲੱਗਾ। ਤੇ ਇਸ ਬਾਦ ਨਾਟਕ ਦੀ ਹਰ ਸਿੱਚੂਏਸ਼ਨ, ਹਰ ਡਾਇਲਾਗ ਉਤੇ ਉਹ ਹੁੰਗਾਰਾ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ ਆਉਣ ਲੱਗਾ ਜਿਸਦੀ ਮੈਂ ਨਾਟਕ ਸਿਰਜਣ ਵੇਲ਼ੇ ਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵੇਲ਼ੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਚੰਦ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਦੇ ਰੰਗਮੰਚੀ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਪਾਤਰ ਦੇ ਐਗਜ਼ਿਟ ਕਰਨ ਵੇਲ਼ੇ ਤਾਂ ਤਾੜੀਆਂ ਮਾਰੀਆਂ ਹੀ ਮਾਰੀਆਂ, ਦਰਸ਼ਕ ਅੱਗੋਂ ਨਵੇਂ ਪਾਤਰ ਦੇ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵੇਲ਼ੇ ਵੀ ਤਾੜੀਆਂ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੋਗਿਆ ਹੋਵੇ ਕਿ ਇਹ ਆਉਣ ਵਾਲ਼ਾ ਕਲਾਕਾਰ ਪਹਿਲੇ ਕਲਾਕਾਰ ਨਾਲ਼ੋਂ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਤੇ ਲਾ-ਜਵਾਬ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਜਿਹਾ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵੇਖਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਪਿਛੋਂ ਕਦੇ ਫੇਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਬਸ, ਕੁਦਰਤ ਹੀ ਦਿਆਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ! ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਹੁਲਾਸਮਈ ਹੁੰਗਾਰੇ ਸਦਕਾ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲਾ ਡਾਇਲਾਗ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਲਾਤਮਕ-ਠਹਿਰਾਉ (ਆਰਟਿਸਟਿਕ ਪਾਜ਼) ਦੀ ਲੋੜ ਪਿਆ ਕਰੇ। ਨਾਟਕ ਦੀ ਖੇਡਣ-ਸਮਾਂ ਕੁਲ 45 ਕੁ ਮਿੰਟ ਦਾ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖੇਡਣ ਨੂੰ ਲੱਗੇ 54-55 ਮਿੰਟ। 10 ਵਜ ਕੇ 5 ਮਿੰਟ ‘ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਨਾਟਕ ਰਾਤ ਦੇ ਪੂਰੇ 11 ਵਜੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ। ਤੇ ਜਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਫੇਰ ਨਾ-ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਵ਼ਾਲੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਇੱਕ-ਸੁਰੀ ਸੰਗੀਤਮਈ ਤਾੜੀਆਂ!

    ਹੁਣ ਅਗਲੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨ ਵਾਲ਼ੀ ਹੈ। ਹੋਣਾ ਤਾਂ ਇਹ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਕਿ ਨਾਟਕ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਮੈਂ ਸਟੇਜ ਦੇ ਅੱਗੇ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਪਰ ਇੱਕ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਘੱਟ-ਵੱਧ ਹੀ ਕੀਤਾ ਸੀ (ਸਿਰਫ ਨਾਟਕ-ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ), ਤੇ ਦੂਜੇ ਨਾਟਕ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬੇਹੱਦ ਪਸੰਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਸਦਕਾ ਕਮਲ਼ੇ-ਜਿਹੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ ਝੱਟ-ਪੱਟ ਹੀ ਪਿੱਛੇ ਗਰੀਨ ਰੂਮਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਪੇਂਡੂਆਂ ਵਾਂਗੂੰ ਕਿਲਕਾਰੀਆਂ ਮਾਰਨ। ਉਧਰੌਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਵਾਜ਼ੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ, “ਨਾਟਕ ਦੇ ਲੇਖਥ ਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸਟੇਜ ‘ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਆਉ! ਨਾਟਕ ਦੇ ਲੇਖਕ ਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸਟੇਜ ‘ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਆਉ!’ ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਆਵਾਜਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀਆ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਚਿਰ ਪਿੱਛੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਆਲੋਚਕ ਤੇ ਐਮ ਏ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਦੇ ਮੇਰੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਅਧਿਆਪਕ ਡਾ: ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਪਿੱਛੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਅਪਣਤੀ ਜਿਹੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਕਮਲਿਆਂ ਬੰਦਿਆ, ਇੱਥੇ ਆ ਵੜਿਆ, ਓਧਰ ਦਰਸ਼ਕ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਮਾਰੀਂ ਜਾ ਰਹੇ ਨੇ! ਜਾਣ-ਪਹਿਚਾਣ ਨੀ ਕਰਵਾਉਣੀ ਆਪਣੀ?’ ਤੇ ਮੇਰੀ ਬਾਂਹ ਫੜ ਕੇ ਤੁਰ ਪਏ। ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਤਾੜੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੀ। ਨਾਟਕ ਦੀ ਵਧੀਆ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਸਦਕਾ ਮੈਂ ਬਿਨਾ-ਸ਼ੱਕ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਸਾਂ ਪਰ ਤਾੜੀਆਂ ਦੀ ਗੁੰਜ-ਗਜਾਹਟ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਤਨਾ ਘਬਰਾ ਤੇ ਸੰਗ ਗਿਆ ਕਿ ਮੇਰੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਤੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਮੂੰਹੋਂ ਕੱਢ ਨਾ ਸਕਿਆ । ਇਸ ਕਸੂਤੀ ਸਥਿੱਤੀ ਵਿਚੋਂ ਡਾ: ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹੀ ਮੈਂਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ। ਉਹ ਅਗਾਂਹ ਹੋ ਕੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਖ਼ਾਤਿਬ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ, “ਇਸ ਨਾਟਕ ਦਾ ਲੇਖਕ ਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮੇਰਾ ਇੱਕ 13-14 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਐਮ ਏ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੇਰਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ ਤਾਂ ਪੜ੍ਹਈ ਵਿੱਚ ਮਿਡਿਉਕਰ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸੀ ਤੇ ਬੜਾ ਹੀ ਸੰਗਾਊ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਲਾ-ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਇਸਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਅੱਜ ਉਸਦਾ ਲਿਖਿਆ ਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਨਾਟਕ ‘ਬਗਾਨੇ ਬੋਹੜ ਦੀ ਛਾਂ’ ਵੇਖ ਕੇ ਜਿਥੇ ਮੈਂਨੂੰ ਆਪਣੀ ਉਸ ‘ਨਾ-ਪਹਿਚਾਣੀ’ ਦਾ ਅਫਸੋਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਥੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਮਾਣ ਵੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਵੇਕਲੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਨਾਟਕਕਾਰ ਬਣ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਿਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਧਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਾਂ ਉਥੇ ਨਾਟਕ-ਵਿਧਾ ਵੱਲੋਂ ਬੜਾ ਨਿਰਾਸ ਤੇ ਉਦਾਸੀਨ ਸਾਂ। ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਉਹ ਨਿਰਾਸਾ ਤੇ ਉਦਾਸੀਨੀਤਾ ਇੱਕ ਬੜੀ ਆਸਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਦਾਅਵੇ ਨਾਲ਼ ਆਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅੱਜ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੇ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਨਾਟਕ ‘ਬਗਾਨੇ ਬੋਹੜ ਦੀ ਛਾਂ’ ਤੇ (ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਲੰਬੀ ਬਾਂਹ ਕਰ ਕੇ) ਇਸਦਾ ਲੇਖਕ ਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ------ ਮੇਰਾ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਔਲਖ!’ (ਹੇ ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ! ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼ੋਂ ਉਹ ਕੁੱਝ ਹੀ ਲਿਖਵਾਈਂ ਜੋ ਕੁੱਝ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ!) ਬਸ ਫੇਰ ਕੀ ਸੀ? ਹਰਾਨੀ ਦੀ ਹੱਦ! ਸਾਰੇ ਦਰਸ਼ਕ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ! ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਲਗਾਤਾਰ ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਬੇਰੋਕ ਹਾਲ-ਗੂੰਜਾਉਂਦੀਆਂ ਤਾੜੀਆਂ! ਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਪਰਸੰਸਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸਟੇਜ ਉਤੇ ਆ ਚੜ੍ਹੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੈਂਨੂੰ ਤੇ ਮੇਰੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜੱਫੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੱਟ-ਘੁੱਟ ਵਧਾਈਆਂ ਦੇਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਇਹ ਕਿ ਨਾਟਕ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਮੇਰੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਵੀ ਦਰਸ਼ਕ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਤੁਰੇ! ਕਿੱਨਾ ਚਿਰ ਨਾਟਕ ਸੰਬੰਧੀ ਗੱਲਾਂਬਾਤਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਕੋਈ ਸਾਢੇ ਗਿਆਰਾਂ ਵਜੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰਤੇ।

    ਕਹਾਣੀ ਇਥੇ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ (18 ਮਾਰਚ) ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਨਵੈਂਸ਼ਨ ਦਾ ਪਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨ ਆਲੋਚਕਾਂ, ਲੇਖਕਾਂ, ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਤੇ ਰੰਗ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ’ ਉਤੇ ਡੂੰਘਾ ਵਿਚਾਰ-ਵਿਟਾਂਦਰਾ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਜਦ ਮੈਂ ਸਵੇਰੇ ਕਨਵੈਂਸ਼ਨ ਵਾਲ਼ੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਪੁੱਜਿਆ ਤਾਂ ਗੇਟ ਕੋਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਮੰਨੇ-ਪਰਵੰਨੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਲੇਖਕ ਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਆਲੋਚਕ ਸਵਰਗੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਕੁੱਝ ਨੌਜਵਾਨ ਲੇਖਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੈਂਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਬੋਲੇ, “ਬਈ ਔਲਖ, ਰਾਤ ਤੂੰ ਮੈਂਨੂੰ ਮੇਰੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਯਾਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੇ! ਨਾਟਕ ਵੇਖਦਾ-ਵੇਖਦਾ ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰ ਰੋਇਆ! ਉਹ ਵੀ ਤੇਰੇ ਨਾਟਕ ਦੇ ਗੱਜਣ ਤੇ ਗੁਰਨਾਮ ਕੁਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਲੜਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ!’ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਦੱਸੋ, ਐਡੇ ਵੱਡੇ ਲੇਖਕ ਦੀ ਐਡੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਨਵਾਂ ਤੇ ਨਿੱਕਾ ਲੇਖਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ-ਭਰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੁੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?

    ਫੇਰ ਮਿਲ ਗਏ ਡਾ: ਅਤਰ ਸਿੰਘ। ਉਹਨਾਂ ਮੇਰੀ ਬਾਂਹ ਫੜੀ ਤੇ ਚੁੱਪ-ਚਪੀਤੇ ਸਮਾਗਮ ਵਾਲੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਏ। ਉਥੇ ਪਹਿਲੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਾਇਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਡਾ: ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਂਨੂੰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਡਾ: ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਇਸ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਥਿਏਟਰ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਜਾਉ!’ ਡਾ: ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਤਾ ਹੈ ਕੀ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ? ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਬੋਲੇ, “ਆ-ਜੇ, ਕੱਲ੍ਹ ਹੀ ਆ ਕੇ ਂਜੋਆਇਨ ਕਰ ਲਵੇ।’ ਹੇ ਮੇਰੇ ਮਾਲਕਾ! ਨਾਟਕ ਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਦਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਬੰਦੇ ਹੈ-ਗੇ ਸਾਡੇ ਵਿਦਿਅਕ ਜਗਤ ਵਿਚ? ! ਮੇਰੇ ਤਾਂ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਯਕ਼ੀਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆ ਰਿਹਾ! ਉਧਰ ਮੇਰੀ ਤੇ ਮੇਰੀ ਰੰਗਮੰਚ-ਜੀਵਨ-ਸਾਥਨ ਮਨਜੀਤ ਦੀ ‘ਸਿਆਣਫ’ ਵੇਖੋ। ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ‘ਵਿਚਾਰ’ ਤੋਂ ਬਾਦ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ‘ਤੇ ਪੁੱਜੇ -- “ਇੱਕ ਤਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਾਣ ਨਾਲ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਰੰਗਮੰਚ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ‘ਤੇ ਉਲ਼ਟਾ ਅਸਰ ਪਏਗਾ, (ਮਤਲਬ ਸਾਡੇ ਪੇਂਡੂ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਪੇਂਡੂ ‘ਫਿਡਿੰਗ’ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ) ਤੇ ਦੂਜੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ‘ਪਾਲੇਟਿਕਸ’ ਆਪਣੀ ਪੇਂਡੂ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੇ ‘ਲੋਟ’ ਨੀ ਬੈਠਣੀ, ਇਸ ਲਈ ਰਹਿਣ ਹੀ ਦੇਈਏ। ਤਨਖਾਹ ਤੇ ਰੁਤਬੇ ਦਾ ਕੀ ਐ, ਆਪਾਂ ਕਿਹੜਾ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਬਣਨੈਂ? ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਤਰਖਾਹ ਨਾਲ਼ ਵਧੀਆ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਹੋਈ ਜਾਂਦੈ, ਇਸ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂਗੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਾ ਕੇ, ਛਡੋ ਪਰੇ।’ ਸੋ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ‘ਘਰ ਵਾਲ਼ੀ’ ਦੀ ‘ਦੂਰ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ’ ਸਦਕਾ 35 ਸਾਲ ਇੱਕ ਪੇਂਡੂ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਹੀ ‘ਪੇਂਡੂ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਫੀਡਿੰਗ’ ਲੈਂਦਾ ਰਿਹਾ।

    ਫੇਰ ਮਿਲ ਗਏ ਭਾਗ ਸਿੰਘ। ਉਹੀ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪਬਲਿਕ ਰਿਲੇਸ਼ਨਜ਼ ਮਹਿਕਮੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਇਕੱਠਿਆਂ ਹੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਮਹਿੰਦੀ-ਰੰਗੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲ਼ੇ ਇਸ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਨਦਾ। ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਤੇ ਹਾਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲੈ ਆਇਆ। ਜੇਬ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਲੰਬਾ-ਸਾਰਾ ਕਾਗਜ਼ ਕੱਢਿਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ, “ਇੱਕ ਅਰਜ਼ੀ ਲਿਖ।’ ਮੈਂ ਨਾਸ਼ਸਮਝੀ ਵਿੱਚ ਵਿਟ-ਵਿਟ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਝਾਕਨ ਲੱਗਾ। ਕਹਿੰਦਾ, “ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ, ਲਿਖੀ ਚੱਲ।’ ਤੇ ਮੈਂ ਲਿਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨੂੰ ਗਰਾਂਟ ਲਈ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਸੀ। ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਸਾਡੀ ਰੰਗਮੰਚੀ ਸੰਸਥਾ ‘ਲੋਕ ਕਲਾ ਮੰਚ’ ਮਾਨਸਾ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੀ ਗਰਾਂਟ ਮਿਲ ਗਈ! ਅੱਛਾ, ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਨਾਟਕ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਐ? ਇਸ ਤੱਥ ਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂਨੂੰ ਉਸ ਦਿਨ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਾ।

    ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਦੋ ਮਾਡਰਨ ਜਿਹੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਮੈਂਨੂੰ ਲਭਦੀਆਂ-ਲਭਦੀਆਂ ਮੇਰੀ ਵੱਲ ਆਉਂਦੀਆਂ ਦਿਸੀਆਂ। ਇਹ ਦੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ, ‘ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ’ ਤੇ ‘ਪੈਟ੍ਰੀਆਟ’, ਦੀਆਂ ਪੱਤਰਕਾਰ-ਕੁੜੀਆਂ ਸਨ। ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਂ ਸੀ ਨਿਰੂਪਮਾ ਦੱਤ ਤੇ ਦੂਜੀ ਦਾ ਨਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਵਕ਼ਤ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ,’ ਤੁਹਾਡੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲੈਣੀ ਐਂ।’ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਲਜਾ ਕੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਈ ਗਈ। ਲੈ ਕੇ ਫੇਰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, “ਆਪਣੇ ਇਸ ਨਾਟਕ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਫੁਟੋਗਰੈਫਜ਼ ਦਿਉ।’ ਮੈਂ ਕਿਹਾ, ‘ਫੋਟੋਆਂ: ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ ਨਹੀਂ। ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਮੈਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ।’ ਉਹ ਹਰਾਨ ਜਿਹੀਆਂ ਹੋਈਆ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, “ਹੈ ਨਹੀਂ, ਮਤਲਬ? ਤੁਸੀਂ ਨਾਟਕ ਕਰਨ ਵੇਲ਼ੇ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਫੋਟੋਜ਼ ਆਪਣੇ ਨਾਲ਼ ਨੀ ਰਖਦੇ?’ ਮੈਂਨੂੰ ਸਮਝ ਨਾ ਆਈ ਬਈ ਨਾਲ਼ ਕਾਹਦੇ ਵਾਸਤੇ ਰੱਖਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ? ਸਮਝ ਗਈਆਂ ਬਈ ਬੰਦਾ ਜਮਾਂ ਈ ਬੂਝੜ ਐ। ਐਨੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਜਦੋਂ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, “ਨਾਟਕ ਦੀ ਫੋਟੋ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪਰ ਇਮਰੋਜ਼ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਔਲਖ ਦਾ ਇੱਕ ਸਕੈਚ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਜ਼ਰੂਰ ਪਿਆ ਹੈ ਜੇ ਉਸ ਨਾਲ਼ ਸਰਜੂ ਤਾਂ?’ (ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ ਨੇ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਛਾਪਣਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਮੇਰੀ ਵੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਤਸਵੀਰ ਮੰਗਵਾਈ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਛਪ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਿਆ ਪਰ ਉਸ ਤਸਵੀਰ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਸਕੈਚ ਅਜੇ ਉਸ ਪਾਸ ਪਿਆ ਸੀ। ਪਾਠਕ ਸਮਝ ਗਏ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਦਾਸ ਨਾਟਕ ਲਿਖਣ ਤੇ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ) ਹਾਰ ਕੇ ਨਿਰੂਪਮਾ ਦੱਤ ਨੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸਕੈਚ ਹੀ ਲੈ ਲਿਆ ਤੇ ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਮੂਰਤ ਤੋਂ ਹੀ ਡੰਗ ਸਾਰਨਾ ਪਿਆ। ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਮੈਂਨੂੰ ‘ਸਮਝ’ ਆਈ ਕਿ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਵਾਉਣ ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਫੋਟੋਆਂ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਰੱਖਨੀਆਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ ਬਲਕਿ ਜੇ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਹੋ ਰਹੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਉਤੇ ਫੀਚਰ ਵੀ ਆਪ ਹੀ ਲਿਖ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖ਼ੈਰ, ਆਪਾਂ ਗੁੱਝੀਆਂ ਚੋਟਾਂ ਲਾਉਣੀਆਂ ਛੱਡੀਏ ਤੇ ਅਗਾਂਹ ਚੱਲੀਏ। ਐਵੇਂ ਕਈ ‘ਭਾਈਆਂ’ ਦਾ ਵਾਧੂ ਦਿਲ ਦੁਖੂ।

    ਪੱਤਰਕਾਰ ਕੁੜੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਹਲਾ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਕਨਵੈਂਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਇਸ ਰੰਗਮੰਚ ਕਰਵੈਂਸ਼ਨ ਦੀ ਪਰਧਾਨਗੀ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਫ਼ੀਰ ਤੇ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਪਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਇੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਗੁਜਰਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਨਵੈਂਸ਼ਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਤਾਂ ਸੀ ---” ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਂਵਾਂ ਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ’ ਪਰ ਅੱਧੇ ਤੌਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਬੁਲਾਰੇ ਗੱਲਾਂ ‘ਬਗਾਨੇ ਬੋਹੜ ਦੀ ਛਾਂ’ ਦੀਆਂ ਹੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਫੂਕ ਸਕੇ ਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸੰਗ ਜਿਹੀ ਵਿੱਚ ਨੀਵੀਂ ਪਾ ਕੇ ਬੈਠਾ ਰਹੇ। ਆਪਾਂ ਤਾਂ ਭਾਈ ਸੰਗਨ ਵਾਲ਼ਾ ਕਾਰਜ ਹੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

    ਆਉ ਹੁਣ ਗੱਲ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵੱਲ ਮੋੜਾ ਕੱਟੀਏ। ਮੇਰੀ ਟੀਮ ਤਾਂ 18 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਹੀ ਵਾਪਿਸ ਮਾਨਸਾ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਈ ਸੀ ਪਰ ਪਿੱਛਲੇ ਦੋ ਦਿਨ ਦਾ ਪਰੋਗਰਾਮ (ਕਨਵੈਂਸ਼ਨ ਤੇ ਬਾਕੀ ਨਾਟਕ) ਵੇਖਣ ਲਈ ਮੈਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਹੀ ਅਟਕ ਗਿਆ ਸਾਂ। ਅਖ਼ੀਰਲੇ ਦਿਨ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਓਪਨ ਏਅਰ ਥਿਏਟਰ ਵਿੱਚ ਯੂੌੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਥਿਏਟਰ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਤੇ ਰਾਣੀ ਬਲਬੀਰ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਨਾਟਕ ‘ਸੁਹਣੀ ਮਹੀਂਪਾਲ’ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਰਾਤ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕ ਡਾ: ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਘਰ ਕੱਟੀ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ, ਜਾਨੀ 20 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਬੂਹੇ ਵਿਚੋਂ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਅਖ਼ਬਾਰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦਾ-ਮਾਰਦਾ ਡਾ: ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੋਲਿਆਂ, “ਲੈ ਬਈ ਔਲਖ, ਅੱਜ ਤਾਂ ਅਖ਼ਬਾਰ ਤੇਰੀ ਪਰਸੰਸਾ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਭਰੇ ਪਏ ਹਨ।’ ਅਖ਼ਬਾਰ ਭਰੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਨਾਟਕ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੀ ਕੁੱਝ ‘ਲੋੜ ਨਾਲ਼ੋਂ ਵੱਧ’ ਪਰਸੰਸਾ ਵਾਲ਼ੇ ਫੀਚਰ ਜ਼ਰੂਰ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ‘ਦੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ’, ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ’, ‘ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ’ ਤੇ ‘ਪੈਟ੍ਰੀਆਟ’ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਫੀਚਰਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਫੀਚਰ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਨਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਆਪ ਲਿਖੇ ਹੋਣ। ‘ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ’ ਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨਿਰੂਪਮਾ ਦੱਤ ਨੇ ਤਾਂ ਕਮਾਲ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸਾਰਾ ਫੀਚਰ ਤਾਂ ਕਾਫੀ ਲੰਮਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਵਿਚੋਂ-ਵਿਚੋਂ ਕੁੱਝ ਹਿੱਸੇ ਵੇਖ ਲਵੋ:

    ਰਾਈਟ-ਅੱਪ (ਲੇਖ) ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ --- ‘ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਚਿਤ੍ਰਦਾ ਇੱਕ ਨਾਟਕ’। ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ --- “ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਮਾਰਚ 19 -- ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਵੱਲੋ ਇਥੇ ਟੈਗੋਰ ਥਿਏਟਰ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ‘ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਡਰਾਮਾ ਫੈਸਟੀਵਲ’ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਖੇਡੇ ਗਏ ਛੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਾਟਕ ‘ਬਗਾਨੇ ਬੋਹੜ ਦੀ ਛਾਂ’ ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਉਤਮ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਥਿਏਟਰ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਅੱਜ ਖੇਡਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਨਾਟਕ ‘ਸੁਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ’ ਨਾਟਕ ‘ਬਗਾਨੇ ਬੋਹੜ ਦੀ ਛਾਂ’ ਵਾਲਾ ਗੌਰਵ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੇਗਾ।’
    “ਫੈਸਟੀਵਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਨਿਕਟ ਭੂਤ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ ਸਰਵੋਤਮ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿਚੋ ਇਹ ਨਾਟਕ ਇੱਕ ਹੈ।’

    “ਹਰਪਾਲ ਟਿਵਾਣਾ ਦੇ ਲੰਬੇ ਨਾਟਕ ‘ਰਾਮ ਲ੍ਹੀਲਾ’ ਪਿੱਛੋਂ ਖੇਡੇ ਗਏ ਇਸ ਨਾਟਕ ਨੇ ਬਾਸੀਆਂ ਲੈਂਦੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ (ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਟਿਵਾਣਾ ਜੀ ਤੋਂ ਖ਼ਿਮਾ ਸਹਿਤ) ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਬਠਾ ਲਿਆਂ ਤੇ ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਜ਼ਿਦਗੀ ਦੇ ਅੱਤ ਨੇੜੇ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣਾਇਆ, ਭਾਗੀ ਵੀ ਕਮਾਲ ਦੀ ਸੁਹਜਾਤਮਕਤਾ (ਐਸਥੈਟਿਕਸ) ਨਾਲ਼! ।’

    “ਨਾਟਕ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਮਲਵਈ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤੇ ਮੰਚ ਉਤੇ ਮੰਚ-ਸਮੱਗਰੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮੰਜੀ ਤੇ ਇੱਕ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਖੁੰਢ ਸੀ। ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗੇਦਾਰੀ (ਪਾਰਟੀਸੀਪੇਸ਼ਨ) ਪੂਰੀ ਦੀ ਪ੍ਵਰੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਾਇਰਾ ਐਨੀਆਂ ਤਾੜੀਆਂ ਲੈਣ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣ ਸਕੇ ਜਿਤਨੀਆਂ ਤਾੜੀਆਂ ਇਸ ਨਾਟਕ ਦੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਸੀਨ ਨੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਤੋਂ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਸਮੇਤ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਤਾਲ਼ੀਆਂ ਵਾਲ਼ੇ ਅਭਿਨੰਦਨ (ਸਟੈਂਡਿੰਗ ਓਵੇਸ਼ਨ) ਦੇ। - ਸ਼ ਸ਼ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਉਚੀਆਂ ਹਾਕਾਂ ਮਾਰ-ਮਾਰ ਨਾਟਕ ਦੇ ਲੇਖਕ ਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੂੰ ਬੁਲਵਾਇਆ। ਤੇ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਗੁਰਦਿੱਤ ਦੀ ਮੋਬਾਈਲ ਬੈਕਿੰਗ ਨੂੰ `ਖੁਸ਼ ਆਮਦੀਦ`


  •  

     ਸੁਖਨੈਬ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ

    ਕੁਝ ਲੋਕ ਲਿਖਦੇ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦੇ , ਤੇ ਕੁਝ ਬੋਲਦੇ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਹੁੰਦੇ , ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਖਸ਼ੀਅਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੀ । ਬਾਈ ਗੁਰਦਿੱਤ ‘ਚ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਗੁਣ ਨੇ । ਮੇਰਾ ਵਾਹ ਉਸ ਨਾਲ ਫੇਸਬੁੱਕ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਪੰਜਾਬੀ ਨਿਊਜ ਆਨਲਾਈਨ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਚੰਨ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਰੇਡੀਓ ਸੋ਼ਅ ਦੌਰਾਨ ਗੰਭੀਰ ਵਿਸਿ਼ਆਂ ‘ਤੇ ਸਿੱਧ ਪੱਧਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਨੂੰ ਦਿਲ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਮੈਂ ‘ਤੇ ਗੁਰਦਿਤ ਬਾਈ ਆਨ ਏਅਰ ਹੁੰਦੇ।
    ਆਈ ਟੀ , ਬੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਸਮਝ ਰੱਖਦਾ ਬਾਈ ਗੁਰਦਿੱਤ । ਖੇਤ ਇਹਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵੀ ਮਸਾਂ ਪਹੁੰਚਦਾ ਤੇ ਪਿੰਡ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਰੇਜ ਲੰਗੇਡੰਗ ਆਉਂਦੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਸਭ ਕਾਸੇ ਦਾ ਕਾਫੀਆ ਫਿੱਟ ਕਰ ਹੀ ਦਿੰਦਾ।
    ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣਾ , ਨੀਵੀਂ ਪਾ ਕੇ ਸਿਫ਼ਤਾਂ ਦੇ ਪੁਲ ਤਾਂ ਬੰਨੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਪਰ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਮੱਥਾ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਕਿ ਟਕੋਰ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਕੀ ਟਿੱਪਣੀ ਲਿਖਾਂ । ਹੁਣ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆਂ ਕਿ ਗੁਰਦਿੱਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬੁਰਾਈ ਇਹ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚੰਗਾ ਹੀ ਬਹੁਤ ਹੈ।
    ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲਣਾ , ਸਿਰਫ ਉਮਰ ਭਰ ਲਈ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਜੁਗਾੜ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਕਿ ਹੁਣ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਨਹੀਂ । ਪਰ ਜਿਸ ਲਗਨ ਨਾਲ ਗੁਰਦਿੱਤ ਅੱਖਰ ਗਿਆਨ ਵਰਤਾਅ ਰਿਹਾ ਉਹਦਾ ਜਿ਼ਕਰ ਤਾਂ ਕਰਨਾ ਬਣਨਾ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਛੁੱਟੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਗੁਰਦਿੱਤ ਤੇ ਉਹਦੇ ਸਾਥੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ‘ਚ ਪਾਰਕ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ, ਕਦੇ ਖੁਦ ਹੀ ਕੰਧ ਕੱਢਦੇ ।
    ਸੋ਼ਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਸਨੇ ਵਧੀਆ ਲਿਆ , ਇੱਕ ਦਿਨ ਪੋਸਟ ਪਾਈ ਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਚਾਹੀਦੀ । ਫੇਰ ਕੀ ਸੀ , ਫਾਜਿ਼ਲਿਕਾ ਜਿ਼ਲ੍ਹੇ ‘ਚ ਐਨ ਆਰ ਆਈ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਹਦੇ ਸਕੂਲ ‘ਚ ਫੰਡਿਗ ਦੇਣ ਪਹੁੰਚੇ ਸੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਵੋਟਾਂ ਵੇਲੇ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਨ।
    ਅਧਿਆਪਕ , ਲੇਖਕ, ਚਿੰਤਕ ਤਾਂ ਹੈਗਾ ਹੀ ਇੱਕ ਕਿਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਵੀ ਹੈ । ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਦੋ ਧੀਆਂ ਦਾ ਬਾਪ ਪਿਛੜੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਅਗਾਹਵਧੂ ਇਨਸਾਨ ਹੈ ਗੁਰਦਿੱਤ ।

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |

    [1] 2 3 4  >>    Last >>
  • ਕੁਵੈਤ ਵਿਚ ਖਾਲਸਾ ਸਾਜਨਾ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ
  • ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ਦੇ 73ਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਬਰਨਾਲਾ ਵਿਖੇ ਸੈਮੀਨਾਰ 22 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ
  • ‘ਧੀਆਂ ਤਾਂ ਨਜ਼ਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ, ਨਜ਼ਮਾਂ ਜੁੜਣ ਤਾਂ ਬਣਨ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਧੀਆਂ ਜੁੜਣ ਤਾਂ ਤੀਆਂ’: ਇਕਬਾਲ ਰਾਮੂਵਾਲੀਆ
  • ਆਰ ਟੀ ਆਈ ਐਕਟੀਵਿਸਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੋਗਾ ਇਕਾਈ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ
  • ਐਡੀਲੇਡ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਆਯੋਜਨ
  • ਪਿਆਰ 'ਚ ਮੋਟੀਆ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆ ਹਨ ਮਹਿਲਾਵਾਂ !
  • ਹੁਣ ਕੁੱਤਾ ਪਛਾਣੇਗਾ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ
  • ਘਰ ਨੇੜੇ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ਹੈ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ''ਕੈਂਸਰ''
  • ਮੰਦ-ਬੁੱਧੀ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
  • ਬਿਨਾ ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਤੋਂ 33 ਕਿਲੋ ਵਜ਼ਨ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਸਪਨਾ ਨੇ
  • 
    SocialTwist Tell-a-Friend
  • ਅਫਜ਼ਲ ਅਹਿਸਾਨ ਰੰਧਾਵਾ ਦੇ ਦਿਹਾਂਤ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ‘ਚ ਸੋਗ ਦੀ ਲਹਿਰ
  • ਮੈਰੀਟੋਰੀਅਸ ਸਕੂਲ ‘ਚ ਪੜ੍ਹਦੀ 12 ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਨੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਿਆ ਫਾਹਾ
  • ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਆਫੀ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਡੇਢ ਲੱਖ ਵਿੱਚੋ ਮੁਆਫ ਹੋਇਆ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਪੈਸਾ
  • ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰ੍ਹੇਆਮ ਵਿਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਚਿੱਟਾ :- ਹਰਸਿਮਰਤ
  • ਕੇਤੀਆ ਕਾਂਡ: ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਗ੍ਰਹਿ ਸਕੱਤਰ ਤਲਬ
  • 24 ਕੈਰੇਟ ਖਰੀ ਭਾਪਣ
  • ਜੱਟਾ ਤੇਰੀ ਜੂਨ ਬੁਰੀ-ਘੁਗਿਆਣਾ
  • ਜੇ ਕੋਈ ਸਮਝੇ ਤਾਂ...
  • ਬਾਦਲ ਸਾਹਿਬ ਤਾਂ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਬਣਨ ਗਏ ਸੀ
  • ਇਹ ਕਲਿੱਕ ਜਰੂਰ ਸੁਣਿਓ , ਕਿਸੇ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ।


  • ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ‘ਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ: ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਦੀ ਬੱਚੀ ਦੀ ਹੋਈ ਸੀ ਮੌਤ
  • ਭੇਡਾਂ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਕਰਕੇ ਖਰਗੋਸ਼ਾਂ ਬਚਾਈ ਜਾਨ
  • ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਕਾਨੂੰਨ: ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੋ ਭੜਕਾਊ ਬਿਆਨ ਨਾਂ ਹਟਾਉਣ ਤੇ 5 ਕਰੋੜ ਯੂਰੋ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜੁਰਮਾਨਾ
  • ਮੱਕਾ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਾ ਟਲਿਆ: ਧਮਾਕੇ ‘ਚ 11 ਲੋਕ ਜ਼ਖਮੀ
  • ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦਾ ਸਮਲਿੰਗੀ ਮੰਤਰੀ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਦੌੜ `ਚ
  • ਔਕਲੈਂਡ `ਚ ਬ੍ਰਿਜ ਉਤੇ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਬਚਾਇਆ
  • ਕਬੱਡੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ‘ਚ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ
  • ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਤੇ ਸਿੱਖੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ
  • ਸੁਖਵੰਤ ਠੇਠੀ ਬਰੈਂਪਟਨ ਸਾਊਥ ਤੋਂ ਲਿਬਰਲ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨਾਮਜ਼ਦ
  • ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਟਰਾਲਾ ਪਲਟਣ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬੀ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਮੌਤ


  • Facebook Activity

    Widgetize!