ਕੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਸਰਾਪ ਲੱਗ ਗਿਆ?

 

ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਚੀਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ, ਤਾਇਵਾਨ, ਮਿਸਰ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਆਦਿ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਗਰਭ ਵਿਚ ਹੀ ਮਾਰ ਦੇਣ ਦਾ 'ਭੂਤ' ਭਾਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਸਵਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਡਗਮਗਾ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। 1991, 2001 ਅਤੇ 2011 ਦੀ ਜੰਨ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਇਸ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦੇ ਹਨ। ਸਿਆਣਿਆਂ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ ਮੋਹ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਹੀਂ। ਪੁੱਤਰ ਮੋਹ ਆਦਿ-ਕਾਲ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਖੂਨ ਵਿਚ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਮੋਹ ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਇੰਝ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਫਿਕਰਮੰਦੀ ਦੇ ਘੋਰ-ਅੰਧਕਾਰ ਵਿਚ ਗਲਤਾਨ ਕਰਦਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਕਈ ਹਰਬੇ ਵਰਤ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਮੁੰਡੇ ਜੋ 'ਤਾਰੇ' ਮਾਪਿਆਂ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਔਲਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਹੀ ਪਸਤ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਤਾਂ ਇਸ ਆਸ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਰਖੁਰਦਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਣਗੇ। ਕਮਾਈ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਖਾਨਦਾਨ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਚੱਲਦੀ ਰੱਖਣਗੇ। ਪਰ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਖਿਆਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਤਾਦਾਦ ਵੱਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਗੜੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਕਾਰਨ ਖੂਨ ਦੇ ਅੱਥਰੂ ਰੋਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹਨ। ਕਮਾਲ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੁੜੀਆਂ ਬਾਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਆਟੇ ਵਿਚ ਲੂਣ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਹਨ। ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦਾ ਇਕ ਵਰਗ ਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 'ਦਬਕ' ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੇਕਰ ਮੁੰਡਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਲਗਾਮ ਕੱਸ ਕੇ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਬੁਰੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਰੁਸਵਾਈ ਦਾ ਸਬੱਬ ਨਾ ਬਣਨ। ਮਾਪੇ ਔਲਾਦ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਚਾਲੂ ਦੌਰ ਵਿਚ ਲੜਕੀਆਂ ਲੜਕਿਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਕੇ ਚੰਗੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਢੰਗ ਕਾਰਗਰ ਹੈ ਜੋ ਲੜਕਿਆਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਵੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 

ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਕਮੀ ਰਹਿ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਵੱਧ ਰਹੀ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਤੋਂ ਇਹ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਰਕਾਰ ਕੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਮਰ ਰਹੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਸਰਾਪ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਰਾਪ ਕਿਸੇ ਸਤੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਅਜਿਹੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਵਲੋਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਬੁਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ/ਵਾਲੀ ਦੇ ਬੁਰੇ ਭਵਿੱਖ ਜਾਂ ਅੰਤ ਦੀ 'ਕਾਮਨਾ' ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੁਜਾਰੀਆਂ, ਬਾਬਿਆਂ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਬਿਰਤੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰਾਪ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਵਧੇਰੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰਨ ਕਿਨਾਰੇ ਪਿਆ ਵਿਅਕਤੀ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ ਲਗਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਰਾਪ ਤੋਂ ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਡਰਦੇ ਹਨ। ਬੇਬੱਸ ਔਰਤਾਂ, ਗ਼ਰੀਬ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰਾਪ ਦਾ 'ਡੰਗ' ਵੀ ਖਤਰਨਾਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਾਪੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰੀ ਪਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਸਰਾਪ ਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਗੜੇ ਚਾਲ-ਚੱਲਣ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਪੇ ਅਤਿਅੰਤ ਦੁਖੀ ਤਾਂ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ। ਮੁੰਡਿਆਂ ਲਈ ਅਰਦਾਸਾਂ, ਜੋਦੜੀਆਂ ਅਤੇ ਜਿੱਥੋਂ ਦੀ ਦੱਸ ਪੈ ਜਾਵੇ ਓਥੇ ਜਾ ਕੇ ਸੁੱਖਣਾਂ ਸੁੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕੁੜੀਆਂ ਬਿਨ-ਮੰਗਿਆ ਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਝੋਲੀ ਵਿਚ ਪਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਦਕੀਆਨੂਸੀ ਸੋਚ ਤਹਿਤ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਫਾਲਤੂ ਦਾ ਬੋਝ ਸਮਝ ਕੇ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ 'ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ' ਨੂੰ ਸਾਡਾ ਸਰਕਾਰੀ, ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ-ਤੰਤਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਵਲਦੀਤ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਲਦੀਤ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂਅ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਔਲਾਦ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਂਅ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ। 

ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਚਾਹਤ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਸੁੱਖਣਾਂ ਸੁੱਖਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਰਫ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਕੇ ਉਹ ਸਮਾਜ ਵਿਚ 'ਤਰਸ ਜਾਂ ਖਿੱਲੀ ਦਾ ਪਾਤਰ' ਨਹੀਂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ। ਇਹ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਮੁੰਡਾ ਜੰਮਣ 'ਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮਠਿਆਈਆਂ ਵੰਡਣ ਅਤੇ ਕੁੜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਣ 'ਤੇ 'ਭਾਣਾ ਮੰਨਣ' ਵਰਗਾ ਮਾਹੌਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ 'ਸਵਰਗ' ਮਾਨਣ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਏ ਪੰਜਾਬੀ ਵੀ ਇਸ ਪਿਛਾਂਹਖਿੱਚੂ ਸੋਚ ਨੂੰ ਓਥੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਓਥੇ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਲਾਡ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰੇ ਕਰਨੇ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ। 

ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਸੁੱਖ ਮਾਨਣ ਅਤੇ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਠੁਮਣਾ ਸਮਝਣ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਚਲਦਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਕਦੇ ਦਾਈਆਂ ਪਦਾਰਥਕ ਇਨਾਮਾਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਜੰਮਣ ਵਾਲੀ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਫੈਲਾਅ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਮਰੀ ਹੋਈ ਕੁੜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਪਾਪ ਲਈ ਅੱਕ ਦਾ 'ਦੁੱਧ', ਗੁੜ ਅਤੇ ਕੱਤਣ ਵਾਲੇ ਰੂੰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਨਵਜਨਮੀ ਲੜਕੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਅੱਕ ਦੇ 'ਦੁੱਧ' ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਪਾ ਕੇ ਗੁੜ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਨੰਨ੍ਹੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਰੂੰ ਦੀ ਪੂਣੀ ਰੱਖ ਕੇ ਇਹ ਗਾਓਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ਼ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁੜ ਖਾਈਂ, ਪੂਣੀ ਕੱਤੀਂ, ਆਪ ਨਾ ਆਈਂ ਵੀਰ ਨੂੰ ਘੱਤੀਂ। ਕਤਲ ਦਾ ਇਹ ਕਾਰਨਾਮਾ ਉਦੋਂ ਆਪਣੀ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪੁੱਜਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਦੱਬ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਤਕਨੀਕ